Lirim Gashi, Prishtinë
____
Aleksandar Dugini, ideologu rus i euroazianizmit, ëndërron një rend botëror në të cilin Rusia do të bëhej një nga qendrat kryesore të pushtetit, në kundërshtim me dominimin amerikan dhe me vlerat liberale të Perëndimit.
Rëndësia e tij nuk qëndron vetëm në teoritë për perandoritë e dikurshme, por sidomos në bindjen se Perëndimi liberal duhet ta humbasë jo vetëm ndikimin, por edhe besimin në vlerat e veta.
Dhe pikërisht këtu fillon tragjikomedia politike.
Në njërën anë qëndrojnë neonazistët dhe neofashistët, të cilët ëndërrojnë rikthimin e një rendi autoritar. Në anën tjetër janë disa rryma të së majtës radikale, që NATO-n dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës i konsiderojnë burimin kryesor të së keqes në botë.
Krahas tyre shfaqen nacionalistët që synojnë ta dobësojnë rendin evropian nga brenda, ndërsa ekstremistët islamistë përpiqen t’i minojnë shoqëritë demokratike përmes fanatizmit fetar.
Këta aktorë nuk mbrojnë të njëjtin program dhe as nuk përfytyrojnë të njëjtën shoqëri. Disa prej tyre nuk do të duronin as një javë nën regjimin që e dëshirojnë kundërshtarët e tyre ideologjikë.
E megjithatë, veprimtaria e tyre mund të prodhojë pasoja të ngjashme: thellimin e përçarjeve shoqërore, dobësimin e institucioneve demokratike dhe shembjen e besimit tek vlerat liberale.
Paradoksi bëhet edhe më i dukshëm kur vërejmë se sa rryma të ndryshme politike shprehin simpati për Donald Trumpin dhe Vladimir Putinin.
Disa e shohin Trumpin si simbol të revoltës kundër elitave liberale, disa të tjerë si mishërim të nacionalizmit dhe të pushtetit të udhëheqësit të fortë.
Putini, ndërkaq, paraqitet në qarqe të ndryshme politike si simbol i autoritetit dhe i sfidës ndaj rendit perëndimor.
Kjo nuk do të thotë se të gjithë simpatizantët e tyre janë ekstremistë, por tregon se sa lehtë mund ta gjejnë gjuhë të përbashkët grupet ideologjikisht të largëta, kur përballen me të njëjtin kundërshtar politik.
Viktor Orbáni, Robert Fico dhe Milorad Dodiku përfaqësojnë shembuj të ndryshëm të kësaj politike. Te ta, në forma të ndryshme, ndërthuren nacionalizmi, përplasjet me institucionet liberale dhe afërsia politike me Moskën. Ata nuk janë të njëjtë dhe as nuk veprojnë domosdoshmërisht për të njëjtat arsye. Megjithatë, qëndrimet e tyre tregojnë se si kundërshtimi i rendit liberal mund të përkojë me interesat gjeopolitike të Rusisë.
Pikërisht këtu ideologjia e Duginit takohet me strategjinë gjeopolitike ruse. Nuk është e nevojshme që një fashist francez, një nacionalist gjerman dhe një komunist perëndimor t’i lexojnë të njëjtat libra apo t’u binden të njëjtave urdhra.
Mjafton që, për arsye të ndryshme, ta dobësojnë të njëjtin kundërshtar.
Dugini e ofron një kornizë ideologjike për këtë përplasje:
Rusinë si alternativë ndaj Perëndimit liberal dhe një rend ndërkombëtar në të cilin fuqitë autoritare mund t’i sfidojnë vlerat demokratike.
Kjo, natyrisht, nuk dëshmon se Dugini i drejton personalisht këta aktorë, se Kremlini organizon çdo protestë apo se çdo kundërshtar i NATO-s është agjent rus.
Por ndihmon të kuptojmë pse Moska mund të përfitojë nga përçarjet që nuk i ka krijuar vetë dhe pse mund të përpiqet t’i thellojë ato përmes propagandës dhe operacioneve të ndikimit.
