Nga: Sak Muji, Rugovë
ÇKA PO NDODHË NË SHEKULLIN XXI NË RUGOVËN TONË?
Kur ndalohet jeta e banorit, por tolerohet errësira e dyshimeve
Në shekullin XXI, në Rugovën tonë, po përballemi me një paradoks të rrezikshëm: ligji zbatohet me ashpërsi ndaj banorit të zakonshëm, ndërsa për nismat e tjera – sidomos ato që mbështillen me petkun fetar – mungon transparenca, dokumentimi dhe llogaridhënia.
Kjo nuk është më çështje shijeje. Kjo është çështje barazie para ligjit dhe mbrojtjeje të identitetit lokal. Rugova nën park, por jo nën të njëjtin ligj për të gjithë Banorët e Rugovës e dinë mirë çfarë do të thotë “zonë e mbrojtur”: ndalohet ndreqja e çatisë, ndalohet hapja e një dere, ndalohet ndërtimi për jetesë, ndëshkohet mbijetesa.
Por sot, në të njëjtën hapësirë, shohim thirrje për fonde, projekte dhe ndërhyrje, pa u publikuar dokumentet bazë.
Kjo është arsyeja pse dyshimi nuk është keqdashje – është reagim i natyrshëm. “Restaurim” pa dokumente = mashtrim me fjalë Nismë e quajtur “Restaurimi i Xhamisë në Shtupeq të Vogël” po shoqërohet me: fushata publike për donacione, shpërndarje masive në rrjete sociale, thirrje emocionale për “vlerë fetare”.
Por deri sot nuk janë bërë publike: leja ndërtimore/restauruese, pronësia e parcelës, projekti teknik e as vlerësimi i trashëgimisë kulturore.
Në çdo shtet normal, paratë mblidhen pasi dokumentet publikohen, jo anasjelltas. Kontestimi thelbësor: po manipulohet historia e Rugovës?
Një pjesë e madhe e rugovasve po thonë qartë: aty ka ekzistuar kullë private rugovase, jo xhami me vazhdimësi shekullore, vitet dhe datat që po qarkullojnë nuk përputhen me kujtesën kolektive dhe burimet lokale.
Historia nuk ndërtohet me postime Facebook-u
Historia kërkon dokumente, harta, regjistra dhe fakte. Emra që nxisin debat publik – jo akuzë, por përgjegjësi morale.
Në krye të promovimit publik të kësaj nisme shfaqen figura të njohura fetare, si: Enes Goga, Bedri Robaj, Idriz Bilibani, Mazllum (Mazllam) Mazllami dhe Fuad Ramiqi.
Këta emra janë të njohur për publikun shqiptar sepse: kanë qenë të përfshirë në procese gjyqësore dhe raportime mediatike (2014–2018), janë përmendur në debate të rënda publike për ideologji dhe ndikime radikale. 
Fakt i pakontestueshëm ligjor: Të gjithë janë liruar nga akuzat / shpallur të pafajshëm. Kjo nuk diskutohet. Por pyetja që shtrohet sot nuk është penale – është morale dhe shoqërore: A është normale që projekte kaq të ndjeshme për identitetin e Rugovës të udhëhiqen nga figura që kanë qenë burim përçarjeje dhe dyshimi publik?
Pas luftës: shumë xhami, pak debat, zero kontroll
Është fakt se pas luftës në Kosovë janë ndërtuar qindra xhami. Është po aq fakt se: shumë prej tyre janë ndërtuar pa debat lokal, disa janë financuar nga rryma ideologjike që as vetë brenda Islamit nuk e njohin njëra-tjetrën, komunitetet lokale shpesh janë anashkaluar. As Arabia Saudite nuk ka dendësi xhamish dhe minare si Kosova pas luftës.
Kjo nuk është shenjë besimi – është shenjë mungese kontrolli shtetëror.
Rugova nuk është laborator ideologjik
Rugova ka jetuar me: kullë, besë, nder, dhe bashkëjetesë fetare. Këtu nuk ka pasur nevojë për imponim, as dje, as sot. Besimi nuk ndalohet. Por keqpërdorimi i besimit për fonde, ndikim dhe rishkrim historie duhet të ndalet.
Kërkesa jonë është ultimative dhe e thjeshtë
Para çdo apeli tjetër: Publikoni lejet
Publikoni pronësinë
Publikoni projektin
Publikoni vlerësimin e trashëgimisë
Mbani dëgjim publik me banorët e Rugovës
Pa këto, çdo iniciativë mbetet e dyshimtë, pavarësisht se si quhet.
PËRFUNDIM
Rugova nuk është kundër fesë. Rugova është kundër fshehjes, manipulimit, dhe përdorimit të demokracisë për interesa të errëta financiare apo ideologjike. Nëse dikush mendon se Rugova do të heshtë – gabon. Sepse këtu fjala ende peshon: pasha tokë e qiell, pasha hënë e diell.
