Prof. Dr. Sabri Tahiri, Gjilan
Kosova po kalon një nga periudhat më të ndërlikuara të shtetndërtimit të saj. Bllokadat institucionale, polarizimi politik, ritmi i pamjaftueshëm i zhvillimit ekonomik, emigrimi i të rinjve dhe rënia e besimit të qytetarëve ndaj institucioneve kanë krijuar një gjendje që kërkon reflektim dhe veprim të përgjegjshëm. Në një kohë kur rajoni dhe bota po ndryshojnë me shpejtësi, Kosova nuk ka më luksin të humbasë kohë me eksperimente politike.
Qeverisja e një shteti nuk është një provë politike, por një përgjegjësi e madhe kombëtare. Ajo kërkon vizion, dije, përvojë, integritet dhe aftësi për të marrë vendime në interes të qytetarëve. Institucionet shtetërore nuk duhet të shërbejnë si vende shpërblimi për militantët partiakë, por si mekanizma që drejtohen nga njerëzit më të aftë dhe më të përgatitur.
Një nga problemet që është diskutuar vazhdimisht në debatin publik është perceptimi se në shumë raste besnikëria partiake ka pasur më shumë peshë sesa profesionalizmi. Kur meritokracia zëvendësohet nga emërimet politike, pasojat ndihen në ekonomi, arsim, shëndetësi, administratë publike dhe në cilësinë e shërbimeve për qytetarët. Humbësi më i madh është vetë shteti.
Përballë kësaj gjendjeje, Kosovës i nevojitet një kthesë e re politike. Vendi ka nevojë për një qeveri gjithëpërfshirëse, e ndërtuar mbi bazën e kompetencës, përvojës dhe përgjegjësisë, ku të angazhohen kuadrot më të mira nga të gjitha subjektet parlamentare. Një qeveri e tillë nuk do të ishte fitore e një partie ndaj tjetrës, por fitore e Republikës së Kosovës.
Një qeveri gjithëpërfshirëse nuk nënkupton shuarjen e dallimeve politike. Përkundrazi, ajo nënkupton që, për çështjet madhore të shtetit, partitë të vendosin interesin kombëtar mbi interesin partiak. Demokracia nuk dobësohet nga kompromisi; ajo forcohet kur kompromisi bëhet në shërbim të qytetarëve dhe të shtetit.
Çfarë na mëson përvoja ndërkombëtare?
Demokracitë e zhvilluara kanë dëshmuar se në periudha krizash partitë politike kanë ditur të bashkëpunojnë për të mbrojtur interesin kombëtar. Qeveritë e bashkëpunimit kanë sjellë stabilitet institucional, kanë përshpejtuar reformat dhe kanë rikthyer besimin e qytetarëve.
Edhe Kosova sot përballet me sfida që kërkojnë të njëjtën pjekuri politike. Askush nuk mund t’i zgjidhë i vetëm problemet e vendit. Bashkëpunimi nuk është shenjë dobësie, por dëshmi e përgjegjësisë shtetërore.
Dhjetë prioritetet e një qeverie gjithëpërfshirëse
1. Rikthimi i funksionalitetit të plotë institucional dhe tejkalimi i bllokadave politike.
2. Qeverisje mbi bazën e meritës, me emërime profesionale dhe depolitizim të administratës publike.
3. Zhvillim ekonomik, mbështetje për sektorin privat, prodhimin dhe investimet vendore e të huaja.
4. Reformë cilësore në arsim, duke e lidhur shkollën dhe universitetin me tregun e punës dhe zhvillimin teknologjik.
5. Përmirësim i sistemit shëndetësor, me investime në infrastrukturë, pajisje dhe personel.
6. Luftë e vendosur kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar, me institucione të pavarura dhe zbatim të barabartë të ligjit.
7. Forcim i partneritetit me Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Bashkimin Evropian, duke përshpejtuar proceset integruese.
8. Thellim i bashkëpunimit kombëtar me Shqipërinë dhe me shqiptarët në rajon në ekonomi, arsim, kulturë dhe infrastrukturë.
9. Krijimi i perspektivës për rininë, përmes punësimit, arsimit cilësor dhe mbështetjes së sipërmarrjes.
10. Ndërtimi i një kulture të re politike, të bazuar në dialog, respekt, kompromis dhe përgjegjësi institucionale.
Një thirrje për përgjegjësi historike
Populli i Kosovës e fitoi lirinë dhe shtetin me sakrifica të jashtëzakonshme. Prandaj ai meriton institucione funksionale, qeverisje profesionale dhe vendimmarrje që udhëhiqet nga interesi publik.
Ka ardhur koha që klasa politike të dëshmojë pjekuri, urtësi dhe përgjegjësi historike. Qytetarët nuk presin më konflikte të pafundme dhe retorikë përçarëse. Ata presin zhvillim ekonomik, vende pune, arsim cilësor, shëndetësi moderne, sundim të ligjit dhe një shtet që ecën përpara.
Historia nuk do t’i gjykojë liderët politikë nga numri i debateve apo i akuzave që kanë shkëmbyer, por nga aftësia e tyre për të ndërtuar marrëveshje në dobi të Republikës së Kosovës.
Prandaj, koha e eksperimenteve duhet të marrë fund. Ka ardhur koha e kompetencës, e meritokracisë, e dialogut dhe e bashkëpunimit. Vetëm një qeverisje që mbështetet në këto parime mund ta nxjerrë Kosovën nga krizat e përsëritura, ta përshpejtojë zhvillimin dhe t’u japë qytetarëve besimin se e ardhmja mund të ndërtohet me punë, dije dhe përgjegjësi.
Kosova nuk ka më kohë për eksperimente. Ajo ka nevojë për njerëzit më të mirë, për institucionet më të forta dhe për një vizion që e vendos shtetin mbi çdo interes tjetër.
