GABIMIN” HISTORIK TË IDENTITETIT NË JUG: KUR FEJA DHE PUSHTIMI TË NDËRROJNË GJUHËN
Shumë njerëz sot habiten me hartën etnike të Jugut, por harrojnë se identiteti nuk ka qenë gjithmonë zgjedhje, por shpeshherë MBIJETESË.
1. Aleanca e Heshtur (Osmanët & Patrikana):
Sipas sistemit të “Miletit” në Perandorinë Osmane, kombësia nuk ekzistonte. Kishte vetëm besimtarë.
Osmanët kishin interesin që shqiptarët të mos zgjoheshin si komb (sepse një komb i zgjuar kërkon pavarësi). Ndaj, e ndaluan gjuhën shqipe me ferman të Sulltanit, duke e quajtur “gjuhë të mallkuar”.
Patrikana e Stambollit, nga ana tjetër, kishte monopolin e arsimit dhe fesë për të gjithë ortodoksët. Për ta, çdo besimtar që hynte në kishë duhet të dilte “Grek”. Kush fliste shqip ose vllahisht në kishë, anatemohej (mallkohej).
2. Rasti i Vllehëve dhe Shqiptarëve të Dropullit:
Vllehtë, si popullsi pa një shtet mbrojtës, ishin preja më e lehtë. Në mungesë të shkollave vllahishte apo shqipe:
U detyruan të mësonin greqishten për të bërë tregti.
U detyruan të luteshin në greqisht për të mbajtur besimin e krishterë.
U detyruan të ndërronin emrat dhe mbiemrat për t’u dukur pjesë e “Miletit Rum” (Grek).
3. Kur Gjuha bëhet “Maskë” e Gjakut:
Ajo që sot quhet “Minoritet Grek” në shumë zona, në të vërtetë është një shtresëzim historik: Gjak vllah dhe shqiptar, i mbuluar nga një kulturë greke e imponuar nga rrethanat. Është e drejta e çdo pasardhësi sot të kërkojë rrënjën e tij. Nëse stërgjyshi yt ka folur vllahisht apo shqip, asnjë dekret i Sulltanit dhe asnjë rregull i Patrikanës nuk mund ta ndryshojë ADN-në tënde.
Përfundimi: Historia mund të manipulohet, pasaportat mund të blihen, por gjuha e zemrës dhe e gjakut mbetet ajo që kemi trashëguar nga të parët, përpara se “politika e miletit” të na ndante.
