Luan – Asllan Dibrani, Durrës
Nga Tetova në Vushtrri – kur flamuri, varfëria dhe autoriteti fetar përplasen me dinjitetin njerëzor, heshtja bëhet faj
Ka çaste kur një shoqëri provohet jo nga fjalimet e mëdha, por nga mënyra si sillet me njeriun në ditën e tij më të rëndë.
Kur vdes një nënë, familja nuk ka nevojë për burokraci.
Nuk ka nevojë për imponim.
Nuk ka nevojë për përplasje ideologjike.
Nuk ka nevojë për demonstrim autoriteti.
Ka nevojë për mëshirë, respekt, solidaritet dhe dinjitet.
Pikërisht për këtë arsye, rastet nga Tetova dhe Vushtrria nuk duhet të kalojnë si episode të zakonshme.
Ato janë kambana alarmi.
Sepse kur edhe varri bëhet vend ku qytetari ndien presion, diçka e rëndë është thyer në ndërgjegjen tonë shoqërore
. https://www.facebook.com/reel/2078432109703774?locale=de_DE
Tetova – kur flamuri shqiptar bëhet shkak për konflikt pranë arkivolit
Në Tetovë u raportua për një përplasje gjatë ceremonisë mortore lidhur me vendosjen e flamurit kombëtar shqiptar mbi arkivol.
Një nënë kishte vdekur.
Familja ishte në zi.
Mbi arkivol qëndronte flamuri kuqezi.
Dhe pikërisht aty, ku duhej të kishte vetëm heshtje dhe respekt, u krijua konflikt.
Kjo nuk duhej të ndodhte.
Flamuri shqiptar nuk është turp.
Nuk është provokim.
Nuk është një copë pëlhure pa histori.
Ai është simbol i kujtesës, sakrificës, identitetit dhe përkatësisë kombëtare.
Askush nuk duhet ta vendosë një familje shqiptare para zgjedhjes:
ose flamurin, ose ceremoninë.
Besimi fetar dhe identiteti kombëtar mund të bashkëjetojnë.
Kanë bashkëjetuar ndër shqiptarë me shekuj.
Kush përpiqet t’i vendosë në konflikt, nuk i shërben as fesë, as kombit dhe as paqes shoqërore.
Vushtrria – kur varfëria hyn deri te varri
Rasti i Vushtrrisë është edhe më tronditës në aspektin njerëzor.
Qytetari Sabri Beqiri ka deklaruar publikisht se ishte detyruar të shiste viçin për të siguruar para lidhur me varrimin e nënës së tij.
Vetëm kjo fjali duhet të na ndalë të gjithëve:
Një burrë shet viçin për të varrosur nënën.
Nënën e ka të vdekur.
Familjen e ka në vaj.
Varfërinë e ka në derë.
Dhe mbi të gjitha duhet të mendojë edhe për para.
A nuk është kjo një goditje e rëndë për dinjitetin e njeriut?
A nuk duhej që në atë çast dikush t’i thoshte:
“Varrose nënën. Për paratë mos mendo sot.”
Nëse një qytetar jeton në varfëri apo nën përkujdesje sociale, ai nuk duhet të trajtohet sikur po hyn në një sportel komercial.
Sepse:
Varri nuk është sportel.
Vdekja nuk është moment për inkasim.
Dhimbja nuk është mall.
Dhe askush nuk duhet t’ia vendosë qytetarit lakun financiar në fyt pikërisht kur ai është më i pambrojtur.
Për këtë rast do t’ia sjellim publikut edhe dëshminë filmike të qytetarit të publikuar në YouTube, në mënyrë që secili ta dëgjojë vetë rrëfimin dhe të krijojë gjykimin e vet.
[Këtu vendoset linku i videos në YouTube]
Bashkësia fetare nuk është shtet brenda shtetit
Këtu duhet thënë një e vërtetë elementare:
Bashkësia fetare nuk është shtet.
Nuk është tatimore.
Nuk është gjykatë.
Nuk është administratë shtetërore.
Nuk është pronare e ndërgjegjes së qytetarit.
Qytetari shqiptar i besimit islam nuk është pronë e Bashkësisë Islame.
Ai është qytetar i lirë.
