Shkruan: Drenojeta Berisha, Prizren
- Thesari i Therandës
Qytetarët e Therandës jetojnë mbi një pasuri të madhe arkeologjike dhe historike. Ne jemi shumë me fat që jemi trashëgimtarë të këtyre vlerave, mirëpo më me fat jemi që n’mesin tonë kemi njerëz si Prof. Fadil Bytyçi, i cili me dekada dha mundin dhe punën e tij në hulumtimin dhe ruajtjen e tyre. I diplomuar për Histori Antike (Koha e vjetër), i specializuar në Universitetin “Sapienca” të Romës, përkatësisht në Institutin “Istoria Romana” në Itali dhe si njohës i gjuhës latine, për Prof. Fadilin ishte shumë e lehtë të kontribonte në leximin dhe studimin e gjetjeve arkeologjike në territorin e Therandës. Dashuria për vendin e tij, historinë dhe arkeologjinë, e shtyu që të hulumtonte në këtë drejtim dhe të botonte me dhjetëra shkrime të karakterit hulumtues.
Profesori ynë, e pasuroi edhe Muzeun e Kosovës me disa nga gjetjet e fshatit ku edhe e kishte prejardhjen. Në Therandë kemi tri lloje të lokaliteteve: ato të hulumtuara, gjysmë të hulumtuara dhe të pahulumtuara, ku sipas profesorit supozohet të kemi një thesar arkeologjik që e vërteton lashtësinë e paraardhësve tanë. Disa nga gjetjet në këto lokalitete i përkasin kulturës materiale ilire, gjë që tregon se në këto treva kanë jetuar dhe vepruar fiset e lashta shqiptare.
Profesori në fjalë, nuk u mjaftua me kaq dhe solli ekspozitën “Trashëgimia arkeologjike e trevës së Suharekës”, me ç’rast patën mundësi të gjithë të njihen me këtë pasuri të trevës sonë.
Ekspozita hapi dyert për shumë qytetarë, familjarë, miq e shoqëri, artistë, profesorë, përfaqësues të institucioneve të ndryshme, dashamir të cilët mbështetën këtë ekspozitë dhe njerëzit tanë të dashur nga diaspora. Të rrethuar me fotografi të artefakteve dhe të botimeve në fushën e historiografisë e arkeologjisë, musafirët panë nga afër faktet të cilat e dëshmojnë lashtësinë dhe kulturën tonë. Në pjesën e koktejit, ushqimet tradicionale dhe vera e kultivuar në vendin tonë, shijuan edhe më shumë nën shoqërimin e videos në projektor, që na sillte pamjet më të bukura të Hisarit, Suharekë.
Kjo ekspozitë u mirëprit shumë dhe është një pikënisje për profesorin Fadil, në rrugëtimin e tij për të sjellë projekte tjera më të mëdha.
E rëndësishmja është, që sidomos gjeneratat e reja ta njohin historinë tonë dhe të kenë në arkivat e tyre dokumente si katalogu i ekspozitës me këto dëshmi.
E kam cituar në fjalim të hapjes së ekspozitës që:
Çdo iniciativë e cila e rikujton ose e ruan historinë, është vetë HISTORIA. Të gjitha monumentet historike e arkeologjike, janë gurthemel i zhvillimit të një vendi në aspektin historik, kulturor dhe artistik, prandaj doemos duhet ti ruajmë dhe ti tregojmë botës për këto vlera!
Organizatorja e ekspozitës dhe autore e shkrimit, Drenojeta Berisha (Drenueta) – udhëheqësja e grupit të artistëve “The-Art” në Suharekë.
