Me fal Nexhmije, por pergjegjia e jote asht krejtesisht TEORIKE, sepse nuk ka asgja te perbashket me faktet konkrete te realitetit ne kohen e diktaures sllavo-komuniste ne Shqipni dhe pikrisht per kete arsy pergjegjia e jote asht edhe kontradiktore me realitetin.
Prandej tham un se me diskutu me ato qe nuk e kan njohte realitetin e diktatures ne Shqipni asht SI ME RRAHE UJE N’HAVAN.
Gjate asaj DIKTATURE ASGJA NUK I KA RRESHIT FILTRIT TE ENVER HOXHES DHE SIGURIMIT. Vetem per nji dyshim sado te vogle apo nji shprehje dykuptimshe te kan rrase mbrende ne burg e te kan denu me shume vite burgim apo edhe me pushkatim, gja qe i ka ndodhe mjaft shkrimtarve dhe te tjerve.
Shkrimet e Kadares “përmbanin alegori, nëntekste dhe tension me pushtetin”.
PRRALA. Vetem propagande mashtruese per eksport ne kohen kur diktatura ishte ne nji krize te madhe nderkombetare.
Ky kriminel nepermjet sigurimit te shtetit ia ka marre jeten ne qafe sa e sa personave konkret tue ua zhgatrru jeten nji here e pergjithmone.
Rrethi familjar dhe shoqnor i Kadares ka kene plot me kriminela me pushtet te nalte ne kohen e diktatures. Dhe ky na paska shkru me nenkuptime! Ky ka kene pjelle dhe ne sherbim diktatures komuniste.
Un personalisht kete diskutim e mbylli ketu.

Ismet, pse xheloz?
Askush me shume se ti nuk je i pranishem ne Drini se ti.

Por dallimi mes gjykimit moral të sistemit dhe analizës së rolit të individëve brenda tij është thelbësor. Të thuash se Ismail Kadare ka qenë pjesë e diktaturës në të njëjtin kuptim si Enver Hoxha apo Mehmet Shehu, do të thotë të barazosh pushtetin që urdhëronte vrasje me rolin e një shkrimtari që vepronte në një sistem ku as heshtja nuk ishte neutrale, por mbijetese.

Po, Kadare ka mbajtur funksione formale në institucione të regjimit – kjo është fakt. Por letërsia e tij nuk ishte zgjatim i dhunës shtetërore. Përkundrazi, shumë prej veprave të tij janë lexuar (dhe ndaluar, kritikuar, survejuar) pikërisht sepse përmbanin alegori, nëntekste dhe tension me pushtetin. Letërsia e tij nuk ishte propagandë direkte, siç ishte fjala e Goebbels-it për nazizmin.

Krahasimi me Joseph Goebbels nuk qëndron, sepse Goebbels ishte arkitekti i propagandës së urrejtjes, ndërsa Kadare ishte shkrimtar që, në kushte represive, krijoi një vepër që sot lexohet jashtë çdo konteksti ideologjik komunist. Kjo nuk e bën Kadaren “të pafajshëm absolut”, por as bashkëpërgjegjës për krimet e regjimit.

Sa për kulturën shqiptare para komunizmit: po, ajo u godit rëndë dhe u shkatërrua me dhunë. Kjo është një plagë historike. Por fakti që regjimi shkatërroi elitën e vjetër nuk e zhbën vlerën letrare të veprave që lindën më pas, sidomos kur ato i mbijetuan kohës dhe ideologjisë që i lindi.

Kosovarët nuk janë të painformuar për diktaturën shqiptare, ashtu si shqiptarët e Shqipërisë nuk janë të vetmit dëshmitarë të saj. Secili e ka përjetuar totalitarizmin në forma të ndryshme. Dhe pikërisht për këtë arsye, debati duhet të jetë i hapur, jo përjashtues, dhe të mos ndërtohet mbi idenë “ne e dimë, ju nuk e dini”.

Historia nuk është bardh e zi. As viktimat nuk nderohen duke krijuar dogma të reja. Diktatura dënohet pa ekuivok. Por letërsia, si akt krijues, duhet gjykuar me mjetet e saj – jo si proces penal, por si trashëgimi kulturore.

Të mos i ngatërrojmë gjërat: gjykimi i diktaturës është detyrë morale; gjykimi i letërsisë është përgjegjësi intelektuale. Të dyja duhen bërë, por jo duke i shkrirë në një.

Un jam vetem nji nga deshmitart dhe nuk i baj gjygj politik kerkuj. Gjygjin ia ban populli bashkepuntorve te komunizmit kriminal ne Shqipni ashtu sic ia ka ba edhe nazistave o fashistave. Te gjitha diktaturat jane diktatura. Edhe ajo e vetquejtuna “DIKTATURA E PROLETARJATIT” asht DIKTATURE.

“..Askush serioz nuk e mohon se Kadare, në periudha të caktuara, ka mbajtur qëndrime të gabuara, ..”

