Anna Hida, studjuese, Romë
(Nusha Zhuba)
Në dukje kjo marrëveshje me Selinë e Shenjtë duket sikur është vetëm një marrëveshje në dobi të shqiptarëve të Krishterë, por kjo marrëveshje e ndau përfundimisht Shkodrën nga krahinat e vet të vjetra, Ulqini , Shasi, Tivari, Dioklea.
Nuk i themi ne se Ulqini, Shasi, Tivari , Drishti, Balezajt ( Balshajt ) ishin nën Shkodrën , e thotë Carl Poten , Arqipeshkvi Gjerman i Shkodrës, në relacionet e tij drejt Romës. Selia e Shenjtë duke menduar se turku po avanconte në fe dhe po i zhdukte katolikët, bëri këtë marrëvrshje…, por në Vatikan janë shumë letra ku Mali i Zi shkruante se nëse nuk ndaheshin Arqipeshkvitë e përmendura më sipër, do anullonte marrëveshjen.
Nuk patën guximin ta shkruanin mes 14 pikave të marrëveshjes, shkëputjen nga Shkodra , por në mënyrë tinzare ja kërkuan Romës.
Dhe në fakt ashtu ndodhi që nga ai moment , Arqipeshgvi u tjetërsuan dhe u morën po dredhi…
1- Feja katolike Apostolike Romane do ushtrohet e lirë publikisht në Mal të Zi…
2-Shenjtëria e tijë para se të zgjedhë Arqipezhgvin e Tivarit duhet të pyesë Qeverinë Malazeze për të parë nëse ka kundërshti politike, civile e fetare……
3- Arqipezhgvi i Tivarit është Ipezhvi për të gjithë katolikët e Malit të Zi e do të varet prej Selisë së Shenjtë…
4- Para se të bëhet Arqipeshkv do t’i betohet për besnikëri Princit të Malit të Zi me formulën për bindje e besnikëri e që nuk do merr pjesë as nuk do lejoj asnjë lloj tubimi që prish qetësinë publike të shtetit…
5- Arqipezhgvi i Tivarit kryen të gjitha funksionet fetare sipas disiplinës fetare…
6- Ipeshkvi do të zgjedh priftërinjtë , nëse janë të huaj duhet të konsultohet shërbimet sekrete të Malit të Zi, nëse janë malazes duhet të konsultohet me Qeverinë malazeze…
7- Në Famullitë që s’ka ndërtesë për Kultin Katolik Ipeshkvi me Autoritet lokale duhet të bëjë marrëveshje derisa të zgjidhet një vend i përshtatshëm… arqipezhkvi do të zgjedhë mësuesit për shkollat katolike pasi të konsultohet me shërbimet sekrete…dhe këta mësues do kenë rrogat njësoj si mësuesit e tjerë malazes….
8- Në vendet ku ka shumivë katolike, në shkollat shtetëror do zgjidhet mësuesi i fesë në bashkëpunim me Arqipeshkvin…
‘9- Qeveria njeh martesat e plrziera , që zhvillohen në praninë e një prifti katolik…
10- Në kauzat martesore mes katolikëve, është Ipeshkvi që vendos, ndërsa për martesat e përziera, Qeveria ua lë në dorë bashkëshortëve nëse duan të paraqiten tek Ipezhkvi…
11- Lutja per Sovranin që këndohet në vendet fetare do thuhet vetëm në gjuhën Sllave.
12) Mbi formimin e priftërinjve katolikë , Qeveria së bashku me Ipezhkvin do zgjedhin . Në pesë vitet e para të kësaj marrëvrshjeje, do të jenë vetëm dy për secilin vit , ata më të meritueshmit…por këta të rinj që shkojnë në Romë kanë të detyrueshme sdtudimin e gjuhës serbe...
13- Nëse në të ardhmen do ketë vështirësi në zbatimin e kësaj marrëveshjet, do jenë Princi i Malit të Zi dhe Papa që miqësisht do i zgjidhin…
14- Kjo marrëveshje hyn në fuqi menjëherë…
Romë 18 Gusht 1886….
Për më shumë shihni në You Tube emisionin e sotshëm në ABC Nwes.
Shikim të këndshëm:
