Agim Vuniqi, Vashington
____
Një histori fëmijërore e pathënë e intelektualit Faton Sanaja: Si një natë e Vitit të Ri në vitet ’60 parashikoi liderizmin e Justina Shiroka-Pulës
* Agim Vuniqi (bazuar në kujtimet e dëshmitarit ekskluziv, Faton Sanaja)
Në epokën e artë të gazetarisë narrative amerikane, profilet e udhëheqësve të mëdhenj nuk nisin kurrë në sallat e zhurmshme të kongreseve apo në podiumet presidenciale. Ato nisin në dhomat e thjeshta të ndenjes, aty ku fëmijëria gjen lirinë për të ëndërruar dhe ku prindërit vizionarë ndërtojnë pa zhurmë themelet e asaj që bota demokratike e quan leadership (udhëheqësi).
Për Justina Shiroka-Pulën, akademiken dhe ekonomisten e shquar e cila sapo ka marrë zyrtarisht detyrën e lartë si Presidente e Republikës së Kosovës, zanafilla e këtij rrugëtimi madhështor fshihet pas dyerve të një banese në Prishtinën e vitit 1966.
Miku i saj i fëmijërisë dhe shoku i klasës nga shkolla fillore “Elena Gjika”, Faton Sanaja, sjell në dritë një histori të pathënë. Ky fragment nostalgjik shërben sot si një leksion brilant pedagogjik për mbarë shoqërinë tonë moderne.
Një akt vizioni intelektual në Kosovën e Viteve ’60
Ishte dimri i viteve 1966/1967. Prishtina e asaj kohe po lundronte mes traditës së ngurtë dhe dëshirës për emancipim qytetar. Në vitin e tyre të shtatë dhe të tetë të shkollës fillore, një grup fëmijësh – Faton Sanaja, Shkumbin Hatipi, Teuta Venhari dhe Lola Antoni (vajza e ikonës së muzikës dhe kompozitorit të madh Lorenc Antoni) – morën një ftesë të pazakontë për kohën.
Prindërit e Justines, z. Simoni (artisti i madh Simon Shiroka) dhe zonja e tij, nuk ishin prindër të zakonshëm. Ata ishin intelektualë largpamës që kuptonin se edukimi i vërtetë nuk ndodh vetëm mbi libra, por përmes kultivimit të raporteve të hapura njerëzore. “Merri shoqet dhe shokët dhe le të vijnë te banesa jonë ta presim Vitin e Ri”, i kishin thënë ata vajzës së tyre.
Në stilin e mirëfilltë të gazetarisë investigative dhe edukative, ky nuk ishte thjesht një festim fëmijësh. Ky ishte një eksperiment social i suksesshëm. Duke thyer tabutë e kohës dhe duke lejuar djem e vajza të ndërtonin një komunitet të shëndoshë nën çatinë e tyre, prindërit e Shirokës po mbillnin farën e parë të udhëheqësisë tek e bije. Ata i dhanë asaj mjetin më të fuqishëm që i duhet një lideri: aftësinë për të bërë njerëzit bashkë.
Paradoksi i modernitetit, nga vatra e mirëbesimit te “Kafeneja e ftohtë”
Gazetaria amerikane shpesh përdor kontrastin për të nxjerrë në pah një krizë kulturore. Sot, 60 vite më vonë, shoqëria kosovare po përballet me një tranzicion të dhimbshëm të socializimit. Siç e vëren me mprehtësi dëshmitari i asaj nate, Faton Sanaja, shtëpitë tona sot janë mbyllur. Hapësira familjare është kthyer në një fortesë të izoluar, ndërsa fëmijët tanë shpesh janë “dëbuar” drejt hapësirave komerciale.
“Takohemi te kafja” është bërë refreni modern që po zbehet ngrohtësinë humane. Nga pikëpamja pedagogjike, ky është një alarm:
Humbje e mentorimit prindërorë: Kur prindërit e Justines festonin me fëmijët, ata po kryenin një akt mentorimi pasiv por të fuqishëm. Sot, prindërit shpesh nuk i njohin as emrat e shokëve të fëmijëve të tyre.
Socializimi sipërfaqësorë: Në kafenetë e zhurmshme, dialogu zëvendësohet nga konsumi dhe ekranet e telefonave. Në banesën e Shirokëve, bisedohej sy më sy, kultivohej arti i bisedës qytetare dhe respektohej tjetri.
Model i promovimit të vlerave, pse Justina Shiroka-Pula është kjo që është sot
Asgjë në jetën e një shtetari nuk është e rastësishme. Përpara se të bëhej akademike e shquar, e para grua në krye të Akademisë së Shkencave dhe Arteve të Kosovës (ASHAK), dhe sot gruaja e tretë në historinë e Kosovës që merr timonin e Presidencës, Justina Shiroka-Pula ishte produkt i një modeli edukues që sot duhet promovuar me çdo kusht.
Ky tregim admirues na mëson se liderët e vërtetë nuk lindin në zyra shtetërore; ata formësohen në shtëpitë ku mikpritja është institucion dhe ku shoqëria festohet me zemër të hapur. Kosova sot udhëhiqet nga një Presidente që rrënjët e saj i ka në një Prishtinë të pastër, qytetare, dhe thellësisht intelektuale.
Prindërit e sotëm kanë përpara një udhërrëfyes të qartë: nëse doni që fëmijët tuaj nesër të udhëheqin institucionet, akademinë apo shoqërinë, hapuni dyert. Kthejeni shtëpinë tuaj në një vatër besimi. Sepse, siç e vërtetoi historia e Justines, fëmija që mëson të bashkojë shokët rreth dhomës së ndenjes, nesër do të jetë i aftë të bashkojë një komb të tërë.
