Luan – Asllan Dibrani, Gjermani
Poezi
KUR S’MBETI MË ASKUSH SHQIPTAR
Donika Gërvallën,
bijën e Jusuf Gërvallës,
këto ditë
e quajtën tradhtare.
Sa lehtë!
Sikur fjala
të mos kishte peshë.
Sikur gjaku
të mos kishte kujtesë.
Sikur historia
të ishte një fletë e bardhë
ku secili shkruan
çfarë i leverdis.
Babai i saj
ra larg atdheut,
në një natë të ftohtë janari,
nën plumbat
që kërkonin ta heshtnin.
Atëherë
e quajtëm hero.
Sot,
bijës së tij
ia hedhim në fytyrë
fjalën më të rëndë:
tradhtare!
Dhe unë e mbaj mend.
Për vite me radhë
shkruam për ta.
Për Jusufin.
Për Bardhoshin.
Për Kadri Zekën.
Shkruam me qindra herë.
Mbajtëm përkujtime.
Organizuam takime kulturore.
U mblodhëm në klube shqiptare.
Nga e gjithë Evropa
vinin shqiptarë.
Me autobusë.
Me vetura.
Me familje të tëra.
Vinin për përvjetorët e vrasjes së tyre,
për t’i nderuar,
për t’i kujtuar,
për të mos lejuar
që emrat e tyre
t’i mbulonte harresa.
Shkuam te varret e tyre.
Me lule.
Me flamuj.
Me lot.
Me mall për atdheun.
Me dhimbjen e mërgatës.
I ujitëm varret
me kujtesë.
I mbajtëm gjallë
në shkrime,
në këngë,
në fotografi,
në tubime,
në zemrat tona.
Dhe kur erdhi dita,
i përcollëm drejt atdheut.
E sot?
Pas gjithë atyre viteve.
Pas gjithë atyre homazheve.
Pas gjithë atyre fjalëve.
Pas gjithë atyre lotëve.
Bijës së Jusuf Gërvallës
i hidhet kaq lehtë fjala:
tradhtare!
Dhe unë pyes:
A i kujtuam heronjtë
vetëm për përvjetorë?
A i deshëm
vetëm kur heshtnin?
A i nderuam të vdekurit,
por harruam
t’i respektojmë të gjallët?
O shqiptar,
a të kujtohet
sa shtrenjtë e bleve
të drejtën për të folur?
Me burg.
Me gjak.
Me mërgim.
Me varre.
Dhe sot?
Sot me fjalë
po e burgos shqiptarin.
Me fjalë
po e rrah shqiptarin.
Me fjalë
po e vret shqiptarin.
Ne luftuam dikur
që goja të mos na mbyllej.
E sot,
me gojë
po mbytim njëri-tjetrin.
Çfarë ironie e hidhur!
Dikur na ndante pushtuesi.
Sot ndahemi vetë.
Dikur na shpallnin armiq
ata që na sundonin.
Sot shpallim armiq
njëri-tjetrin.
Kryeministri — tradhtar.
Presidenti — tradhtar.
Deputeti — tradhtar.
Partia tjetër — tradhtare.
Luftëtari — tradhtar.
Intelektuali — tradhtar.
Ai që flet — tradhtar.
Ai që hesht — tradhtar.
Ai që mendon ndryshe — tradhtar.
Ai që nuk ecën
nën bajrakun tonë —
tradhtar!
E atëherë,
më thuaj,
o shqiptar:
kush mbeti shqiptar?
Kush?
Nëse të gjithë
i shpallëm tradhtarë,
kush e ruajti kombin?
Kush e mbajti flamurin?
Kush e mbajti gjuhën?
Kush e mbajti kujtesën?
Apo mbetëm vetëm ne,
secili në kodrën e vet,
secili me bajrakun e vet,
secili me gjykatën e vet,
secili me vulën e vet,
dhe secili
me një thes plot
me emra tradhtarësh?
Në tetëdhjetë e njëshin
u ngritëm si zjarr.
Studenti.
Punëtori.
I burgosuri.
Nëna para derës së burgut.
Rinia në rrugë.
Një dhimbje.
Një britmë.
Një shpresë.
Por kaluan vitet.
Dhe ne
nuk mësuam
ta ruajmë as kujtesën.
Ky hero është imi!
Ai hero është yti!
