Nga Shote Galica, te zëri i Moisiut

____

Një rrugëtim 35-vjeçar mes artit, miqësisë, burgjeve politike, veprimtarisë kombëtare dhe lirisë

Nga Sak Muji (Sylë Mujaj)

Mik i artit, veprimtar kulturor dhe mozaicist

Për Portalin DRINI – Lugano, Zvicër, 24 tetor 2026

────────

Ka njerëz që i takojmë në jetë dhe mbeten kujtime. Ka artistë që i shohim në skenë dhe mbeten emra. Por ka edhe personalitete të rralla që, kur hyjnë në jetën dhe kujtesën tonë, nuk largohen më prej tyre.

Ka fotografi që ruhen në albume, por ka edhe fotografi që ruajnë brenda tyre një jetë të tërë.

Ka vepra artistike që lindin nga bukuria, por ka edhe vepra që lindin nga dhimbja, prangat, sakrifica dhe dashuria për atdheun.

Sot, kur shikoj portretin e aktores sonë të madhe Liri Lushi, fotografinë e Gjeneralit Alfred Moisiu, kujtimet me vëllanë tim Veton Mujaj, pllakën përkujtimore të Aleksandër Moisiut në Vico Morcote dhe emblemën e UÇK-së që e krijova dikur me duart e mia në Likovë, më duket sikur po lexoj një libër të shkruar për më shumë se tri dekada.

Një libër që nuk është shkruar vetëm me bojë.

Është shkruar me kujtime, me lot, me përpjekje, me miqësi dhe me besimin se arti e liria janë dy pasuri që një popull duhet t’i mbrojë përgjithmonë.

Në zemër të këtij rrëfimi qëndrojnë katër emra:

Por mbi ne qëndronte një emër që na bashkoi në përkushtimin ndaj kulturës:

ALEKSANDËR MOISIU – PLANETI MOISIU!

Dhe përtej këtij rrugëtimi artistik qëndronte ëndrra jonë më e madhe: Kosova e lirë!

Pas viteve të burgjeve jugosllave, ku kisha kaluar një pjesë të rinisë sime, fillimi i viteve nëntëdhjetë më gjeti me një barrë të rëndë kujtimesh, por edhe me një vullnet të pashuar për të vazhduar.

Kosova ende nuk e kishte fituar lirinë.

Njerëzit tanë përballeshin me shtypje e pasiguri. Familjet mbanin plagë të mëdha. Burgjet politike kishin lënë pas histori që kërkonin të dëgjoheshin.

Unë e kisha përjetuar në trup e në shpirt domethënien e mungesës së lirisë.

Prandaj arti, për mua, nuk mund të ishte thjesht zbukurim.

Arti duhej të bëhej dëshmi e asaj që kishim përjetuar dhe zë i atyre që nuk mund të flisnin.

Me këtë bindje vazhdova veprimtarinë time kulturore dhe kombëtare në Zvicër.

Nuk kishim gjithmonë mjete të mëdha, por kishim zemër. Nuk kishim gjithmonë institucione pas vetes, por kishim miq, bashkëpunëtorë dhe njerëz që e donin kulturën shqiptare.

Dhe mbi të gjitha kishim një ideal: që zëri ynë të dëgjohej në Evropë.

Më 17, 18 dhe 19 mars 1994, Lugano u bë vendtakim i manifestimeve ndërkombëtare kushtuar Aleksandër Moisiut, njërit prej emrave më të mëdhenj të artit skenik.

Në kujtesën time, ato tri ditë janë ndër përjetimet më të rëndësishme të punës sime kulturore.

Pallati i Kongreseve në Lugano, mysafirët, artistët dhe mbi 1.500 pjesëmarrës, sipas kujtimeve të mia, përbënin një pamje që nuk do ta harroj kurrë.

Në atë rrugëtim kujtoj edhe lidhjet e bashkëpunimit e të këshillimit me Alfred Moisiun, figurën që më vonë do të bëhej President i Republikës së Shqipërisë.

E kujtoj me mirënjohje mbështetjen dhe afërsinë e tij me nismat tona kushtuar emrit dhe trashëgimisë së Aleksandër Moisiut.

Ajo që synonim nuk ishte thjesht organizimi i një feste.

Ne dëshironim që Evropa ta njihte edhe më thellë përkatësinë shqiptare të Aleksandër Moisiut dhe madhështinë e tij artistike.

