Gezim Maraj, Studenicë – Istog
Sot, me 23 korrik 2025, në fshatin Studenicë, tek Manastiri…
Sot në Sudunicë ishte një ngjarje e shumëpritur. Bazilika e këtij fshati pas pesë shekujve frymoj shqip. U mbajt Mesha e shenjte në gjuhën shqipe. Këtë Meshë e mbajti Prifti patriot, i guximshëm dhe i palodhur Don Fran Kolaj. Kjo Meshë u organizua nga të pagëzuarit shqiptarë.
Nga sot do të përkujtohen priftërinjtë e parë shqiptarë që shërbyen në këtë Bazilikë në formën më të shenjtë dhe njerëzore.
Prifti i fundit që u vra nga kriminelet e përgatitur nga Rusia të cilët i kishte sjellë në Kishën e uzurpuar shqiptare në Pejë ishte Don Beli nga familja Belaj e këtij fshati.
Kisha kishte edhe pasurit e veta deri në bjeshkë. Livadhet e kësaj kishe edhe sot mbajnë emrin që e kishin ”Jovane” këto livadhe shtrihen në pjesën veriore të Kishës. Për emrin e këtyre livadheve thuhet së kështu quheshin livadhet e kishave të Kastriotëve. Sot ishte një organizim i shkëlqyeshëm përkundër pengesave serbe që të mbahet kjo meshë shqiptare në Bazilikën e Sudunicës.
Falënderojmë Don Franën për punën e tij të palodhshme, Gjergj Palokajn, Kristijan Shalën, Afrim Zeqirajn, dhe posaçërisht Blerim Niken, nga fshati Kaliqan(Kol Çani), për ndihmën në informim për pjesëmarrësit. Shpresojmë që kjo meshë do të ndikoj në freskimin e memories së shqiptarëve kudo në Dardani që të u kthehen në fenë e tyre të vjetër, vlerave të veta të mohuara, vjedhura dhe ndaluara nga armiqtë që shkelën dhe shkretuan këtë vend.
Kjo datë do të futët në historinë tonë të re, për ruajtjen dhe kultivimin e vlerave tona historike të uzurpuara nga armiqtë e këtij vendi dhe këtij populli. Zoti i bekoftë shqiptaret, Zoti e bekoftë Dardaninë tonë të shtrenjtë. Zoti e bekoftë kishën tonë në Sudunicë!
___
23.7.2025 Vrellë
___
Manastiri i Studenicës
Para së të ndertohej Manastiri, ky kompleks kishte ndërtime të periudhës paleokristiane (shek. IV-VI). Rrënojave të bazilikës paleokristiane u takonin edhe dy varreza nëntokësore të murosura për shumë njerëz, si dhe qeramika e hershme bizantine. Pas kësaj janë dëshmuar edhe rindërtime bizantine gjatë mesjetës së hershme (deri në shek. XI).
Manastiri i Studenicës, Kisha kryesore e saj, njënefëshe, është një ndërhyrje pas vitit 1219, mbi bazilikën paleokristiane trinefëshe. Manastiri ishte seli ipeshkvnore e Fosnës (Hvosnës), pas pushtimeve nemanjide dhe pas vendosjes së organizmit kishtar ortodoks të Rashës në këto anë (pas vitit 1219).
Nga fundi i shek. XIV, respektivisht nga viti 1381 kjo seli ipeshkvnore do të ngritët në mitropoli të kishës ortodokse të Rashës.
