Nga Rrezart Kalaja
Levizja e Deçanit e hapi debatin – sot ideja ka kaluar kufijtë dhe më 26 shtator takohet përsëri në Zvicër
Kur më 20 tetor 2023 në Deçan doli publikisht nisma që më vonë u organizua si Lëvizja e Deçanit, kundërshtarët e saj u përpoqën ta prisnin me përqeshje.
“Janë pak.”
“Do të shuhen.”
“Mbushin vetëm një autobus.”
Kaq u duhej disa zërave që mendonin se një çështje mbyllet po e përqeshe mjaftueshëm.
Por doli një problem i vogël:
autobusi nuk u kthye në garazh.
Nisma vazhdoi.
U organizua.
Doli nga Deçani.
Hyri në Prishtinë.
Kaloi në diasporë.
Dhe sot, tri vjet më vonë, në Zvicër po përgatitet Kuvendi i tretë i rregullt vjetor.
Vetë përfaqësuesit e Lëvizjes e lidhin fillesën me tubimin e 20 tetorit 2023, ndërsa sipas të dhënave të bëra publike nga organizatorët, ajo u regjistrua më vonë zyrtarisht si “Lëvizja e Deçanit”.
Pra, për një “autobus” që supozohej të zhdukej, rruga qenka bërë çuditërisht e gjatë.
SAIM TAHIRAJ – NJË ZË QË NUK U TËRHOQ KUR FILLUAN SULMET
Në këtë rrugëtim meriton të veçohet Saim Tahiraj.
Jo sepse duhet ngritur dikush mbi kritikën, por sepse dokumentet publike tregojnë se ai ka qenë vazhdimisht ndër zërat më aktivë të kësaj nisme në Zvicër: ka folur publikisht, ka marrë përsipër organizimin, ka përballuar polemikat dhe sot figuron si kryetar i Shoqatës “Nisma e Deçanit” – Zvicër dhe nënshkrues i ftesës për Kuvendin e tretë.
Tahiraj nuk zgjodhi komoditetin e heshtjes.
Ai ka ngritur publikisht pyetjen se përse, sipas tij, institucionet akademike dhe një pjesë e intelektualëve heshtin përballë asaj që ai e quan islam politik radikal. Po ashtu, ai e ka paraqitur Lëvizjen e Deçanit si reagim ndaj përpjekjeve që identiteti kombëtar shqiptar të zëvendësohet nga një identitet ekskluzivisht fetar. Këto janë qëndrimet e deklaruara të Tahirajt dhe të lëvizjes së tij.
Dhe, pavarësisht nëse dikush pajtohet plotësisht apo jo me të, një gjë nuk mund t’i mohohet:
ai doli me emër dhe mbiemër aty ku shumë të tjerë preferuan të flisnin vetëm nëpër tavolina.
Kjo kërkon guxim qytetar.
Sepse është shumë më lehtë të thuash “dikush duhet të reagojë” sesa të bëhesh vetë ai dikush.
E PËRQESHËN – POR NUK E NDALËN
Në vitin 2025, Shoqata “Nisma e Deçanit” në Zvicër mbajti Kuvendin e dytë pikërisht në Schöftland.
Aty Saim Tahiraj mbajti fjalën hyrëse, u paraqitën aktivitetet dhe madje u publikuan edhe të dhëna financiare për veprimtarinë e shoqatës.
Pra, propaganda “do të zhduken vetë” nuk funksionoi.
Ironia është e thjeshtë:
kur një organizatë që ti e quan të vdekur mban Kuvendin e dytë dhe pastaj të tretin, ndoshta duhet kontrolluar pulsi i argumentit tënd, jo i organizatës.
Dhe këtu fillon problemi më i madh për islamizmin politik.
Sepse çështja nuk mbeti më te një grup njerëzish në Deçan.
Në vitet pas kësaj nisme janë shfaqur gjithnjë e më shumë organizime, shoqata dhe iniciativa shqiptare që flasin për identitetin kombëtar, rrënjët arbërore, trashëgiminë e krishterë, shtetin laik, lirinë e ndërgjegjes dhe kundërshtimin e përdorimit politik të fesë.
Mbështetësit e kësaj rryme flasin tashmë për dhjetëra nisma e organizime të tilla, ndonëse nuk ekziston një regjistër i vetëm publik që të provojë se të gjitha burojnë drejtpërdrejt nga Lëvizja e Deçanit.
Por fenomeni nuk mund të fshihet:
tema është hapur.
Dhe sapo hapet një temë që për vite është mbajtur nën presion, nuk mbyllet më me britma
.
“VETËM NJË AUTOBUS”? ATËHERË NUMËROJENI SOT KARVANIN
Kjo është pjesa më komike për ata që e përqeshën fillimin.
Nëse ishin “vetëm një autobus”, atëherë çfarë janë sot të gjitha këto debate, organizime, shoqata, tubime dhe reagime?
Mos vallë autobusi filloi të shumohej rrugës?
Sepse matematika e propagandës paska dalë keq.
Në fillim:
“Janë pak.”
Pastaj:
“Mos u merrni me ta.”
Më vonë:
“Janë të rrezikshëm.”
Dhe sot:
çdo deklaratë e tyre diskutohet.
Çdo tubim komentohet.
Çdo organizim përcillet.
Zotërinj, vendosni një herë:
janë të parëndësishëm apo ju kanë shqetësuar kaq shumë sa nuk pushoni së foluri për ta?