Për ne, emri i tij ishte një urë ndërmjet shqiptarëve dhe kulturës evropiane.

Dhe në ato ditë ndjeva se edhe një popull që ende kërkonte lirinë mund t’i fliste botës me një gjuhë që i kalon kufijtë: gjuhën e artit!

Për mua, një prej personaliteteve më të çmuara të këtij rrugëtimi është aktorja jonë e madhe, Liri Lushi.

Gruaja që i dha zë, shpirt, krenari dhe madhështi heroinës sonë kombëtare, Shote Galicës.

Në dramën Gërsheti i luftërave, Liria nuk interpretoi vetëm një personazh.

Ajo solli në skenë qëndresën, guximin dhe dinjitetin e gruas shqiptare.

Nga skena e Teatrit “Aleksandër Moisiu” në Durrës deri te veprimtaria e saj artistike në Zvicër, ajo dëshmoi se talenti nuk njeh kufij.

Kontributi i saj për kulturën, edukimin artistik të të rinjve dhe ruajtjen e identitetit shqiptar në mërgim është një tjetër kapitull i çmuar i jetës së saj.

Nuk mund të harrohet as zëri i saj në veprimtaritë artistike kushtuar Kosovës, kur shqiptarët kishin nevojë për solidaritet, shpresë dhe bashkim.

Kam pasur fatin dhe nderin ta njoh nga afër, të bashkëpunoj me të dhe të ndajmë së bashku ditë të tëra pune, përgjegjësie e përkushtimi në shërbim të kulturës sonë kombëtare.

Me Lirinë dhe Veton Mujajn, në përgatitjet e manifestimit të vitit 2005, ndamë afro një muaj punë të përbashkët.

Kishim vetëm një dëshirë: që organizimi ynë t’i përgjigjej madhështisë së emrit të Moisiut.

Dhe ia dolëm!

Nga ato ditë nuk më kanë mbetur vetëm datat, emrat dhe sallat e mbushura.

Më kanë mbetur njerëzit, besimi dhe ndjenja se arti mund të na bashkojë përtej kufijve.

Kur lexoj dhjetëra e dhjetëra vlerësime për Liri Lushin, kuptoj se nuk jam i vetëm në këtë dashuri e respekt.

Dikush e kujton si Shotën e paharrueshme të skenës.

Dikush si aktoren me të cilën u rrit përpara ekranit.

Të tjerë kujtojnë familjen e saj, motrën Artën, vitet në Kukës e Berat ose afërsinë njerëzore me të.

Dikush përmend me admirim bukurinë e saj të rrallë dhe shprehet se skenat e mëdha botërore do të kishin qenë të denja për talentin e saj.

Poeti Fran Ukcama i ka kushtuar vargjet e tij me titullin domethënës “Diva e Alpeve – Liri Lushi”.

Të gjitha këto dëshmi janë më shumë se komplimente.

Ato janë pjesë të një mozaiku të madh njerëzor, të ndërtuar nga kujtesa dhe dashuria e publikut.

Këto fjalë nuk duhet të humbasin.

Ato i përkasin historisë së artit tonë!

Ndërsa në skenat e Evropës përpiqeshim të prezantonim kulturën dhe identitetin tonë, Kosova po kalonte një nga periudhat më të dhimbshme të historisë së saj.

Në kujtesën time ka mbetur përgjithmonë edhe vepra artistike që krijova në bjeshkët e Likovës.

Ishte emblema e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës.

Nuk u krijua me materiale luksoze.

E punova me lëkurën e një viçi mbi një pllakë stiropori, duke i dhënë formë simbolit që për mua përfaqësonte shpresën dhe qëndresën.

Çdo prerje, çdo përpunim dhe çdo copëz materiali kishte domethënien e vet.

Në atë vepër unë shihja ëndrrën për Kosovën e lirë.

Nuk kisha mermer të shtrenjtë, as gurë të çmuar.

Kisha materialet që munda t’i siguroja, kujtesën e popullit tim dhe dëshirën për të krijuar diçka që të mbetej.

Edhe atëherë kur njeriut i mungojnë mjetet, askush nuk mund t’ia ndalojë shpirtin krijues.

Sot, kur e shikoj fotografinë e emblemës së UÇK-së, më rikthehet e njëjta ndjenjë që më ka shoqëruar gjatë gjithë jetës.