Ai mund të besojë, të praktikojë ose jo.
Mund të jetë pjesë e një organizimi fetar ose të largohet prej tij.
Mund ta kritikojë një institucion fetar pa qenë kundër fesë.
Dhe mund t’i drejtohet shtetit kur mendon se i është cenuar një e drejtë.
As hoxha nuk është mbi ligjin.
As institucioni fetar nuk është mbi kritikën.
Petku fetar nuk mund të shndërrohet në imunitet ndaj përgjegjësisë publike.
Familja Musa – një familje përballë një stuhie publike
Në këtë klimë duhet parë edhe çështja e familjes Musa në Vushtrri.
Kjo familje është përballur me sharje, etiketime, presion dhe përpjekje për degradim publik.
Në momente të caktuara është krijuar përshtypja sikur një familje e vetme ndodhej përballë një qyteti të tërë.
Por historia nuk shkruhet nga turma.
Shkruhet me:
fakte, dokumente, dëshmi, sakrificë, veprimtari dhe qëndresë.
Dhe këtu qëndron dallimi.
Turma mund të bërtasë.
Dokumenti nuk bërtet.
Dokumenti dëshmon.
Turma fyen.
Arkivi mbetet.
Turma shpërndahet.
Historia vazhdon.
Familja Musa ka të drejtë të kërkojë që të gjykohet jo nga zhurma e një dite, por nga historia e vet dhe nga dokumentet që posedon për veprimtari kombëtare, rezistencë, luftë, sakrificë dhe angazhim shoqëror.
Nëse këto dokumente ekzistojnë, ato duhet të publikohen.
Një nga një.
Me data.
Me emra.
Me dëshmi.
Sepse një familje me histori kombëtare nuk duhet të lejojë që biografia e saj të shkruhet nga thashethemet.
Sa më shumë e sulmuan, aq më shumë e detyruan të nxirrte historinë
Këtu fillon edhe ironia e hidhur e kësaj historie.
Ata që menduan se familja Musa do të përkulej, e detyruan të nxirrte arkivin.
Ata që menduan se do ta turpëronin, e detyruan të kërkonte dokumentet.
Ata që menduan se britma mjaftonte, u përballën me pyetjen më të vështirë:
Po ju, çfarë dokumentesh keni përpara historisë?
Sepse është shumë e lehtë të bërtasësh.
Është shumë e lehtë të etiketosh.
Është shumë e lehtë ta shpallësh tjetrin armik.
Por ndaj dokumentit nuk mjafton sharja.
Duhet kundërfakt.
Dhe nëse dokumentet dëshmojnë rezistencë, veprimtari dhe kontribut kombëtar, atëherë familja Musa ka çdo arsye të dalë nga kjo histori me ballin lart.
Jo duke kërkuar privilegj.
Por duke kërkuar që të gjykohet drejt.
Përplasja me Bashkësinë Islame të Vushtrrisë duhet të zbardhet deri në fund
Pikërisht këtu bëhet edhe më e rëndë përgjegjësia publike e Bashkësisë Islame të Vushtrrisë.
Nëse ky institucion ka hyrë në procedura juridike kundër familjes Musa, atëherë opinioni duhet të dijë:
Për çfarë?
Mbi çfarë baze?
Me çfarë provash?
Dhe si përfundoi procesi?
Nëse ekziston një vendim gjyqësor përfundimtar në favor të familjes Musa, ai duhet publikuar.
Me numrin e lëndës.
Me datën.
Me dispozitivin.
Sepse aty përfundon propaganda dhe fillon dokumenti i shtetit.
Dhe nëse ata që e gjykuan familjen para se të fliste gjykata e kanë parë më pas se vendimi nuk u dha të drejtë, atëherë morali kërkon që të kenë kurajën të lexojnë edhe fundin e procesit.
Ata që gjykuan para gjykatës duhet të kenë kurajën të lexojnë vendimin pas gjykatës.
Bashkësia Islame e Vushtrrisë – kur institucioni harron se është në shërbim të qytetarit
Këtu kritika duhet të jetë e prerë.
Një institucion fetar nuk duhet të sillet si prokuror moral i familjeve.
Nuk është detyra e tij të vendosë kush është shqiptar më i mirë.
