Isuf Bajraktari, Suedi
Kur njeriu e humb njeriun brenda vetes
Ka fjali që nuk plaken kurrë. Ato nuk i përkasin vetëm kohës kur u thanë, por çdo kohe kur njeriu vihet përballë ndërgjegjes së vet. Njëra prej tyre është sentenca latine: Homo hominis lupus est – Njeriu është ujk për njeriun.
Nuk është thjesht një mendim filozofik. Është një pasqyrë që njerëzimi e sheh sa herë humbet busullën morale.
Jetojmë në një shekull paradoksesh. Njeriu ka arritur të prekë hapësirën, të komunikojë në çaste me çdo cep të globit, të ndërtojë inteligjencë artificiale dhe teknologji që dikur i përkisnin vetëm fantazisë. Por, në të njëjtën kohë, nuk ka arritur të çlirohet nga instinktet e vjetra të urrejtjes, lakmisë dhe etjes për pushtet.
Sot, bota duket sikur ka hyrë në një epokë të re pasigurie. Luftërat vazhdojnë, rivalitetet ndërmjet fuqive të mëdha thellohen, ndërsa besimi ndërmjet shteteve dhe shoqërive shpesh dobësohet. Në këtë përplasje interesash, viktima e parë mbetet njeriu i zakonshëm: ai që nuk vendos për luftën, por jeton me pasojat e saj.
Edhe Kosova, megjithëse e lirë dhe e pavarur, nuk qëndron jashtë kësaj fryme të kohës. Liria nuk është vetëm një akt historik; ajo është një përgjegjësi e përditshme. Shteti nuk ndërtohet vetëm me ligje e institucione, por me besim, drejtësi, kulturë politike dhe respekt për tjetrin.
Një shoqëri nuk rrënohet vetëm nga armiku që vjen nga jashtë. Ajo rrënohet edhe kur e vërteta zëvendësohet nga propaganda, kur dialogu zëvendësohet nga përçarja, kur meritën e mposht klientelizmi, kur interesi publik sakrifikohet për interesin e ngushtë dhe kur qytetari humbet besimin te drejtësia.
Atëherë sentenca e lashtë nuk mbetet më vetëm një kujtim i filozofisë romake. Ajo bëhet një paralajmërim për kohën tonë.
Megjithatë, historia nuk është vetëm histori konfliktesh. Ajo është edhe histori njerëzish që, në çastet më të errëta, zgjodhën të mbeten njerëz. Janë ata që ndërtuan ura kur të tjerët ngritën mure; që mbollën shpresë kur mbizotëronte frika; që mbrojtën dinjitetin njerëzor kur gjithçka dukej e humbur.
Edhe kombi ynë ka mbijetuar falë këtyre njerëzve. Jo falë urrejtjes, por falë besimit. Jo falë hakmarrjes, por falë qëndresës. Jo falë forcës së verbër, por falë idealit për liri, demokraci dhe dinjitet.
Prandaj, pyetja që duhet t’i bëjmë vetes nuk është nëse bota po ndryshon. Bota gjithmonë ka ndryshuar. Pyetja është nëse, mes gjithë këtyre ndryshimeve, ne po ruajmë njeriun brenda nesh.
Sepse rreziku më i madh për një shoqëri nuk fillon kur shpërthen lufta. Ai fillon kur shuhet ndërgjegjja.
Dhe nëse një ditë njeriu pushon ta shohë tjetrin si kundërshtar e fillon ta shohë si bashkudhëtar në fatin e përbashkët njerëzor, atëherë sentenca Homo hominis lupus est nuk do të jetë më një përshkrim i botës, por një kujtesë e asaj që nuk duhet të lejojmë të ndodhë më.
Ky është testi më i madh i qytetërimit tonë.Jo sa të fuqishëm jemi. Por sa njerëzorë mbetemi.