Për mua ajo nuk është vetëm një punim artistik.

Është dëshmi e lidhjes ndërmjet artit, identitetit dhe idealit të çlirimit.

Në qershorin e vitit 1999, me përfundimin e luftës dhe tërheqjen e forcave serbe nga Kosova, një kapitull i ri historik u hap për popullin tonë.

Por kujtimet e atyre viteve nuk mund të mbylleshin bashkë me luftën.

Ato kërkonin të ruheshin.

Njëmbëdhjetë vjet pas manifestimeve të marsit 1994, u rikthyem te emri i madh i Aleksandër Moisiut.

Më 19 dhe 20 mars 2005, në Vico Morcote dhe Lugano, u zhvillua takimi ndërkombëtar “Lule për Aleksandër Moisiun”.

Këtë herë, mes pjesëmarrësve ishte edhe Presidenti i atëhershëm i Shqipërisë, Alfred Moisiu.

Për mua, kjo pjesëmarrje kishte një domethënie të veçantë.

Ishte vazhdimësi e një pune shumëvjeçare kulturore dhe e marrëdhënieve njerëzore që kishim ndërtuar në rrugëtimin tonë.

Në organizim dhe në përgatitjet tona qenë pranë edhe Liri Lushi dhe vëllai im Veton Mujaj.

Me Lirinë dhe Vetonin ndamë përgjegjësi, ditë pune dhe përpjekje për të përgatitur një manifestim që të ishte në lartësinë e emrit të Aleksandër Moisiut.

Edhe sot e kujtoj me emocion fotografinë tonë të përbashkët: Liria, Vetoni dhe unë, në natyrën e bukur të Zvicrës.

Sa shumë histori fshihen pas një fotografie!

Dikush që e sheh sot mund të vërejë vetëm tri fytyra.

Por unë shoh njerëzit me të cilët ndava punën, miqësinë dhe dashurinë për kulturën tonë.

Dhe përpara meje shfaqet edhe fotografia e Alfred Moisiut pranë pllakës përkujtimore të Aleksandër Moisiut, mes luleve të vendosura me respekt.

Ato lule nuk ishin thjesht një kurorë.

Për ne ishin mirënjohje për një artist që kishte bërë histori në teatrot e Evropës.

Vlerësimi i Këshillit Organizativ, i datës 21 mars 2005, dokumentoi suksesin e manifestimit dhe kontributin e Liri Lushit me studentët e saj.

Sot e kujtoj atë dokument me krenari, sepse dëshmon se puna jonë nuk kishte qenë e kotë.

Moisiu na kishte bashkuar dhe arti na kishte bërë miq përtej kufijve!

Më 17 tetor 2025, në sheshin “Skënderbej” në Tiranë, ish-Presidenti Alfred Moisiu mbajti një fjalim në tubimin e organizuar në mbështetje të ish-udhëheqësve të UÇK-së që po gjykoheshin në Hagë.

Ai shprehu publikisht qëndrimin e tij për karakterin çlirimtar të luftës së Kosovës dhe për rëndësinë e drejtësisë.

Për mua, ky ishte një çast që lidhi dy periudha të jetës sime.

Më riktheu te Luganoja e vitit 1994 dhe te Vico Morcote e vitit 2005.

Dikur kishim punuar për të përkujtuar zërin e madh të Aleksandër Moisiut, që kishte pushtuar skenat evropiane.

Tani dëgjohej zëri i Alfred Moisiut, një tjetër personalitet shqiptar me të njëjtin mbiemër, duke folur për luftën e Kosovës dhe për drejtësinë.

Këtu lindi në mendjen time simbolika e dy Moisive.

Aleksandër Moisiu – zëri i artit.

Alfred Moisiu – zëri i shtetarit dhe i gjeneralit.

Dy personalitete të dy epokave të ndryshme, që në kujtesën time bashkohen përmes një ndjenje: përgjegjësisë për dinjitetin njerëzor dhe për vendin tonë.

Kjo nuk do të thotë se arti dhe politika janë e njëjta gjë.

Por do të thotë se fjala, kur vjen nga ndërgjegjja, mund të mbetet gjatë në kujtesën e njerëzve.

Për mua, që kam jetuar burgun politik, mërgimin, angazhimin kulturor dhe kohën e luftës së Kosovës, ky bashkim simbolik ka një peshë të veçantë.

