Luan – Asllan Dibrani, Gjermani
Ka çaste kur një vendi i jepet mundësia të tregojë jo vetëm çfarë ëndërron, por edhe çfarë është në gjendje të ndërtojë. Për Kosovën, Lojërat Mesdhetare “Prishtina 2030” janë një çast i tillë: një derë e hapur drejt botës dhe një provë e madhe e aftësisë sonë për të punuar së bashku.
Në vitin 2023, Prishtina fitoi të drejtën e organizimit të kësaj ngjarjeje ndërkombëtare. Ky ishte një besim që duhej kthyer në stadiume, palestra, kushte për sportistët dhe mundësi për qytetarët. Kontrata e organizimit lidhi përgjegjësitë e Komitetit Olimpik të Kosovës, Komunës së Prishtinës dhe Qeverisë së Kosovës me detyrimet ndaj Komitetit Ndërkombëtar të Lojërave Mesdhetare. Suksesi, që në fillim, kërkonte bashkëpunim institucional. prishtinaonline.com
Prandaj, pyetja që na del përpara sot është e dhimbshme: si mund të fitojmë besimin e botës dhe të rrezikojmë ta shpërdorojmë nga mungesa e bashkëpunimit brenda vendit?
Shqetësimi nuk duhet as dramatizuar për përfitime politike, as zvogëluar për të mbrojtur reputacionin e pushtetit. Sipas letrës së ICMG-së të raportuar nga KosovaPress, janë evidentuar mungesë përgjigjesh administrative, mosdorëzim i garancisë bankare ose të sigurimit dhe detyrime financiare të papërmbushura. Në këtë korrespondencë paralajmërohet shqyrtimi i situatës më 19 dhjetor 2026 dhe procedimi për thirrjen e një Asambleje të Jashtëzakonshme mbi të ardhmen e Lojërave. Ky është një paralajmërim serioz, megjithëse ende nuk përbën vendim për heqjen e organizimit nga Kosova. kosovapress.com
Kryetari i Prishtinës, Përparim Rama, ka ngritur alarmin për vonesat dhe ka paraqitur angazhimet që, sipas tij, i ka përmbushur kryeqyteti. Ministri i Sportit dhe Rinisë, Blerim Gashani, ka kundërshtuar interpretimin alarmues dhe ka ritheksuar se Qeveria mbetet e përkushtuar për realizimin e Lojërave. Përballë këtyre qëndrimeve, qytetarët meritojnë një pasqyrë të dokumentuar të gjendjes: çfarë është kryer, çfarë ka mbetur dhe kush përgjigjet për secilën vonesë. www.epokaere.com
Premtimi nga foltorja ka vlerë kur shoqërohet me vendimin, financimin dhe punën në terren. Përndryshe, mbetet jehonë.
Po të ndaheshin medalje për hedhjen e fajit, politika jonë do ta kishte mbushur podiumin përpara hapjes së Lojërave. Dikush do të fitonte sprintin drejt mikrofonit, dikush kërcimin mbi përgjegjësinë, ndërsa stafeta e shkresave do të vazhdonte nga një zyrë në tjetrën. Sportistët, ndërkaq, do të prisnin pistën.
Ironia të bën të buzëqeshësh për një çast. Pasoja e mundshme duhet të na bëjë të mendojmë gjatë.
Pas emrit “Prishtina 2030” qëndron një mundësi për ta ndryshuar përditshmërinë e qytetit. Në qershor të vitit 2024, Komuna e Prishtinës publikoi propozimin për një kampus sportiv prej rreth 60 hektarësh, me stadium qendror, salla sportive, fusha ndihmëse, hapësira akomodimi, administrimi dhe veprimtari afariste. Ishte një vizion për një zonë ku sporti, lëvizja në këmbë dhe hapësirat publike do të krijonin një marrëdhënie të re me qytetin. Këto pamje duhen kuptuar si propozim urbanistik i publikuar atëherë, jo si dëshmi e objekteve të ndërtuara apo e planit përfundimtar të Lojërave. prishtina.rks-gov.net
Por pikërisht këtu fillon detyrimi i institucioneve: ta sqarojnë lidhjen ndërmjet vizionit, planit përfundimtar dhe zbatimit. Qytetari duhet ta dijë cilat objekte do të ndërtohen, cilat do të rinovohen, sa do të kushtojnë dhe çfarë do t’i mbetet qytetit pas vitit 2030.
Pamja arkitekturore mund të ngjallë shpresë. Vetëm puna e realizuar e bën atë të besueshme.