Rugovë, janar 2026
Kosova ka nevojë urgjente për një gjyq special, jo politik, por shtetëror dhe profesional, që të hetojë:
– keqpërdorimin e tokës publike dhe private
– ndërtimet pa leje në zona të mbrojtura
– burimet e financimit
– dhe individët që po shfrytëzojnë ndjenjat fetare për përfitime personale ose ideologjike
Kjo nuk është luftë kundër fesë. Kjo është luftë për shtetin. Për ligjin. Për Kosovën për të cilën u derdh gjak. Nëse institucionet vazhdojnë të heshtin, atëherë përgjegjësia morale dhe historike bie mbi to po aq sa mbi ata që veprojnë në errësirë.
Jam plotesisht dakort si me autorin e shkrimit Z.Sak Mujin, si me komentin e Zojes Nexhmije Mehmetaj.
Ne realiet kjo asht lufta e klerit Teokratik islamik kundra Shtetit laik te Kosves, krejt njisoj si edhe ne Shqipni.
Kjo tregon se shoqnia shqiptare nuk asht pamvarsu ende nga pasojat e pushtimit turk-osman. Kjo gja ka pasoja te randa nga te gjitha pikpamjet.
Mikja ime mësuese Nexhmije,
E ke thënë saktë – dhe ma ke “kursy” edhe mua punën me e sqaru se kjo s’është betejë me fenë, po me paudhësinë që po vishet me fe, me flamuj e me “ndjenja”, veç sa me e kapë një copë tokë, një leje, një interes.
Ajo që po ndodhë në Rugovë (nëse vërtetohet ashtu siç po duket) është fytyra e shëmtuar e shfrytëzimit:
jo nderim i xhamisë, por përdhosje e ligjit, e trashëgimisë dhe e dinjitetit.
Sepse kulla shqiptare nuk është dekor, as pronë pa zot – është kujtesë, identitet, dhe amanet.
Dhe po, duhet giyq special – shtetëror, profesional, pa parti e pa “kushërinj” – që i shkon deri në fund:
• kush dha leje (ose pse u mbyll syri),
• kush është pronari real i interesit,
• prej nga vijnë paratë,
• e kush e përdor fenë si shkallë për me hypë mbi ligjin.
Se kur institucionet heshtin, heshtja bëhet bashkëfajësi.
E atëherë nuk na mbetet me u shtirë “të habitur” – na mbetet veç me e pagu çmimin si shoqëri.
Unë s’kam asnjë problem me xhami, me kishë, as me besim. Kam problem me ndërtimin e errësirës në emër të dritës, me biznesin në emër të Zotit, dhe me “patriotizmin” që e shet Rugovën copa-copa.
Faleminderit për reagimin tënd – se kjo fjalë e drejtë vlen më shumë se 100 heshtje “të mençura”.
smuji’26
Edhe une ekan then se ketu janë duke e shtramnue Historin e Rugoves Heroike . Ktu jon hy kta Hogjallar qe po perfitojn pare te madhe duke kerkua para per ndertimin e asaj Gjamije . Une sae maj mend ajo ka qen si Shpi kullë e Gurit pa minare ska pas minare kurr ,dhe tash po thon kjo osht e vjeter 400 vjet dhe po aj Hogja duke rrejt thot se para 3 a 4 vjetve jon fal popullata ne te ,gje qe esht genjeshter se kjo osht e demtume edhe para Lufte . Une kam qen gati gjdo vit aty kjo kullë eka pas kulmin e rrzum muret e qame e mbulume me deg e therra dhe askush nuk esht falur ne te se ka qen e pa perdorshme komplet. Por ktu o problemi qe Enes goga e tjert me perfitua ne pare te majme nga ky fond qe ekan hapur kta per ate kullë.
Petrit i dashtun
Kjo s’është fe – kjo është biznes me flamur feje.
Në Rugovë po tentojnë me e shtrembnue historinë: një kullë guri pa minare, e rrënueme prej vitesh, sot po shitet si “xhamí 400-vjeçare”. E vërteta dihet prej kujtdo që ka qenë aty: kulmi i rrëzuem, muret të çame, e mbulueme me degë e therra – e pa përdorshme edhe para lufte. Askush s’është falë aty, e me thonë “u falën para 3-4 vjetësh” është rrenë me sy në ballë.
Problemi s’është besimi i njerëzve, por përfitimi i disa “hoxhallarëve” e individëve që kërkojnë pare të mëdha në emër të një ndërtimi, duke e kthye Rugovën në treg fondesh. Feja nuk ndërtohet me mashtrim, e as historia nuk shitet për donacione.
Rugova ka nder, ka kujtesë, ka gur e kullë – jo skenarë të importuem për me hapë arkën.
Kush e do fenë, e ruan të vërtetën. Kush e do paret, shpik “mrekulli” 400-vjeçare.