Sepse drejtësia duhet të kërkohet me dinjitet, me respekt për të vërtetën dhe për procesin ligjor, pa e harruar sakrificën e popullit tonë.

Sot, në vitin 2026, i kam mbledhur përsëri përpara meje fotografitë e atyre viteve.

Liri Lushi me portretin e saj të paharrueshëm.

Veton Mujaj, bashkëpunëtori dhe vëllai im.

Alfred Moisiu, me të cilin më lidhin kujtimet e nismave kushtuar Moisiut.

Dhe unë, Sak Muji, që vazhdoj ta shpreh këtë histori përmes fjalës dhe krijimtarisë artistike.

Përmes një kompozimi artistik të realizuar nga fotografitë tona arkivore, i kam vendosur simbolikisht të katër figurat pranë pllakës përkujtimore të Aleksandër Moisiut në Vico Morcote.

Aty, përpara emrit të gdhendur në gur, qëndrojmë së bashku në një pamje të re përkujtimore.

Ky kompozim nuk paraqitet si fotografi autentike e një çasti të vetëm të vitit 2005, por si bashkim artistik i kujtimeve dhe i njerëzve që morën pjesë në atë rrugëtim.

Për mua, megjithatë, domethënia emocionale është e jashtëzakonshme.

Kjo vepër më kujton se koha mund të na ndajë fizikisht, por nuk mund t’i ndajë kujtimet e përbashkëta.

Në të njëjtën kohë, medaljoni për Aleksandër Moisiun, portreti artistik i Liri Lushit dhe emblema e UÇK-së që krijova në Likovë janë tri mënyra të ndryshme të një rrëfimi të vetëm:

Arti që ruan historinë. Historia që ruan kujtesën. Kujtesa që nuk lejon të harrohet liria!

Sot, pas kaq shumë vitesh, vendosa t’i rikthehem asaj miqësie dhe asaj kohe të bukur përmes gjuhës sime artistike: mozaikut.

Ky është nderimi im për Liri Lushin.

Një dhuratë simbolike, e menduar në copëza oniksi, ku çdo copëz përfaqëson një kujtim, një duartrokitje, një rol dhe një pjesë të historisë sonë të përbashkët.

Sepse bukuria e vërtetë e Lirisë nuk qëndron vetëm në portretin e saj, por edhe në mendjen, shpirtin, talentin dhe njerëzinë që ka përcjellë ndër vite.

E kujtoj me dashuri edhe shprehjen e saj për përmasën e madhe të artit, atë që unë e mbaj në zemër si “niveli i Planetit MOISIU”!

Me këtë frymë ia kushtoj krijimin tim, jo si një vepër që kërkon lavdi, por si një falënderim që vjen nga zemra.

E dashur Liri!

Vitet kalojnë, por arti i madh nuk plaket.

Ti mbetesh Shotja e skenës sonë, diva e kujtimeve tona dhe një emër që meriton të përcillet me krenari te brezat e ardhshëm.

Faleminderit për bashkëpunimin, miqësinë, kujtimet dhe gjithçka i ke dhënë kulturës shqiptare.

Ti e meriton mirënjohjen jo vetëm me fjalë, por edhe me vepra që mbeten!

Pranoje këtë mozaik si një dhuratë vëllazërore prej mikut tënd të dikurshëm, që nuk i ka harruar vitet e bashkëpunimit dhe që sot të nderon përmes artit.

────

Dy emra, një shpirt i pavdekshëm shqiptar

Akrostik poetik për heroinën e Kosovës dhe artisten që e përjetësoi në skenë

Shkrepëtin emri yt mbi malet e Drenicës,

Historia ta ruan besën në zemër të lirisë,

O moj Shotë, shqiponjë e maleve shqiptare,

Ti s’u përkule përballë furtunave shekullore,

Ëndrrën e Kosovës e mbajte si flamur fitoreje!

Gurët e Galicës edhe sot të thërrasin,

Amanetin tënd brezat në zemër e mbajnë,

Luftën dhe trimërinë s’i mbulon harresa,

Idealit tënd të lirisë i këndon çdo brez,

Copëza të historisë bëhen gurë përjetësie,

Atdheu të përkulet me nderim, o Shote Galicë!