Nuk është detyra e tij të shpërndajë certifikata patriotizmi.
Nuk është detyra e tij të krijojë atmosferë ku qytetari që mendon ndryshe trajtohet sikur ka dalë kundër komunitetit.
Dhe këtu realiteti bëhet pothuajse satirik.
Predikohet mëshirë, por qytetari i varfër tregon se u përball me barrë financiare në ditën e varrimit të nënës.
Predikohet tolerancë, por familjet përfundojnë në përplasje publike.
Predikohet përulësi, por institucioni mund të japë përshtypjen se ka monopol mbi moralin.
Predikohet vëllazëri, por kundërshtari trajtohet si problem.
Atëherë pyetja lind vetë:
A është ky shërbim shpirtëror apo administrim autoriteti?
Institucioni fetar që ka besim te misioni i vet nuk ka pse të trembet nga qytetari kritik.
Përkundrazi.
Duhet ta dëgjojë.
Duhet t’i përgjigjet.
Duhet të japë llogari.
Sepse qytetari nuk është inventar i institucionit.
Nuk është numër regjistri.
Nuk është pronë.
Nuk është vartës.
Është qytetar i Republikës.
Një institucion që prodhon armiq duhet ta shikojë edhe veten në pasqyrë
Nëse një institucion vazhdimisht e sheh problemin te qytetari, te familja, te kritiku, te flamuri, te kundërshtari apo te ai që nuk bindet, atëherë ndoshta një ditë duhet të pyesë:
A është problemi gjithmonë vetëm tek të tjerët?
Pasqyra nuk është gjithmonë e këndshme.
Por institucionet serioze dinë ta shikojnë.
Bashkësia Islame e Vushtrrisë ka detyrim moral të jetë faktor qetësimi, jo faktor përplasjesh.
Të afrojë njerëzit.
Jo t’i ndajë.
Të ulë tonet.
Jo t’i ndezë.
Të jetë pranë të varfrit.
Jo ta bëjë të ndiejë peshën e institucionit mbi supe.
Nëse ka bërë gabime, duhet t’i pranojë.
Nëse ka dokumente që e kundërshtojnë familjen Musa, le t’i bëjë publike.
Por autoriteti nuk zëvendëson provën.
Dhe petku nuk zëvendëson përgjegjësinë.
Rasti Sheholli duhet ta zgjojë Kosovën
Në këtë debat nuk mund të injorohet as aktakuza ndaj Fatmir Shehollit për spiunazh dhe shantazh.
Fajësinë e tij e përcakton gjykata.
Kjo duhet respektuar.
Por vetë ekzistenca e një hetimi të tillë duhet ta bëjë shtetin më vigjilent ndaj çdo forme të ndikimit të huaj.
Nëse hetimet dhe proceset gjyqësore nxjerrin dokumente mbi instrumentalizimin fetar, radikalizimin apo ndikime të huaja, ato duhet të hetohen deri në fund.
Jo me teori.
Jo me thashetheme.
Por:
me dokumente, me prova, me financa të gjurmuara dhe me përgjegjësi individuale.
Kosova duhet të kontrollojë financimet e huaja të organizatave fetare.
Duhet të hetojë rrjete të mundshme ndikimi.
Duhet të kontrollojë çdo rast ku feja dyshohet se shfrytëzohet për interesa politike apo agjenturore.
Kjo nuk është luftë kundër fesë.
Është mbrojtje e besimit nga instrumentalizimi.
Mos e quani çdo gjë rastësi
Një rast lidhet me flamurin.
Një tjetër me varfërinë dhe varrimin.
Një tjetër me përplasjet rreth identitetit.
Një tjetër me një familje të vendosur nën presion publik.
Një tjetër me akuza për spiunazh.
Nuk është e drejtë të shpallim pa prova se të gjitha lidhen me një qendër të vetme.
Por është po aq e gabuar të mbyllim sytë dhe të themi se çdo gjë është rastësi.
Prandaj kërkesa jonë duhet të jetë e qartë:
Hapini dosjet.
Kontrolloni financimet.
Hetoni ndikimet e huaja.
Publikoni dokumentet.
Mbroni qytetarin.