Ekzistojnë edhe shembuj konkretë të lidhjeve politike dhe financiare. Partia e Marine Le Penit në Francë mori në vitin 2014 një kredi prej rreth 9,4 milionë eurosh nga një bankë ruse.
Ky është një fakt që dëshmon një lidhje financiare, por që, në vetvete, nuk provon se Kremlini e kontrollon atë parti.
Ndërkaq, sipas raportimeve mediatike, Rinaldo Nazzaro, themeluesi i grupit neonazist amerikan The Base, jeton në Rusi. Pretendimet për lidhje të këtij grupi me shërbimet ruse, megjithatë, duhen dalluar nga faktet e konfirmuara.
As grupet ekstremiste islamiste nuk duhen shpallur aleate të Duginit pa prova. Megjithatë, urrejtja fetare, radikalizimi dhe përçarjet shoqërore mund të shndërrohen në mjete të operacioneve të ndikimit, që synojnë t’i vënë komunitetet kundër njëri-tjetrit. Një fuqi e huaj nuk ka nevojë ta shkaktojë çdo konflikt. Nganjëherë i mjafton të ndezë edhe më shumë armiqësinë që ekziston tashmë.
Një mësim të ngjashëm na jep edhe diplomacia ndërkombëtare e qeverisë izraelite, e cila mban marrëdhënie me aktorë politikë të orientimeve të ndryshme ideologjike, përfshirë disa forca të së djathtës ekstreme dhe parti nacionaliste fetare.
Marrëdhënie të tilla nuk nënkuptojnë automatikisht aleancë ideologjike. Shtetet shpesh u japin përparësi interesave të sigurisë, strategjisë dhe politikës, edhe kur partnerët e tyre mbrojnë pikëpamje që vështirë se mund të pajtohen me njëra-tjetrën.
Parimet mbrohen para publikut, ndërsa interesat negociohen pas dyerve të mbyllura.
Natyrisht, jo çdo protestues është ekstremist dhe jo çdo protestë është vepër e Moskës. Njerëzit dalin në rrugë edhe për arsye krejtësisht të drejta: kundër korrupsionit, varfërisë, padrejtësisë dhe abuzimit me pushtetin.
Do të ishte e pandershme t’i shpallnim të gjithë të pakënaqurit vegla të fuqive të huaja.
Por po aq e papërgjegjshme do të ishte ta shpërfillnim mundësinë që dikush ta shfrytëzojë pakënaqësinë e tyre të vërtetë për qëllimet e veta politike.
Ironia qëndron në faktin se njerëzit që pretendojnë se po e shpëtojnë kombin, klasën punëtore, fenë apo qytetërimin mund të kontribuojnë, secili në mënyrën e vet, në të njëjtin kaos.
Secili e mban flamurin e vet, secili e konsideron veten shpëtimtar dhe secili beson se armiku i vërtetë ndodhet diku tjetër.
Ndërkohë, institucionet dobësohen, shoqëritë përçahen dhe aftësia për dialog e marrëveshje zhduket dalëngadalë.
Dugini nuk është domosdoshmërisht dirigjenti i dëshmuar i çdo orkestre ekstremiste në Evropë.
Megjithatë, ideologjia e tij na ndihmon të kuptojmë pse një Evropë e përçarë mund t’i shërbejë vizionit gjeopolitik të Moskës.
Moska nuk ka nevojë t’u japë urdhra të gjithë atyre që e dobësojnë Evropën. Nganjëherë mjafton që ata ta bëjnë këtë punë vetë.
Sepse projekti më i suksesshëm i një fuqie të huaj nuk është gjithmonë t’i bindë kundërshtarët e saj të bëhen aleatë.
Nganjëherë mjafton t’i lërë të shkatërrojnë njëri-tjetrin, ndërsa secili prej tyre beson se pikërisht ai po e shpëton botën.