Lart mbi skenë e ngrite shpirtin e Shotës,

I dhe zë trimërisë e krenarisë së Kosovës,

Rrezet e syve të tu ndriçuan historinë,

I dhe artit shqiptar një pasuri të pavdekshme.

Luganoja ende ma kujton zërin tënd,

Udhët e Moisiut na bashkuan dikur,

Sot në oniks ta përjetësoj shikimin,

Heshtja e gurit bëhet këngë e kujtimit,

Imazhi yt mbetet një yll i artit shqiptar!

E dashur Liri!

Shotja e historisë kishte pushkën dhe besën.

Ti kishe skenën, zërin dhe shpirtin.

Ajo mbrojti lirinë me guxim.

Ti ia fale historisë fytyrën e saj artistike.

Dhe unë, miku yt i dikurshëm nga ditët e Moisiut, sot po i bashkoj këto dy madhështi në një portret kujtese.

Në copëzat e oniksit do të mbetet shikimi yt.

Në zemrën e shqiptarëve do të mbetet Shotja jote!

Gjenerali, ish-Presidenti dhe zëri i dinjitetit kombëtar

Akrostik poetik për Alfred Moisiun

Atdheu të njeh si gjeneral e burrë shteti,

Liria është amanet, jo vetëm fjalë në letër,

Fjala jote kumbon mes viteve të historisë,

Rrugët tona u takuan në emër të kulturës,

E në Lugano nderuam Moisiun e skenës,

Dhe ruajtëm kujtimin për brezat që vijnë.

Mbi brigjet e Luganos na bashkoi një emër,

O gjeneral, sa kujtime më ringjall në zemër!

Ishim bashkë për artin dhe për kulturën,

Sërish të dëgjova të flisje për Kosovën,

I dhe zë bindjes sate për drejtësi e liri,

U ngrit fjala jote në Tiranë për UÇK-në!

I nderuar Gjeneral Alfred Moisiu!

Dikur në Lugano e Vico Morcote, mes luleve dhe kujtimeve, qëndruam pranë trashëgimisë së Aleksandër Moisiut.

Njëri Moisi i kishte dhënë botës zërin e artit.

Tjetri, Alfredi, kishte marrë mbi vete përgjegjësinë e shtetarit.

Më 17 tetor 2025, kur fjala juaj u dëgjua përsëri në Tiranë në mbështetje të ish-udhëheqësve të UÇK-së, mua m’u rikthyen ato ditë të paharrueshme.

M’u kujtua Liria jonë, Shote Galica e skenës.

M’u kujtua Vetoni, vëllai im.

M’u kujtuan lulet pranë pllakës së Moisiut.

M’u kujtua e gjithë ajo punë që na kishte bashkuar.

Sepse një miqësi e ndërtuar në shërbim të artit dhe kulturës nuk shuhet me kalimin e viteve!

Vëllai dhe bashkëpunëtori i përkushtuar i artit shqiptar

Akrostik poetik për Veton Mujajn

Vitet kaluan, por kujtimet nuk u shuan,

Emrin e Moisiut me dashuri e nderuan,

Të bashkuar për kulturën, në një rrugë qëndruam,

Orë e ditë të tëra për manifestimet punuam,

Në Lugano, me miqësi, një histori shkruam.

Me vëllanë tim Vetonin rrugët i bashkuam,

Urat e kulturës shqiptare në Evropë i ndërtuam,

Jetën e artistëve me respekt e kujtuam,

Amanetin e Moisiut ndër breza e përcollëm,

Jehonën e atyre ditëve në zemër e ruajtëm!

O Veton, vëllai im!

Në fotografitë tona nuk ka vetëm fytyra.

Ka muaj pune, përgjegjësi, lodhje, përkushtim dhe gëzimin e suksesit të përbashkët.

Kur shikoj pas, në marsin e vitit 1994 dhe në marsin e vitit 2005, të shoh pranë meje, pranë Liri Lushit dhe miqve tanë.

Përpara nesh ishte një emër që na bashkonte:

Dhe prapa nesh qëndronte dashuria për kulturën shqiptare.

Nga prangat e burgut te mozaiku i kujtesës

Shpirtin s’ma thyen prangat e burgut të zi,

Atdheun e mbajta në zemër, me mall për liri,

Krijova me duar, me dhimbje e dashuri.

Moisiut i fala përkushtim e kujtime,

UÇK-së i kushtova emblemën time,

Jetës ia dhurova artin si dëshmi,

Idealit të lirisë i mbeta besnik në përjetësi!