Një drejtim konkret paraqitet në projektin e Agjencisë Franceze për Zhvillim: përmirësimi dhe zgjerimi i kampusit universitar në Prishtinë, i cili parashikohet të shërbejë përkohësisht si Fshat i Sportistëve gjatë Lojërave. Investimet synojnë banimin studentor, ushqimin dhe infrastrukturën sportive, duke e lidhur ngjarjen ndërkombëtare me nevojat afatgjata të studentëve. www.afd.fr
Kjo është trashëgimia që duhet kërkuar: sportisti të largohet me kujtime të mira, ndërsa studenti të mbetet me kushte më të mira. Fëmijët të kenë palestra ku të stërviten; klubet të kenë hapësira ku të zhvillohen; qyteti të ketë objekte që jetojnë edhe pasi të fiken dritat e ceremonisë së mbylljes.
Edhe hoteleria, gastronomia, transporti dhe bizneset vendore mund të përfitojnë. Por ky përfitim duhet përgatitur me planifikim realist. Nuk mjafton të vizatojmë hotele të bukura dhe stadiume madhështore; duhet të dimë si do të ndërtohen, si do të mirëmbahen dhe kujt do t’i shërbejnë.
Kosova nuk mund të presë që stadiumet të mbijnë nga konferencat e shtypit si kërpudhat pas shiut.
Rëndësia e Lojërave shkon edhe përtej infrastrukturës. Për Kosovën, organizimi i suksesshëm do të ishte një dëshmi publike e aftësisë për të përmbushur zotime ndërkombëtare. Çdo delegacion i mirëpritur, çdo garë e organizuar me dinjitet dhe çdo vizitor që largohet me përshtypje të mirë mund të ndihmojë në forcimin e imazhit të vendit.
Sporti nuk i zgjidh vetvetiu çështjet politike dhe diplomatike. Megjithatë, krijon kontakte, afërsi dhe besim. Në stadium, emri i Kosovës mund të lidhet me mikpritjen, aftësinë organizative dhe suksesin e të rinjve të saj. Kjo mundësi meriton kujdes të jashtëzakonshëm.
Edhe bashkëpunimi me Shqipërinë duhet të ushqehet në këtë frymë. Durrësi figuron ndër qytetet pritëse të projektit. Ky bashkëpunim mund të sjellë përfitime dhe promovim të përbashkët, pa e zbehur përgjegjësinë e Kosovës për organizimin që i është besuar. prishtina2030.com
Sot kërkohet një tryezë që prodhon vendime. Qeveria, Komuna e Prishtinës, Komiteti Olimpik dhe strukturat organizative duhet të paraqesin një kalendar të përbashkët pune, gjendjen e detyrimeve financiare dhe përgjegjësit për çdo projekt. Publiku duhet të marrë raporte të rregullta, ndërsa shpenzimet duhet t’i nënshtrohen mbikëqyrjes së pavarur.
Përgjegjësia e përbashkët nuk duhet të bëhet strehë ku fshihet përgjegjësia individuale. Secili institucion duhet të japë llogari për pjesën që i takon.
Kush pengon pa arsye, kush zvarrit për interes partiak apo kush e përdor projektin për hakmarrje politike, meriton kritikë dhe llogaridhënie. Akuza për sabotim të qëllimshëm kërkon prova; ndërsa vonesat dhe detyrimet e papërmbushura kërkojnë shpjegim e korrigjim. Kritika është më e fortë kur mbështetet në fakte dhe e drejton vëmendjen te zgjidhja.
Albin Kurti, Përparim Rama dhe të gjithë drejtuesit përgjegjës duhet ta kuptojnë se kjo mundësi është më e madhe se mandati i tyre. Në vitin 2030, qytetarët do të kërkojnë të shohin çfarë u ndërtua, si u shpenzuan paratë dhe çfarë fitoi vendi. Arsyetimet e sotme do të kenë shumë pak vlerë përballë asaj prove.
Ende kemi mundësi që fotografitë e projektit të bëhen pamje të një qyteti që funksionon. Ende kemi mundësi që paralajmërimi të kthehet në pikë kthese. Kjo kërkon që ambicia për ta marrë meritën të shoqërohet me gatishmërinë për ta ndarë punën.
Bota na besoi Lojërat. Tani është radha jonë ta meritojmë atë besim.
Le ta presë Prishtina vitin 2030 me sportistë në pista, me vizitorë në qytet dhe me objekte që u shërbejnë qytetarëve për dekada. Le të mbetet nga kjo ngjarje krenaria se, kur vendit iu dha një shans historik, institucionet e tij ditën të bëheshin bashkë.
Në ceremoninë e hapjes, le të dëgjohet himni i Kosovës — dhe pas tij, duartrokitja për një punë që e kryem së bashku.