Kadare nuk ka mbajte qendrime te gabuara ne periudhe te caktuara.
Kadare ka kene vete pjese e diktatures ne sektorin e kultures komuniste ashtu sic ka kene Enver Hoxha drejtues ne politike dhe asht sic ka kene Mehmet Shehu drejtues shtetnor (kryeminister).
Kadare ka pase funksion politik ne Shqipni.
“FRONTI DEMOKRATI” ne Shqini ka kene KRAHU I DJATHTE I PARTISE, sic e thonte vete Enver Hoxha. Kryetarja e Fronti Demokratik (ne diktature) ka kene Nexhmije Hoxha, e shoqja e Enver Hoxhes. Ndersa zevendes i Nexhmije Hoxhes ka kene Ismai Kadare. Prandej Kadare ka kene pjese organike e diktatures.
Ju shqiptart e Kosoves njifni mire komunistat jugosllav, por komunistat shqiptar i njofim na. Ju nuk e besoni se Shqipnia ka kene e rrethume me tela me ferra, me polic, me qej dhe brezi kufitar ka qene 500 metre ne thedhesi i punume me traktor qe populli mos te kete mundesi te fitonte LIRINE (pra ni burg i madh), te cilen juve, kosovarve ai Tito u a ka dhane mundesine te fitoni LIRINE e me shku lirish ne te gjithe boten, te cilen ai Enver Hoxha ( i mire) i pushkatonte ne vend kush donte te ikte ne jugosllavine e Titos, ndersa kosovart qe vijshin ne Shqipni Enveri ose jua dorezonte jugosllaveve, ose i burgoste dhe i internonte ne koampe perqendrimi.

“Kadare, nga ana tjetër, la një letërsi që e nxori Shqipërinë nga izolimi kulturor dhe e futi në hartën e botës.”.
Mbasi sllavo komunistat shqiptar me ne kry Enver Hoxhen dhe bashkepuntort e tij besnik zhduken me temel te gjithe kulturen dhe intelektualt shqiptar me kulture kombetare dhe europiane te para komunizmit, ata ne kete FUSHE BOSHE, TABULA RASA/LETER E BARDHE PA ASNJI SHKRIM, krijuen letersine e tyne shqiptaro-komuniste. Kete fakt te pamohushem ju shqiptart e Kosoves nuk e dini sepse ju nuk e keni dijte se ekzistonte kjo kultura shqiptare e para komunizmit. Per kete arsy ju kosovart dhe ne pergjithesi brezat e rij shqiptar, kujtoni se “Kadare, nga ana tjetër, la një letërsi që e nxori Shqipërinë nga izolimi kulturor dhe e futi në hartën e botës.”.

“Kombet e ndryshme i mbajnë figurat e mëdha”

Nuk ka njeri ne bote qe te mund te mohojne aftsite e mdhaja oratorike te minitrit te propagandes se Gjermanise nazite Joseph Goebbels. Kerkush nuk ka thane ndonjihere se Joseph Goebbels nuk ka kene figure e madhe oratorike. Por ai, Joseph Goebbels, denohet nga te gjithe njerzit, sepse keto aftesi te mdha te pakundershtueshme te tij, ai i ka vu ne sherbim te nji kauze kriminale.

Por un mendoj se, me ata qe nuk ia kane idene dikatures komunsite ne Shqipni, asht njisoj si me mihe n’uje.

Komenti yt më bëri xheloz?! Diçka se tepërmi e ka lavdëruar znj Nexhmije! Për shkrimin e Reshatit asnjë fjalë.Keq.

lexova komentin tënd dhe po më befason, por i tillë je nuk mund ta largoj ngarkesën qe ia ke qit’ vetit në shpinë.

Nexhmije kur lexoj komentet tua, si dikur komentet e Rites, me duket se po i lexoj rilindesit apo qe shkruajne per ”ëndërrat” e tyre.
Nese emrin, nuk do ta lexoja, Nexhmije do te mendoja se eshte Razi Brahimi kur flet per ”Ëndërren e jetes”, per Loken, Zogen e Trinen.
Eshte kenaqesi por edhe meson nga komentet tua!
Te pergezoj!

Megjithatë, vepra letrare nuk mund të gjykohet vetëm me standarde politike. Kadare nuk është Fishta – dhe as duhet të jetë. Ata i përkasin kohëve, rrethanave dhe formave të ndryshme të qëndresës. At Gjergj Fishta na la Lahutën e Malcisë, që mbetet monument kombëtar dhe mbrojtje morale më e fortë se çdo amanet. Kadare, nga ana tjetër, la një letërsi që e nxori Shqipërinë nga izolimi kulturor dhe e futi në hartën e botës.

Të dy janë pjesë e identitetit tonë letrar, pa qenë të barabartë në qëndrim moral. Nderimi i Fishtës nuk kërkon rrëzimin e Kadaresë, as mbrojtja e letërsisë së Kadaresë nuk e zbeh madhështinë e Fishtës. Kombet e ndryshme i mbajnë figurat e mëdha edhe me dritë, edhe me hije – pa i shndërruar në idhuj, por as në armiq.

Nuk kam nevoje per mesimet e nji antari te Lidhjes Komuniste te Jugosllavise se Druzhe Titos dhe bashkepuntor i UDB-s.

2. Paul,
lexova komentin tënd dhe të preferoj të lexosh këtu në DRINI.us shkrimin me titull: “Pse, as Kadare, as Agolli nuk e morën kurrë NOBELIN?!”