Nga: Jaho Brahaj, Tiranë
____
“Kulla me Karakoll”, Kokdode, Puke.
Foto nga Jaho Brahaj, 2008.
Kulla me Karakoll Kokdode (Pukë)
___
Kur Edit Durham kaloi, më 1908-n në këtë fshat të Pukës do t’i bënte përshtypje një banesë tepër e veçantë. “Është banesa më interesante që pashë në Shqipërinë e Veriut”,- do të shprehej studiuesja angleze për banesën-kullë në fshatin Kokodë të Pukës që fatkeqësisht sot përbën ekzemplarin e vetëm të këtij tipi banese në Shqipëri
Në Shqipërinë e Veriut deri para disa viteve ruheshin tre banesa të quajtura kulla me karakoll. Karakolli ishte një ndërtim një kat më i lartë se ambientet e banimit me perimetër të vogël, i pajisur me frëngji dhe shërbente vetëm për mbrojtjen e banorëve të kësaj banese. Ne Shqiperine e Veriut njëra prej këtyre banesave u përmbyt nga liqeni i Fierzës në fshatin Dardhë të Pukës. Tjetra në rrethin (krahina) e Hasit do të rezistonte, por pa mundur të ekzistojë deri më sot.
E vetmja “dëshmi” e këtij lloji banese është në fshatin Kokdodë të Pukës.
E braktisur nga banorët e saj që prej shume vitesh dhe e harruar nga institucionet shtetërore, banesa-kullë është në prag të shkatërrimit total edhe se çatia është tepër e dëmtuar. E ndërtuar në fillim te viteve 1800 ajo dallon tipologjikisht nga gjithë banesat-kullë të krahinës. Ndërsa interesi ndaj saj shtohet edhe nga mjeshtëria dhe mentaliteti i gdhendjeve të shenjave në gurët e qosheve të kësaj banese, të cilat ruajnë kode të lashta të jetës së banorëve të krahinës.
Kode që koha në shumicën e rasteve i ka zhdukur si shpagim edhe për indiferencën e njerëzve dhe mosdokumentimit.
* * * * * *
Per Dijeni:
– Kulla e Kokdodes nuk eshte e shpallur Monument Kulture asnjehere. Histori e gjate, eshte propozuar qe ne vitin 1983 nga Muzeu Historik Puke, por athere nuk u shpall se nuk kishte rruge te pershtatshme makine qe te mirembahej dhe restaurohej.
– Ruhet dokumentacioni grafik, arkitektonik dhe fotografik i pergatitur nga Arkitekti-Studiues me i mire i Arkitektures Popullore Prof. Dr. Piro Thoma, qe eshte bere me interesimin e Muzeut Historik Puke ne ato vite. Ju pershendes.
– Du me kujtu e mos me ja harru nderen Lush Koles se Gralishtit, ku kemi bujtur ate nate, e jemi pritur fisnikerishte ne ato vite te veshtira; Prof. PiroThoma, skicografi Faruk Zarshati dhe une. Ndera nuk hupet dhe as nuk harrohet…
