Prof. Dr. Sabri Tahiri, Gjilan
____
Edhe pas zgjedhjeve parlamentare të 7 qershorit, formimi i institucioneve të Republikës së Kosovës vazhdon të mbetet i paparashikueshëm. Zhvillimet e deritanishme dhe deklaratat e liderëve politikë krijojnë bindjen se vendi mund të përballet sërish me zgjedhje të reja. Ky nuk është më vetëm një skenar teorik, por një rrezik real që do të kishte pasoja të rënda politike, ekonomike dhe ndërkombëtare për Kosovën.
Përvoja e dy ose tri proceseve të fundit zgjedhore ka dëshmuar një të vërtetë të hidhur: një pjesë e klasës politike, kush më shumë e kush më pak, e ka vendosur inatin politik, rivalitetin personal dhe interesin partiak mbi interesin shtetëror. Pikërisht kjo qasje ka prodhuar bllokada të gjata institucionale, ka penguar funksionimin normal të demokracisë dhe ka dëmtuar besimin e qytetarëve në institucionet e tyre.
Barrikadimi i partive politike nuk është shenjë force politike, por shenjë e mungesës së kulturës demokratike. Në demokraci, zgjedhjet përcaktojnë raportet e forcave politike, ndërsa përgjegjësia e tyre është të gjejnë rrugën e bashkëpunimit për të ndërtuar institucionet. Askush nuk fiton gjithçka, por askush nuk duhet të pengojë funksionimin e shtetit.
Duket se disa synojnë t’i marrin të gjitha pozitat kryesore – Qeverinë, Kuvendin dhe Presidencën – ndërsa të tjerët druhen se një bashkëpunim me partinë e parë do t’i dëmtojë politikisht dhe do t’u zvogëlojë elektoratin në zgjedhjet e ardhshme. Mirëpo, asnjë kalkulim partiak nuk mund të jetë më i rëndësishëm se funksionimi i Republikës së Kosovës. Partitë politike ekzistojnë për t’i shërbyer shtetit, e jo që shteti të bëhet peng i interesave të tyre.
Çdo ditë pa institucione funksionale ka një kosto të lartë. Vonesat bllokojnë miratimin e ligjeve, investimet publike, reformat ekonomike, projektet zhvillimore dhe proceset integruese. Dëmtohet besueshmëria ndërkombëtare e Kosovës, zbehet pozita e saj në raport me partnerët strategjikë dhe krijohet pasiguri për qytetarët dhe bizneset. Ndërkohë, sfidat e përditshme – papunësia, migrimi i të rinjve, zhvillimi ekonomik, arsimi, shëndetësia dhe lufta kundër korrupsionit – mbeten në pritje.
Më shqetësuesja është mundësia që vendi të shkojë përsëri në zgjedhje. Një vendim i tillë nuk do të ishte zgjidhje, por vazhdim i krizës. Ai do të shpenzonte miliona euro nga buxheti i shtetit, do të humbiste muaj të tërë pa qeverisje efektive dhe nuk ka asnjë garanci se rezultati do të ndryshonte në mënyrë domethënëse. Përkundrazi, rrezikon të prodhojë të njëjtin bllokim ose edhe një fragmentim më të madh politik.
Nëse edhe pas këtyre zgjedhjeve nuk arrihet formimi i institucioneve dhe vendi detyrohet të shkojë sërish në zgjedhje, kjo do të përbënte një dështim të rëndë të përgjegjësisë politike. Demokracia nuk matet vetëm me mbajtjen e zgjedhjeve të lira, por edhe me aftësinë për të ndërtuar institucione funksionale pas tyre. Pa këtë aftësi, vetë kuptimi i mandatit të marrë nga qytetarët vihet në pikëpyetje.
Kosova ka nevojë për udhëheqës që dinë të bëjnë kompromis për interesin e shtetit. Kompromisi nuk është dobësi; ai është virtyt demokratik dhe dëshmi e pjekurisë politike. Historia do t’i vlerësojë liderët jo për numrin e deklaratave kundër njëri-tjetrit, por për aftësinë që patën ta vendosin interesin kombëtar mbi interesin partiak.
Vërejtje definitive dhe thirrje publike për liderët politikë të Kosovës
1. Vendoseni Republikën mbi partinë. Asnjë interes partiak nuk mund të jetë më i rëndësishëm se funksionimi i shtetit dhe mirëqenia e qytetarëve.
2. Respektoni vullnetin e qytetarëve. Zgjedhjet kanë përfunduar. Tani është koha të përmbushni obligimin kushtetues për formimin e institucioneve, jo të vazhdoni fushatën elektorale.
3. Hiqni dorë nga inatet dhe egoja politike. Mosmarrëveshjet personale nuk duhet ta mbajnë peng një shtet të tërë.
4. Pranoni kulturën e kompromisit. Në demokraci nuk fiton njëra palë gjithçka. Kompromisi është vlerë demokratike, jo dobësi politike.
5. Mos e bllokoni shtetin për interesa elektorale. Llogaritjet për zgjedhjet e ardhshme nuk mund të justifikojnë dëmtimin e interesit kombëtar.
6. Mos e çoni Kosovën përsëri në zgjedhje. Zgjedhjet e reja do të konsumonin kohë, energji dhe miliona euro nga buxheti i qytetarëve, pa garantuar një rezultat ndryshe.
7. Mbroni autoritetin ndërkombëtar të Kosovës. Institucionet funksionale janë kusht për forcimin e pozitës së Kosovës në arenën ndërkombëtare dhe për avancimin e proceseve integruese.
8. Merrni përgjegjësi para historisë. Mandati që keni marrë nuk është privilegj, por përgjegjësi ndaj qytetarëve dhe brezave që do të vijnë.
9. Filloni menjëherë dialogun politik. Takimet nuk duhet të jenë vetëm formale, por të prodhojnë marrëveshje konkrete për formimin e Kuvendit, Qeverisë dhe institucioneve të tjera kushtetuese.
10. Jepini fund krizës politike. Kosova ka nevojë për stabilitet, zhvillim ekonomik, sundim të ligjit, integrim euroatlantik dhe shpresë për qytetarët. Këto nuk arrihen me bllokada, por me institucione funksionale.
Apel përfundimtar
Historia nuk do t’i gjykojë liderët politikë për fjalët që kanë thënë kundër njëri-tjetrit, por për vendimet që kanë marrë në momentet vendimtare për shtetin. Ky është një prej atyre momenteve.
Prandaj, uluni në një tryezë të përbashkët, zhvilloni dialog të sinqertë, bëni kompromisin e nevojshëm dhe formoni sa më parë institucionet e Republikës sëKosovës. Qytetarët nuk ju kanë dhënë mandatin për ta mbajtur vendin peng, por për ta qeverisur me përgjegjësi.
Mos e çoni Kosovën sërish në zgjedhje! Çdo zgjedhje e re pa u shteruar të gjitha mundësitë për marrëveshje do të ishte një dështim politik, një humbje e panevojshme kohe dhe parash, si dhe një goditje ndaj besimit të qytetarëve në demokraci.
Kosova ka nevojë për institucione, jo për bllokada; për bashkëpunim, jo për përçarje; për përgjegjësi shtetërore, jo për llogari partiake. Vetëm kështu ndërtohet një shtet i fortë, demokratik dhe me të ardhme të sigurt euroatlantike.
Më 13 korrik 2026
