Në ambientet e Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës u promovua sot libri më i ri i akademikut Arsim Bajrami me titull “Konferenca e Rambujesë dhe intervenimi i NATO-s në Kosovë”, një vepër voluminoze prej 572 faqesh që trajton një nga periudhat më vendimtare të historisë së re të Kosovës.
Në një auditor të përbërë nga intelektualë, studiues dhe personalitete publike, u vlerësua lart rëndësia e këtij libri, i cili sjell një pasqyrë të thelluar dhe të argumentuar të zhvillimeve politike, diplomatike dhe historike që çuan drejt ndërhyrjes së NATO në Kosovë.
Duke qenë vetë pjesëmarrës në Konferenca e Rambujesë, autori sjell një dëshmi autentike për ngjarjet që u zhvilluan në këtë proces vendimtar, duke përshkruar jo vetëm rrjedhën zyrtare të bisedimeve, por edhe prapaskenat diplomatike që paraprinë ndërhyrjen ushtarake dhe çlirimin e Kosovës.
Libri hapet me një trajtim historik që nga aneksimi i Kosovës nga Serbia, duke analizuar në mënyrë të argumentuar periudhat e ndryshme të pushtimit, përfshirë kohën e ish-Jugosllavisë dhe politikat shoviniste serbe që synonin mbajtjen e Kosovës nën sundim. Në këtë kontekst, autori ndalet edhe te Konferenca e Londrës, si dhe te dokumente të rëndësishme si “Libri i Kaltër” dhe Memorandumi i Akademisë Serbe, të cilat paraqiten si baza ideologjike të politikave antishqiptare.
Një pjesë e rëndësishme e librit i kushtohet luftës së Ushtria Çlirimtare e Kosovës, qëndresës heroike të Adem Jashari dhe familjes së tij, si dhe tragjedive që pasuan si rezultat i gjenocidit serb. Në këtë kontekst, autori identifikon qartë përgjegjësinë politike dhe historike të regjimit të Slobodan Milosheviqit, si zbatues i politikave represive ndaj shqiptarëve.
Një vëmendje e veçantë i kushtohet rolit të Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe aleatëve ndërkombëtarë në procesin e Rambujesë, si dhe ndikimit të tyre në vendimmarrjen për ndërhyrjen ushtarake. Libri trajton gjithashtu efektet politike dhe juridike të kësaj ndërhyrjeje, si dhe angazhimin e bashkësisë ndërkombëtare për ndaljen e gjenocidit në Kosovë.
Në kapitujt përmbyllës, autori ndjek zhvillimet nga Rambujeja deri te shpallja e pavarësisë së Kosovës, duke përfshirë edhe rolin e delegacionit shqiptar dhe kontributin e diplomatëve e intelektualëve në këtë proces historik. Një vend të veçantë zë edhe vendimi i Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë, që konfirmoi ligjshmërinë e shpalljes së pavarësisë.
Ky botim i vitit 2025 vjen si një dëshmi e rëndësishme historike dhe shkencore, duke ofruar jo vetëm një analizë të thelluar të ngjarjeve, por edhe një kontribut të vyer për dokumentimin e rrugës së Kosovës drejt lirisë dhe shtetësisë.
