Një pyetje mbetet ende pa përgjigje pas vrasjes së gazetares hulumtuese. Anna Politkovskaja u qëllua për vdekje jashtë shtëpisë së saj më 7 tetor 2006. Këtu një grua vendos lule përpara një portreti të gazetares hulumtuese në ditën tre vjet pas vrasjes.
Pavel Golovkin / AP / NTB
Aleksander Simonsen Losnegård Gazetar
Botuar më 07.10.2026
– Ajo ishte pa frikë, kritike ndaj pushtetit dhe kishte interesin më të mirë për Rusinë, thotë Dag Herbjørnsrud për ABC Nyheter. Herbjørnsrud ishte redaktor përgjegjës në Ny Tid kur Politkovskaja në janar 2006 pranoi të bëhej kolumniste në revistën javore të lajmeve. Gazetarja e Novaja Gazeta arriti të dorëzonte nëntë raportime nga Rusia e asaj kohe përpara se të qëllohej për vdekje në ashensorin e ndërtesës ku jetonte në Moskë më 7 tetor 2006, të shtunën.
– Ajo u bë zëri më i rëndësishëm që patëm në muajt deri sa u qëllua në ditëlindjen e Putinit, tregon Herbjørnsrud.
Gjashtë burra, pesë prej tyre Çeçenë, janë dënuar lidhur me vrasjen, por një pyetje kryesore ende mbetet pa përgjigje.
– As unë dhe as Novaja Gazeta nuk kemi një kuptim përfundimtar se kush urdhëroi vrasjen, tha Ilja Politkovski, i biri i Politkovskajas, për agjencinë e lajmeve AFP në 2021.
Fakte për Anna Politkovskajan
Gazetarja dhe aktivistja e të drejtave të njeriut ruse lindi Anna Stepanovna Mezepa më 30 gusht 1958 në New York, ku prindërit e saj ishin diplomatë sovjetikë pranë OKB-së.
Ajo filloi karrierën e saj në gazetën Izvestija, ku punoi nga 1982 deri në 1993. Midis 1993 dhe 1999 ajo punoi për Obsjtsjaja Gazeta.
Që nga viti 1999 punoi për Novaja Gazeta.
Ajo ishte e njohur për mbulimin e saj të luftës në Çeçeni dhe si kritikuese e shquar e regjimit të presidentit Vladimir Putin.
Politkovskaja mori disa çmime ndërkombëtare, përfshirë Çmimin për Lirinë e Shprehjes të Shoqatës Norvegjeze të Shkrimtarëve në 2003 dhe Çmimin Olof Palme në 2004.
Në Norvegji, ajo kishte një kolonë mujore të rregullt në gazetën javore Ny Tid.
Më 7 tetor 2006 ajo u gjet e qëlluar në ashensorin e ndërtesës ku banonte. Ajo la pas një djalë dhe një vajzë.
Fituesi i Çmimit Nobel për Paqe 2021, Dmitrij Muratov, gjatë hapjes së ekspozitës së çmimit të paqes në Qendrën e Paqes Nobel. Foto: Javad Parsa / NTB
NTB
Një radhë e gjatë e opozitës në Rusi ka marrë këtë etiketë, që e bën shumë të vështirë të veprojnë në vend.
Muratov është redaktor i Novaja Gazeta dhe fitoi Çmimin Nobel për Paqe në 2021 së bashku me filipinasen Maria Ressa. Të dy morën çmimin për luftën e tyre të guximshme për lirinë e shprehjes.
Ai dhe gazetarët e tjerë të kësaj gazete e vazhdojnë aty ku e ka lënë punën e gazetarisë hulumtuese, Ana Politovskaja.
Rusët e konsiderojnë Muratovin si agjent të fuqive të jashtme.
– Mjaft profetike
“E papritura fatkeqësisht nuk është që Anna Politkovskaja u vra të shtunën, por që nuk kishte ndodhur më parë,” shkroi Herbjørnsrud në kujtimet për gazetarën investigative në Ny Tid.
– Artikulli i saj i fundit u publikua tetë ditë para se të vritej, kujton ai.
Atje Politkovskaja shkruante, si shumë herë më parë, për abuzimet ruse në Çeçeni.
Shtrëngim rripi
Situata ishte më e mirë për mediat ruse në kohën kur Politkovskaja ishte gjallë sesa është tani, thotë politologu Jørn Holm-Hansen, i cili është studiues në Oslo Met dhe ekspert për politikën në vendet e Evropës Lindore dhe Qendrore.
– Kishte kompani mediale që merreshin me gazetari hetuese në Rusi, thotë ai.
Megjithatë, presidenti i Rusisë kishte nisur tashmë të shtrëngonte rripat. Ai e bëri këtë pas tragjedisë së Kurskut.
Të shtunën, më 12 gusht 2000, 95 persona humbën jetën menjëherë në dy shpërthime në bord të nëndetëses atomike ruse K-141 Kursk në Detin Barents. 23 të tjerë mbijetuan dhe arritën në një dhomë të sigurt brenda nëndetëses, por vdiqën disa orë më vonë nga helmimi me monoksid karboni.
Autoritetet ruse dhe presidenti Putin morën kritika të forta për menaxhimin e tyre, ose mungesën e tij, të katastrofës.
– Ishte një skandal i madh, dhe pastaj Putin ndërmori hapa kundër mediave, që ato të mos ishin kaq kritike, shpjegon Holm-Hansen.
E ndjeshme
– Ajo hulumtoi diçka që është shumë e ndjeshme në Rusi – se si forcat ruse vepruan në Çeçeni – ku përdorën mjete shumë brutale, thotë Holm-Hansen.
Ashtu ajo u përplas si me udhëheqjen në Kremlin ashtu edhe me elementë të armatosur dhe brutalë të aparatit ushtarak, shpjegon studiuesi i shkencave politike.
– Atëherë jeton rrezikshëm, thotë ai.
Ai kujton se disa gazetarë rusë dhe avokatë të të drejtave të njeriut kanë pësuar të njëjtin fat si Politkovskaja.
Holm-Hansen nuk është i bindur se vrasja ishte urdhëruar nga kreu i Kremlinit.
– Nuk është aspak e sigurt, thotë ai.
– Rusia nuk është aq e përshkruar siç e imagjinojmë shpesh, që Putini të jetë në krye dhe të ketë kontroll total, dhe gjithçka të varej prej tij. Nuk është kështu, dhe ndoshta kjo është edhe më e frikshme, vazhdon ai.
Pak media të pavarur sërish
Sot gazeta për të cilën Politkovskaja shkroi, Novaja Gazeta, është një nga pak mediat e mbetura të pavarura në Rusi.
Së fundmi, ata u etiketuan si “agjent i huaj” nga Ministria e Drejtësisë e Rusisë.
Novaja Gazeta gjithashtu lançoi në prill 2022 Novaja Gazeta Europa, me bazë në Letoni.
Holm-Hansen tregon Meduza (Letoni), TV Rain (Holandë) dhe 7×7 Horizontal Russia (bazohet në Lituani) si media të tjera që raportojnë për atë që ndodh në Rusi nga egzili.
– Më ka folur një gazetar nga 7×7 në 2019. Atëherë mezi mund të jepej të ishe gazetar në një gazetë kritike online brenda Rusisë. Tani ata janë jashtë vendit, thotë Holm-Hansen.
20 år siden drapet på Anna Politkovskaja: – Det har gått slik hun advarte mot