Nuk e pata jetën të shtruar me lule.

I njoha prangat dhe muret e burgut.

I njoha dhembjet e ndarjes, mallin për familjen dhe vitet që nuk kthehen më.

Por nuk hoqa dorë nga besimi se një ditë Kosova do të ishte e lirë.

Kur erdhën vitet e veprimtarisë kulturore në Zvicër, e kuptova se edhe arti ishte një rrugë për t’i shërbyer kombit.

Kështu erdhën manifestimet kushtuar Aleksandër Moisiut.

Kështu erdhën bashkëpunimet me Alfred Moisiun, Liri Lushin, Veton Mujajn dhe shumë miq të kulturës sonë.

Kështu mbetën fotografitë, dokumentet, emblema e UÇK-së dhe mozaikët e mi.

Sot nuk kërkoj që historia të më duartrokasë mua. Dëshiroj që historia të mos harrojë ata me të cilët punuam së bashku!

────

Të dashur miq, artistë, atdhetarë, bashkëpunëtorë dhe dashamirës të kulturës shqiptare!

Sot, pas më shumë se tri dekadash nga fillimi i këtij rrugëtimi, ndiej një detyrim të thellë moral dhe njerëzor t’ju falënderoj publikisht.

Sipas kujtimeve dhe vlerësimit tim personal, mbi 3.000 pjesëmarrës dhe kontribues u bënë pjesë e dy manifestimeve ndërkombëtare kushtuar gjigantit të skenës botërore, Aleksandër Moisiut, në vitet 1994 dhe 2005.

Kur i kujtoj sot ato ditë, nuk shoh vetëm sallat e mbushura, skenat, dokumentet dhe fotografitë.

Shoh fytyrat tuaja.

Shoh duart që punuan, njerëzit që udhëtuan, miqtë që hapën dyert, artistët që sollën talentin e tyre, familjet që pritën mysafirët dhe vullnetarët që dhanë kohën e tyre pa kërkuar asgjë në këmbim.

Secili prej jush la një gjurmë në atë histori.

Disa kontribuuan me fjalë, disa me art, disa me organizim, disa me mbështetje materiale, disa me këshilla dhe shumë të tjerë vetëm me praninë e tyre të ngrohtë.

Por çdo kontribut, i madh apo i vogël, ishte i çmuar.

Pa ju, ato manifestime nuk do të kishin të njëjtin shpirt, të njëjtën madhështi dhe të njëjtën jehonë.

Ju që erdhët nga Zvicra, Kosova, Shqipëria, Italia dhe vende të tjera, sollët me vete dashurinë për kulturën shqiptare.

Ju që morët pjesë në Lugano më 17, 18 dhe 19 mars 1994, e bëtë atë qytet një shtëpi të madhe të kujtesës dhe të artit.

Ju që u bashkuat në Vico Morcote dhe Lugano më 19 dhe 20 mars 2005, e vazhduat atë amanet me të njëjtin përkushtim.

Në ato ditë, ne nuk ishim thjesht pjesëmarrës në një veprimtari kulturore.

Ishim një familje e madhe, e bashkuar rreth emrit të Aleksandër Moisiut dhe rreth besimit se kultura shqiptare meriton të dëgjohet në Evropë dhe në botë.

Ju falënderoj nga zemra për çdo orë pune, për çdo udhëtim, për çdo telefonatë, për çdo këshillë, për çdo duartrokitje dhe për çdo fjalë inkurajimi.

Ju falënderoj edhe për besimin që patët tek ne, edhe atëherë kur rruga ishte e vështirë dhe mjetet ishin të kufizuara.

Nëse sot këto kujtime vazhdojnë të jetojnë, kjo ndodh sepse ju i mbajtët gjallë me praninë, dashurinë dhe përkushtimin tuaj.

Një mirënjohje të veçantë për Gjeneralin dhe ish-Presidentin Alfred Moisiu, për bashkëpunimin dhe përkrahjen në rrugëtimin tonë kulturor.

Një përqafim artistik për Liri Lushin, Shotën tonë të paharrueshme, për përkushtimin dhe kontributin e saj në artin shqiptar.

Mirënjohje për vëllanë tim Veton Mujaj, me të cilin ndamë punën, përgjegjësitë dhe emocionet e këtyre ngjarjeve.