Ky dëshmor këtej!
Ai dëshmor andej!
Ky varr i partisë sime!
Ai varr i partisë sate!
Dhe sikur të mos mjaftonin
kufijtë që na i vunë të huajt,
ne ngritëm kufij
edhe mes të vdekurve.
I ndamë emrat.
I ndamë fotografitë.
I ndamë përvjetorët.
I ndamë varret.
I ndamë heronjtë.
I ndamë dëshmorët.
Dhe kur nuk mbeti më
asgjë për të ndarë,
i ndamë edhe hijet.
Çfarë tragjikomedie!
Një komb i vogël
me një det tradhtarësh.
Një popull
që mezi numëron bijtë e vet,
por tradhtarët
nuk arrin t’i numërojë!
Secili me flamur në dorë.
Secili me gur në xhep.
Secili me një tribunë.
Secili me një gjykatë.
Secili me një armik shqiptar.
Dhe i huaji?
Ai mund të ulet i qetë
në hijen e historisë,
sepse atë që dikur
e bënte kundër nesh,
sot po ia bëjmë
vetvetes.
Ai na ndante dje.
Ne ndahemi sot.
Ai na burgoste dje.
Ne burgosim emrat sot.
Ai na vriste trupin.
Ne vrasim kujtesën.
Ai kërkonte
të na shuante historinë.
Ne sot
ia grisim faqet vetë.
E pastaj pyesim:
Pse nuk ecim?
Pse nuk bashkohemi?
Pse nuk bëhemi një?
Si të ecim,
kur secili
ia vë këmbën tjetrit?
Si të ngrihemi,
kur krenarinë
e kemi shndërruar në thikë?
Si të bëhemi komb,
kur bajrakun
e mbajmë më lart se flamurin,
partinë
më lart se atdheun,
inatet
më lart se kujtesën?
Dhe më dhemb heshtja.
Po,
më dhemb edhe heshtja.
Ai që sheh shpifjen
dhe nuk flet.
Ai që sheh poshtërimin
dhe ul sytë.
Ai që e di të vërtetën
dhe hesht
për një karrige,
për një parti,
për një interes.
Sepse kombet
nuk plagosen vetëm
nga ata që hedhin gurë.
Plagosen edhe nga ata
që shohin gurin duke fluturuar
dhe bëjnë sikur
nuk e panë.
O shqiptar,
mos prodho më tradhtarë
sa herë që të mungon argumenti.
Kundërshtoje tjetrin.
Thuaji se gabon.
Rrëzoja mendimin.
Rrëzoja argumentin.
Por mos ia vrit emrin.
Mos ia moho shqiptarinë.
Mos ia nxirr atdheun
nga gjoksi
vetëm pse nuk mendon si ti.
Mos e përdhos heroin
duke sharë bijën e tij.
Mos i ndani të gjallët.
Mos i ndani të vdekurit.
Mos i ndani varret.
Mos i ndani hijet.
Sepse një komb
që çdo kundërshtar
e shpall tradhtar,
një ditë zgjohet
dhe nuk gjen më askënd
për ta quajtur të vetin.
Dhe atë ditë,
do të dalim
para pasqyrës.
Do ta drejtojmë gishtin
nga ajo.
Do të bërtasim
edhe një herë:
“Tradhtar!”
Por pasqyra
nuk do të përgjigjet.
Do të na kthejë
vetëm fytyrën tonë.
Dhe atëherë
do ta kuptojmë pyetjen
që duhej ta kishim bërë
shumë më herët:
Nëse të gjithë qenkan tradhtarë,
kush mbeti shqiptar?
Ndoshta askush.
Sepse tradhtia më e madhe
nuk është gjithmonë
të ikësh nga kombi.
Nganjëherë
është ta copëtosh atë
me duart e tua,
ta mbushësh me armiq
që vetë i ke shpikur,
dhe pastaj,
mbi rrënojat e bashkimit,
të ngresh flamurin
e të bërtasësh:
“Unë jam patrioti!”
Shkruar nga një zemër që ka njohur burgun,
por që sot plagoset më shumë
nga përçarja e të vetëve;
nga një shpirt me dhimbje, revoltë e kujtesë,
që ende kërkon një shqiptar
që të mos e quajë shqiptarin armik.
Luan – Asllan Dibrani
Shtator 2026
