Kush ishte Petro Janura…?

Jeta dhe shkollimi

Petro Janura lindi më 25 mars 1911 në Fier. U shkollua fillimisht në Fier, ndërsa më pas familja u shpërngul në Rumani, ku përfundoi gjimnazin. Studimet e larta i vazhdoi në Itali dhe u diplomua në jurisprudencë në Universitetin e Pizës.

Në vitin 1941 u kthye në hapësirat shqiptare dhe punoi si gjyqtar në Gostivar. Pas Luftës së Dytë Botërore mbeti në Maqedoni, ku veprimtaria e tij u përqendrua gjithnjë e më shumë në gjuhën, letërsinë, folklorin dhe arsimin shqiptar.

Petro Janura dhe Normalja e Shkupit

Kjo është pjesa që lidhet drejtpërdrejt me pyetjen tënde të mëparshme.

Në 1951, Janura u emërua lektor i gjuhës shqipe në Fakultetin Filozofik të Shkupit. Në vitet shkollore 1952–1954 ishte edhe profesor honorar në Shkollën Normale “Liria”, e cila pas transferimit nga Tetova funksiononte në Shkup dhe më vonë u njoh si “Zef Lush Marku”.

Ai jepte gjuhë dhe letërsi shqipe.

Pra, Janura ishte një nga intelektualët që lidhën Normalen e Shkupit me arsimin e lartë shqiptar në Shkup.

Ai gjithashtu mori pjesë në hartimin e plan-programit të parë të gjuhës shqipe për shkollat tetëvjeçare në Maqedoni.

Themelues i studimeve universitare të shqipes në Shkup

Kontributi i tij më i madh institucional ishte zhvillimi i studimeve universitare të shqipes.

Në 1951 u hap lektorati i gjuhës shqipe në Fakultetin Filozofik të Shkupit. Në vitin akademik 1959/60 ai u ngrit në Seminar të Gjuhës Shqipe, ndërsa në 1971/72 u shndërrua në Katedrën e Gjuhës dhe Letërsisë Shqiptare. Burimi i Universitetit të Shkupit e identifikon Janurën si themelues të kësaj tradite universitare dhe thekson se ai ishte për rreth 20 vjet mësimdhënësi kryesor i saj.

Kështu mund të paraqitet zhvillimi:

1951 – Lektorati i Gjuhës Shqipe

1959/60 – Seminari i Gjuhës Shqipe

1971/72 – Katedra e Gjuhës dhe Letërsisë Shqiptare

Janura ishte figura qendrore në këtë proces.

Shkrimtar, studiues dhe folklorist

Janura nuk ishte vetëm pedagog. Ai ishte edhe:

studiues i gjuhës shqipe;

kritik letrar;

folklorist;

publicist;

studiues i historisë së alfabetit;

studiues i letërsisë shqiptare;

autor i shumë artikujve dhe studimeve.

Ndër veprat e tij më të njohura janë:

“Për historinë e alfabetit shqip” (1969) dhe

“Migjeni” (1982).

Studimi për historinë e alfabetit konsiderohet një nga punimet e hershme monografike shqiptare mbi zhvillimin historik të alfabetit të shqipes.

“Flaka e vëllazërimit” dhe gazetaria shqiptare

Janura pati rol edhe në zhvillimin e shtypit shqiptar në Maqedoni.

Burimet e përshkruajnë si një nga themeluesit e gazetarisë shqiptare në Maqedoni dhe si drejtorin e parë të “Flakës së vëllazërimit”. Ai ishte aktiv edhe në revistën “Jehona”, ndërsa në vitin 1963, sipas një burimi biografik, në shtëpinë e tij u formua redaksia e kësaj reviste të rëndësishme për shkencën dhe artin shqiptar në Maqedoni.

Kongresi i Drejtshkrimit, 1972

Një tjetër moment i rëndësishëm ishte Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe në Tiranë, më 1972.

Petro Janura mori pjesë në Kongres dhe paraqiti referatin “Disa mendime margjinale rreth ortografisë së shqipes”. Ai gjithashtu ishte pjesë e veprimtarisë së komisioneve që merreshin me ortografinë dhe standardizimin e shqipes në Jugosllavi.

Vdekja

Petro Janura vdiq në Shkup në vitin 1983. Burimet biografike japin 30 gusht 1983 si datën e vdekjes.

Pse është kaq i rëndësishëm për historinë e Normales?

Nëse po e rindërtojmë historinë e Normales Shqipe të Shkupit 1947–1960, Petro Janura është një figurë kyçe sepse ai përfaqëson kalimin:

Normalja → Shkolla e Lartë Pedagogjike → Universiteti i Shkupit → Katedra e Gjuhës dhe Letërsisë Shqipe.

Ai nuk ishte thjesht profesor i Normales. Ai ishte pjesë e brezit që krijoi infrastrukturën intelektuale të arsimit të lartë shqiptar në Shkup.

PS. Prof. dr. Petro Janura, ka pasë miqësi të fortë me prof.dr. Sadik Shalën, (1933-1983) nga Loxha e Pejës dhe vëllazërit e tij që kanë jetue në Shkup.

Dr. Sadiku ka qenë prof. inordinar në Fakultetin e Mjekësisë në Prishtinë.