Mirënjohje për të gjithë anëtarët e këshillave organizativë, artistët, profesorët, gazetarët, sponsorët, bashkatdhetarët dhe vullnetarët.

Dhe falënderim i veçantë për familjen dhe dashamirësit e Aleksandër Moisiut, që e mbajtën të gjallë trashëgiminë e tij.

Suksesi i manifestimeve të Moisiut ishte fryt i bashkëpunimit, i besimit dhe i dashurisë së mijëra njerëzve për artin.

Prandaj, sot, me dorën në zemër dhe me emocion të thellë, ju them:

Faleminderit që ishit aty.

Faleminderit që besuat.

Faleminderit që punuat.

Faleminderit që e bëtë të mundur që emri i Aleksandër Moisiut të jehojë përsëri me dinjitet.

Kjo mirënjohje nuk është vetëm e imja.

Është mirënjohja e kujtesës, e artit dhe e kulturës shqiptare.

Sot e ngre simbolikisht kupën e mirënjohjes.

Jo për një fitore personale, por për një histori të përbashkët.

Për Aleksandër Moisiun, që na bashkoi me emrin e tij.

Për Alfred Moisiun, që na nderoi me pjesëmarrjen dhe bashkëpunimin e tij.

Për Liri Lushin, që e solli Shotën e Kosovës në madhështinë e skenës.

Për Veton Mujajn, vëllanë dhe bashkëpunëtorin tim.

Për të gjithë ata mijëra njerëz që ndërtuan me ne një festë të kulturës.

Dhe për kujtesën e Kosovës, të cilën e mbart me vete nga ditët e burgut deri te veprat e mia artistike.

Le të rrojë arti që bashkon!

Le të rrojë kujtesa që nuk shuhet!

Le të rrojë miqësia që u qëndron dekadave!

U – U ngrit nga dhimbja e një populli që kërkonte liri, duke lënë pas një amanet që brezat duhet ta kujtojnë me dinjitet!

Ç – Çeli udhën e lirisë me sakrifica të mëdha, me qëndresë dhe me shpresën për një Kosovë të lirë!

K – Kosovë, mbaje përjetë në zemër kujtimin e dëshmorëve dhe amanetin e paqes, të drejtësisë e të lirisë!

NUK HESHTËN KURRË!

Nuk heshti Shotja përpara robërisë.

Nuk heshti arti i Liri Lushit përpara harresës.

Nuk heshti zëri i Gjeneralit Alfred Moisiu kur shprehu qëndrimin e tij për Kosovën.

Nuk heshtën as duart e mia kur në Likovë krijuan emblemën e UÇK-së!

Dhe sot nuk dua të heshtë kujtesa.

Sepse fotografia mund të zbehet, por dëshmia duhet të ruhet.

Guri mund të thyhet, por ideali i lirisë mbetet.

Njerëzit mund të largohen, por vepra e mirë mbetet pas tyre.

Me respekt, dashuri vëllazërore dhe mirënjohje të përjetshme,

Sak Muji (Sylë Mujaj)

Mik i artit, veprimtar kulturor dhe mozaicist

Lugano – Zvicër

24 tetor 2026

Sak Muji ’26

Dokumentet që e mbështesin shkrimin

Për botimin në DRINI, këto janë burimet më të rëndësishme që i japin shkrimit bazën dokumentare:

fotografitë arkivore dhe dokumentet e veprimtarive kulturore.

Shënim për ilustrimet: Fotografitë historike paraqiten si dokumente arkivore; portretet-mozaik dhe kompozimi i përbashkët pranë pllakës së Moisiut janë krijime artistike të vitit 2026.

-. Biblioteka Kombëtare e Kosovës⁠ dokumenton manifestimet ndërkombëtare të 17–19 marsit 1994 kushtuar Aleksandër Moisiut. 

-. Vlerësimi i Këshillit Organizativ, 21 mars 2005⁠ përmend pjesëmarrjen e Alfred Moisiut dhe kontributin e Liri Lushit me studentët e saj. 

-. Intervista me Liri Lushin, 26 gusht 2026⁠ përshkruan karrierën e saj, rolin e Shote Galicës dhe punën artistike në Zvicër. 

-. Radio Evropa e Lirë, 17 tetor 2025⁠ dokumenton tubimin në Tiranë dhe pjesëmarrjen e Alfred Moisiut.