Nga Rrezart Kalaja
TIRANA NË TENSION: ISLAMIZMI POLITIK NUK DUHET TË PËRFITOJË NGA ZEMËRIMI QYTETAR
Protesta për drejtësi duhet të ruajë pavarësinë e saj. Çdo përpjekje për ta përdorur për pushtet fetar, urrejtje apo dhunë kërkon kundërshtim të prerë dhe hetim të mbështetur në prova.
Kur zemërimi mbush sheshet, rëndësi ka edhe kush përpiqet t’i japë drejtim. Qytetari mund të kërkojë drejtësi, studenti një të ardhme dhe punëtori dinjitet. Por organizatat që kërkojnë pushtet mund të shohin aty një mundësi për ta kthyer pakënaqësinë në shërbim të projektit të tyre.
Në këtë debat, islamizmi politik duhet përmendur hapur dhe kritikuar pa ngurrim. Me këtë kuptoj përdorimin e fesë si program pushteti, veçanërisht kur synohet që ligji, institucionet dhe të drejtat qytetare t’i nënshtrohen një interpretimi fetar. Ky projekt bie ndesh me interesin e një shoqërie shqiptare të lirë, pluraliste dhe demokratike.
Ngjarjet e dhunshme të 13 dhe 14 tetorit në Tiranë e bëjnë urgjente mbrojtjen e protestës nga shkatërrimi. Raportimet për zjarr në Ministrinë e Arsimit, në një degë banke dhe për dëmtime biznesesh kërkojnë përgjegjësi konkrete. Megjithatë, ato nuk provojnë vetvetiu se dhuna u organizua nga struktura islamiste. Kjo lidhje, nëse pretendohet, duhet dokumentuar.
Islamizmi politik duhet përballur me pyetje që nuk i shmang dot
Çdo organizatë që kërkon ndikim publik në emër të fesë duhet të tregojë qartë qëndrimin e saj ndaj barazisë së grave dhe burrave, lirisë së ndërgjegjes, shkencës, artit dhe kritikës. A e pranon të drejtën për të mos besuar? A e pranon që qytetari të kundërshtojë një autoritet fetar pa u kërcënuar? A e pranon ligjin e përbashkët dhe alternimin demokratik?
Këtu matet përmbajtja e projektit politik. Parrullat për moralin nuk mjaftojnë.
Sa zgjidhje e leverdishme për një ambicie autoritare: të kërkosh votën si politikan dhe, kur të kërkojnë llogari, të fshihesh pas shenjtërisë! Demokracia nuk e njeh këtë imunitet. Kush kërkon të drejtojë jetën publike, pranon edhe kontrollin publik.
Pakënaqësia e studentëve nuk është kapital i predikuesve
Studentët kanë kërkesa konkrete për kushtet universitare, kostot e studimit, mbështetjen financiare dhe perspektivën e punësimit. Këto kërkesa janë pasqyruar në raportimet mbi protestat dhe meritojnë përgjigje institucionale.
Çdo përpjekje për t’i zhvendosur drejt armiqësisë fetare apo imponimit ideologjik duhet kundërshtuar. Studenti nuk del në rrugë që dikush t’i caktojë çfarë duhet të besojë, çfarë mund të lexojë ose si duhet të jetojë.
Atij që kërkon bibliotekë, mos i sillni një listë librash të ndaluar. Vajzës që kërkon mundësi, mos i ofroni kujdestari mbi jetën e saj. Qytetarit që kërkon drejtësi, mos i kërkoni si parakusht besnikëri ndaj doktrinës.
Nëse organizata islamiste përpiqen ta përdorin këtë pakënaqësi për rekrutim dhe kontroll, veprimtaria e tyre duhet zbuluar përmes provave: organizimit, financimeve, thirrjeve dhe veprimeve konkrete. Një shami apo një flamur palestinez nuk e zëvendëson këtë hetim.
Simbolet e cenuara kërkojnë përgjigje, jo hamendësime
ABC News raportoi pamje të djegies së flamurit të Bashkimit Evropian më 14 tetor. Ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme dënoi gjithashtu vandalizmin në Nunciaturën Apostolike, përfshirë heqjen e flamurit të Selisë së Shenjtë. Këto akte meritojnë dënim dhe zbardhje të autorësisë e motiveve.
Kush sulmon simbolet e të tjerëve për të nxitur urrejtje, cenon kulturën demokratike që pretendon të mbrojë. Por përcaktimi i motivit islamist kërkon prova të tjera përtej vetë aktit. Saktësia e bën kritikën më të fortë dhe hetimin më të besueshëm.
Edhe përdorimi i flamurit të UÇK-së pranë zjarreve, i raportuar nga mediat, kërkon një qëndrim të qartë moral: historia e sakrificës nuk mund të përdoret për t’i dhënë legjitimitet shkatërrimit. Mbajtësi i një flamuri nuk fiton të drejtën të flasë në emër të gjithë atyre që ai simbol përfaqëson.
Interesi shqiptar është liria e qytetarit
Kundërshtimi i islamizmit politik autoritar është detyrë e të gjithë atyre që mbrojnë demokracinë. Feministët, socialistët, liberalët dhe konservatorët demokratë mund të kenë dallime të mëdha, por barazia dhe liria e ndërgjegjes duhet të jenë parime të përbashkëta.
Besimtarët myslimanë kanë po aq interes të kundërshtojnë organizatat që pretendojnë pronësi mbi besimin dhe votën e tyre. Askush nuk duhet t’i përdorë si masë politike apo si mburojë ndaj kritikës.
Institucionet duhet të hetojnë nxitjen e dhunës, kërcënimet dhe financimet e paligjshme, pavarësisht autorit. Qeveria, ndërkohë, duhet t’u përgjigjet problemeve që nxjerrin qytetarët në rrugë. Frika nga ekstremizmi nuk e përjashton përgjegjësinë për qeverisjen.
Shqipëria dhe Kosova kanë nevojë për shkolla që mësojnë mendimin kritik, drejtësi që vepron dhe institucione që i trajtojnë qytetarët si të barabartë. Çdo projekt islamist që kërkon nënshtrimin e këtyre institucioneve ndaj doktrinës duhet përballur me kundërshtim demokratik të vendosur.
Islamizmi politik nuk duhet të marrë peng zemërimin qytetar. Asnjë organizatë nuk ka mandat ta shndërrojë protestën në rrugë drejt sundimit fetar.
Besimi është e drejtë. Liria është e përbashkët. Shqipëria u përket të gjithë qytetarëve të saj.
