Prof. Dr. Sabri Tahiri, Gjilan
Mosmarrëveshjet ndërpartiake dhe rreziku i rikthimit të vendit në zgjedhje të reja
Kosova po përballet sërish me një situatë të tensionuar politike që lidhet me mosmarrëveshjet ndërpartiake për zgjedhjen e Presidentit të vendit. Kjo situatë nuk është thjesht një debat procedural apo një çështje e zakonshme politike; ajo përfaqëson një provë të rëndësishme të pjekurisë demokratike dhe të përgjegjësisë shtetërore të klasës politike. Rreziku që vendi të shkojë përsëri në zgjedhje të parakohshme për shkak të pamundësisë për të arritur një marrëveshje politike është një skenar që nuk duhet të normalizohet, por të shmanget me çdo kusht.
Në një demokraci funksionale, zgjedhja e Presidentit duhet të jetë moment institucional dhe jo arenë për përplasje të pafundme politike. Kushtetuta parashikon mekanizma të qartë për këtë proces, por ajo nuk mund të zëvendësojë mungesën e vullnetit politik për bashkëpunim dhe kompromis. Kur partitë politike vendosin interesat e tyre të momentit mbi interesin shtetëror, proceset që duhet të jenë rutinë institucionale shndërrohen në kriza të thella politike.
Një nga pasojat më shqetësuese të këtij ngërçi është rreziku real që vendi të detyrohet të shkojë sërish në zgjedhje të reja. Zgjedhjet janë një mekanizëm demokratik i domosdoshëm, por ato nuk duhet të përdoren si zgjidhje për çdo krizë politike të krijuar nga mungesa e kompromisit. Çdo cikël i ri zgjedhor për shkak të dështimeve politike përfaqëson jo vetëm një kosto financiare të konsiderueshme për buxhetin e shtetit, por edhe një kosto të lartë shoqërore dhe institucionale.
Në një vend me burime të kufizuara financiare dhe me nevoja të shumta zhvillimore, shpenzimet për zgjedhje të shpeshta janë një luks që nuk mund të justifikohet lehtë. Mjetet publike që shpenzohen për organizimin e zgjedhjeve mund të investoheshin në sektorë jetikë si arsimi, shëndetësia, infrastruktura dhe zhvillimi ekonomik. Kur këto mjete ridrejtohen për të mbuluar koston e krizave politike, qytetarët bëhen paguesit kryesorë të paaftësisë politike.
Përtej kostos financiare, zgjedhjet e shpeshta prodhojnë edhe lodhje demokratike tek qytetarët. Votuesit fillojnë ta shohin procesin zgjedhor jo si instrument për ndryshim pozitiv, por si pasojë të konflikteve politike të pafundme. Kjo sjell rënie të pjesëmarrjes në zgjedhje, dobësim të legjitimitetit institucional dhe rritje të mosbesimit ndaj sistemit politik në tërësi.
Ngërçi për zgjedhjen e Presidentit është, në thelb, simptomë e një problemi më të thellë: mungesës së kulturës së kompromisit politik. Demokracia nuk është vetëm garë për pushtet; ajo është edhe aftësi për të ndërtuar marrëveshje në momentet kur stabiliteti i shtetit vihet në rrezik. Në këtë kuptim, çdo dështim për të arritur marrëveshje për çështje kaq të rëndësishme institucionale përbën një dështim të përgjegjësisë politike.
Kosova, si një shtet relativisht i ri, nuk ka luksin të mbetet peng i krizave të brendshme të përsëritura. Stabiliteti institucional është parakusht për zhvillim ekonomik, për forcimin e institucioneve dhe për përmirësimin e imazhit ndërkombëtar të vendit. Çdo krizë e panevojshme politike dobëson këtë stabilitet dhe e vështirëson rrugën drejt konsolidimit demokratik.
Rekomandime për shmangien e një krize të re politike
Për të shmangur skenarin e rikthimit të vendit në zgjedhje të reja dhe për të garantuar stabilitet institucional, është e nevojshme të ndërmerren hapa konkretë:
1. Arritja e një marrëveshjeje politike mbi bazën e interesit shtetëror
Partitë politike duhet të tregojnë pjekuri institucionale dhe të vendosin stabilitetin e shtetit mbi kalkulimet afatshkurtra politike.
2. Shmangia e instrumentalizimit të procesit të zgjedhjes së Presidentit
Ky proces duhet të trajtohet si detyrim kushtetues dhe jo si mjet presioni politik apo strategji për përfitime partiake.
3. Rritja e transparencës në negociatat politike
Qytetarët kanë të drejtë të dinë arsyet reale të mosmarrëveshjeve dhe të shohin përpjekje konkrete për zgjidhje.
4. Vlerësimi i kostos financiare dhe shoqërore të zgjedhjeve të shpeshta
Çdo vendim që mund ta çojë vendin në zgjedhje të reja duhet të shoqërohet me një analizë të qartë të kostove dhe pasojave.
5. Ndërtimi i një tradite institucionale të stabilitetit
Zgjedhja e funksioneve të larta shtetërore duhet të shndërrohet në proces stabil dhe të parashikueshëm, jo në burim krizash të përsëritura.
Përfundim
Mosmarrëveshjet aktuale për zgjedhjen e Presidentit nuk janë vetëm një sfidë momentale politike; ato janë një provë e drejtpërdrejtë e kapacitetit të klasës politike për të mbrojtur stabilitetin institucional të vendit. Nëse vendi detyrohet të shkojë sërish në zgjedhje për shkak të mungesës së kompromisit, kjo do të ishte një dëshmi e qartë e paaftësisë për të menaxhuar proceset themelore të shtetit.
Kosova nuk ka nevojë për cikle të reja krizash dhe zgjedhjesh të panevojshme. Ajo ka nevojë për stabilitet, për përgjegjësi politike dhe për vendime që e vendosin interesin shtetëror mbi çdo interes tjetër. Sepse çdo krizë e panevojshme politike nuk është vetëm një problem i klasës politike — është një barrë që bie mbi qytetarët dhe mbi të ardhmen e vetë shtetit.
Më 21 prill 2026