Mos lejoni askënd të sillet si shtet brenda shtetit.
Kombi është më i madh se çdo institucion fetar
Shqiptaria nuk mund të futet në pronësi të asnjë institucioni.
As të një bashkësie fetare.
As të një partie.
As të një ideologjie.
Shqiptari katolik nuk është më pak shqiptar.
Shqiptari i besimit islam nuk është më pak shqiptar.
Dhe shqiptari i besimit islam që kritikon Bashkësinë Islame nuk bëhet armik i fesë.
Ai është qytetar që ushtron të drejtën e vet.
Historia jonë kombëtare është shumë më e madhe se çdo përpjekje për ta zvogëluar shqiptarin në një kartelë fetare.
Nga Skënderbeu te rilindësit, nga rezistenca kombëtare te lufta për liri, shqiptarët kanë mbijetuar pikërisht sepse kombi ka ditur të jetë më i gjerë se dallimet fetare.
Prandaj çdo përpjekje për ta bërë fenë kriter për shqiptarinë është një varfërim i rrezikshëm i vetë identitetit tonë.
Mjaft me pushtet mbi dhimbjen
Kur vdes një nënë, gjithçka tjetër duhet të heshtë.
Paraja duhet të heshtë.
Egoja duhet të heshtë.
Politika duhet të heshtë.
Debati për autoritet duhet të heshtë.
Në atë çast mbetet vetëm njeriu.
Dhe institucioni që pretendon se i shërben Zotit duhet të jetë i pari që e kupton këtë.
Mos e ktheni arkivolin në tribunë ideologjike.
Mos e ktheni flamurin shqiptar në shkak konflikti.
Mos e ktheni varrin në sportel.
Mos e ktheni varfërinë në poshtërim.
Mos e ktheni qytetarin në vartës.
Dhe mos e ktheni fenë në instrument pushteti.
Sepse një institucion fetar që humbet mëshirën pikërisht kur njeriu është në gjunjë nga dhimbja duhet të pyesë seriozisht veten se çfarë po përfaqëson.
Familja Musa – jo me kokën ulur, por me dokumentet në dorë
Familja Musa nuk duhet të dalë para publikut duke kërkuar mëshirë.
Duhet të dalë me dokumentet.
Me historinë.
Me dëshmitë.
Me kontributet.
Me vendimet gjyqësore, nëse ekzistojnë.
Me faktet e rezistencës dhe të veprimtarisë kombëtare.
Dhe t’u thotë të gjithë atyre që e fyen:
Na gjykoni mbi faktet.
Sepse një qytet mund të bërtasë për një ditë.
Një turmë mund të shajë për një orë.
Por dokumenti mund të mbetet për një shekull.
Dhe nëse historia e kësaj familjeje dëshmon kontribut, sakrificë dhe qëndresë, atëherë familja Musa del nga kjo përplasje jo e përulur, por me ballin lart para kombit.
Ndërsa ata që nxituan ta degradonin do të duhet të përballen me një gjykatës që është shumë më i durueshëm se turma:
historinë.
Pyetjet që nuk duhet të heshtin
Çfarë besimi është ai që nuk e njeh mëshirën kur një njeri po varros nënën?
Çfarë institucioni është ai që harron se ekziston për t’i shërbyer qytetarit?
Çfarë shoqërie jemi nëse turmën e lejojmë të gjykojë familjen para dokumentit?
Dhe çfarë shteti do të ndërtojmë nëse institucionet publike nuk kanë guxim të kontrollojnë çdo strukturë që pretendon autoritet mbi qytetarin?
Përgjigjja duhet të jetë e prerë:
Mbroni njeriun.
Hapni dosjet.
Hetoni abuzimet.
Kontrolloni financimet.
Publikoni të vërtetën.
Mbroni shtetin dhe dinjitetin e qytetarit.
Sepse para hoxhës, para institucionit, para partisë, para turmës dhe para çdo ideologjie qëndron një vlerë shumë më e madhe:
NJERIU.
Dhe kur njeriu poshtërohet në ditën e mortit, kur familja sulmohet pa prova dhe kur institucioni harron kufijtë e vet, heshtja nuk është më neutralitet.
Heshtja bëhet bashkëfajësi morale.