Të dyja bashkë nuk bëhen.
PROBLEMI NUK ËSHTË MYSLIMANI – PROBLEMI ËSHTË ISLAMIZMI POLITIK
Kjo duhet thënë qartë që askush të mos fshihet pas manipulimit.
Myslimani shqiptar që ushtron besimin e vet në paqe nuk është problemi.
As katoliku.
As ortodoksi.
As bektashiu.
As ateisti.
Problemi lind kur dikush dëshiron ta shndërrojë fenë në instrument politik dhe identitar mbi kombin, kur fillon t’i tregojë shqiptarit se cilat figura historike duhet të nderojë, cilën trashëgimi duhet të harrojë dhe deri ku i lejohet të kërkojë rrënjët e veta.
Aty feja pushon së qeni vetëm ndërgjegje personale.
Aty fillon ideologjia.
Dhe ideologjia politike mund dhe duhet të kritikohet.
Sepse shqiptaria nuk është pronë e xhamisë.
As e kishës.
As e një partie.
As e një hoxhe.
As e një prifti.
Shqiptaria është e shqiptarëve.
Kaq.
SA MË SHUMË U THANË “MOS PYETNI”, AQ MË SHUMË FILLUAN TË PYESIN
Këtu islamizmi politik bëri gabimin e tij më të madh.
Në vend që të lejonte debat të lirë, një pjesë e zërave të tij u përgjigjën me etiketime.
Sa më shumë u thuhej njerëzve:
“Mos e prek këtë temë”,
aq më shumë filluan ta preknin.
Sa më shumë u thuhej:
“Mos kërko çfarë ishin të parët tuaj”,
aq më shumë u hapën librat.
Sa më shumë u thuhej:
“Mos diskutoni për identitetin”,
aq më shumë identiteti u bë temë publike.
Dhe këtu fillon frika e çdo ideologjie:
kur njeriu pushon së pranuari përgjigje të gatshme dhe fillon të bëjë pyetje.
Njeriu që pyet nuk është më turmë.
Është qytetar.
ASKUSH NUK KA TË DREJTË TA DETYROJË SHQIPTARIN ÇFARË TË BESOJË
Njëri mund të vazhdojë të jetë mysliman dhe njëkohësisht ta kundërshtojë islamizmin politik.
Tjetri mund të rikthehet në katolicizëm.
Një tjetër mund të zgjedhë një besim tjetër.
Një tjetër mund ta braktisë krejt fenë.
Kjo është liria.
Dhe pikërisht këtu duhet të jetë vija e kuqe:
askush nuk ka të drejtë ta detyrojë tjetrin të besojë, të mos besojë, të konvertohet apo të mos konvertohet.
Por po aq, askush nuk duhet të ketë të drejtë t’ia ndalojë shqiptarit të flasë për historinë e vet vetëm sepse ajo nuk i përshtatet një narrative fetare.
26 SHTATOR 2026 – SCHÖFTLAND, ZVICËR
Tani vjen prova më konkrete se “autobusi” ende po ecën.
Shoqata “Nisma e Deçanit” – Zvicër ka thirrur:
KUVENDIN E 3-TË TË RREGULLT VJETOR
E shtunë, 26 shtator 2026
Ora: 18:00
Schulareal (Aula)
Dorfstrasse 20
5040 Schöftland (AG), Zvicër
Në rendin e ditës janë fjala përshëndetëse, zgjedhja e numëruesit të votave dhe procesmbajtësit, miratimi i procesverbalit të vitit 2025, raporti vjetor, raporti financiar dhe pika “Të ndryshme”. Pas Kuvendit është paraparë edhe një aperitiv i përbashkët. Ftesa është nënshkruar nga kryetari Saim Tahiraj.
SHQIPTARË TË ZVICRËS – SHKONI, DËGJONI DHE DISKUTONI
Prandaj shqiptarëve në Zvicër do t’u thosha:
Mos e shikoni këtë debat vetëm nga Facebook-u.
Shkoni.
Dëgjoni çfarë thuhet.
Bëni pyetje.
Diskutoni.
Nëse pajtoheni, shprehni mbështetjen.
Nëse nuk pajtoheni, thoni argumentin tuaj.
Sepse vetëm kështu ndërtohet një shoqëri e lirë.
Dhe një respekt i veçantë i takon Saim Tahirajt dhe bashkëpunëtorëve të tij, që e kanë mbajtur gjallë një organizim edhe kur përballeshin me përqeshje, etiketime dhe kundërshtime.
Mund të debatohet me Saimin.
Mund të kundërshtohet Saimi.
Por nuk mund të thuhet se Saim Tahiraj u fsheh.
Ai doli përpara.
E tha mendimin e vet publikisht.
E mbrojti.
U organizua.
Dhe sot, kur shumë prej atyre që e përqeshnin prisnin që gjithçka të ishte harruar, ai po fton njerëzit në Kuvendin e tretë.
Kjo është përgjigjja më e mirë ndaj talljes së dikurshme.
Pa britmë.
Pa mallkim.
Me organizim.
Me kuvend.
Me njerëz.
Dhe me derën e hapur për debat.
Në fund mbetet vetëm një pyetje për ata që qeshnin:
Ku është sot ai “një autobus”?
Sepse mesa duket, autobusi jo vetëm që nuk u ndal —
por rrugës u bë karvan.
Washington, SHBA
23 shtator 2026
