- Disa protestues i janë përgjigjur vdekjes së Aminit duke hequr hixhabat e tyre, duke i djegur ato dhe duke i prerë flokët e tyre në shenjë proteste ndaj trajtimit të qeverisë ndaj grave. Foto: Orhan Qeremanm, Reuters/NTB
-
Gazetare
Demonstratat në Iran hynë në ditën e tyre të 11-të të hënën. Qindra protestues janë arrestuar në veri të vendit.
“Jo shalave, jo shamive, jo çallmave, po lirisë dhe barazisë!”, thërrasin dhe bërtasin protestuesit në rrugët e Teheranit.
Skena nga demonstratat në Iran kanë qarkulluar anembanë botës gjatë javës së kaluar. Gratë që heqin shawls nga kokat e tyre. Kush i pret flokët në zemërim. Duke djegur hixhabët.
Së paku 76 protestues kanë humbur jetën, sipas shifrave të reja nga grupi i të drejtave të njeriut Iran Human Rights (IRH) me qendër në Oslo të hënën natën.
Arsyeja e protestave është vdekja e 22-vjeçares Mahsa Amini. Ajo vdiq në paraburgim pasi u arrestua nga e ashtuquajtura polici morale. Arsyeja e arre
stimit thuhet se është përdorimi i pasaktë i hixhabit. Policia iraniane beson se ajo vdiq nga një atak në zemër.
Vdekja e Amini ka ngjallur zemërim të ashpër dhe protesta të ashpra kundër regjimit iranian. Protestuesit besojnë se policia morale vrau Aminin.
Të hënën, protestat hynë në ditën e tyre të 11-të.
Thuhet se 41 janë vrarë.
Që nga vdekja e Amini, protestat kanë bërë kërdinë në më shumë se 50 qytete. Autoritetet iraniane, nga ana e tyre, u janë kundërvënë protestave me internet të bllokuar, dhunë dhe arrestime.
Ndër të tjera, autoritetet kanë bllokuar aksesin në Instagram dhe Whatsapp. Dy aplikacionet janë më të përdorurat në Iran. Autoritetet kanë bllokuar aksesin në Facebook, Twitter, Telegram, Youtube dhe Tiktok në vitet e fundit.
Qëllimi është të kufizohet kontakti dixhital midis protestuesve. Hera e fundit që Irani bllokoi aksesin në internet si ky ishte në nëntor 2019.
Ajo ishte gjithashtu në lidhje me protestat e mëdha në një numër qytetesh, në atë kohë për shkak të rritjes së mprehtë të çmimeve të benzinës. Pastaj rrjeta u bë e zezë për gjashtë ditë.
Irani tronditet nga protestat e dhunshme pasi një grua e re u vra në paraburgim të të ashtuquajturës “polici morale”. Foto: Orhan Qereman, Reuters / NTB
Të hënën, numri zyrtar i të vdekurve ka kaluar 41. Shumica e tyre protestues, por edhe anëtarë të forcave të sigurisë. Së paku katër fëmijë thuhet të jenë midis të vrarëve, sipas Amnesty International.
Por numri i vërtetë i vdekjeve mund të jetë shumë më i lartë, sipas IRH.
Ata vlerësojnë të hënën se së paku 76 protestues kanë humbur jetën. Në të njëjtën kohë, ata vënë në dukje se ka qenë e vështirë të konfirmohet numri i të vdekurve për shkak se aksesi në internet është bllokuar.
Fakte
Mahsa Amini
Më 16 shtator, 22-vjeçarja Mahsa Amini vdiq në kryeqytetin e Iranit, Teheran.
Amini ishte nga qyteti Saqqez në pjesën kurde të Iranit. Emri i saj kurd është Jina ose Zhina Amini.
Amini ishte me pushime në Teheran me vëllain e saj kur u arrestua nga e ashtuquajtura “policia e moralit”, sepse nuk i kishte flokët e mbuluara siç duhet.
Sipas disa dëshmitarëve okularë, Amini u rrah nga policia gjatë arrestimit. Menjëherë pas kësaj, ajo ra në koma dhe vdiq disa ditë më vonë.
Vdekja ka shkaktuar protesta të dhunshme në një numër qytetesh iraniane.
Policia iraniane mohon se është përgjegjëse për vdekjen. Ata pretendojnë se Amini vdiq nga infarkti i zemrës.
Familja e Amini e quan këtë gënjeshtër. Ata thonë se Amini nuk kishte probleme shëndetësore përpara se të arrestohej.
Arrestime të gjera
Javën e kaluar, kreu i gjyqësorit iranian, Gholam-Hussein Mohseni-Edjahi, urdhëroi trajtim të ashpër të asaj që ai e quan “protestues profesionistë”. Presidenti i vendit Ebrahim Raisi tha se demonstratat që po bëheshin qenë akte të papranueshme kaosi.
Në ditët e fundit, të paktën 450 vetë janë arrestuar në Mazandaran, një provincë veriore e Iranit. Kështu shkruan The Guardian. Në provincën Guilan, të paktën 700 protestues janë arrestuar, duke përfshirë 60 gra.
Gratë kurde mbajnë portrete të të ndjerit Mahsa Amini gjatë protestave në Bejrut të mërkurën javën e shkuar. Fotografi: Bilal Husein / AP, NTB
Protestat kanë qenë veçanërisht intensive në Veriperëndim të Iranit. Shumë nga kurdët e vendit jetojnë atje, të cilët përbëjnë rreth 10 për qind të popullsisë iraniane.
Vendi ka marrë tashmë kritika ndërkombëtare për trajtimin e protestuesve.
“Përdorimi nga Irani i forcës kundër protestuesve jo të violentë është i pajustifikuar dhe i papranueshëm,” tha të dielën mbrëma shefi i politikës së jashtme të BE, Josep Borrell.
Fotografitë dhe videot nga demonstratat në Iran gjatë javës së kaluar kanë bërë xhiron e botës. Foto: Orhan Qereman / Reuters, NTB
Përleshje gjatë demonstratave në Londër dhe Paris
Njerëzit jashtë kufijve të Iranit kanë demonstruar gjithashtu në emër të popullit iranian në ditët e fundit. Të dielën, pati demonstrata përpara ambasadave iraniane si në Paris, ashtu edhe në Londër.
Protestuesit në Paris u ndaluan nga forca të mëdha policore ndërsa marshonin nëpër qytet për në ambasadën e Iranit, sipas NTB. Rreth 4,000 vetë thuhet se kanë marrë pjesë në demonstratë.
Policia konfirmoi se përdori gaz lotësjellës kundër protestuesve dhe tha se protestuesit u përpoqën në disa raste të kalonin postblloqe të vendosura pranë ambasadës.
Të dielën, gjërat morën gjithashtu një kthesë për keq në Londër. Policia tha se dymbëdhjetë vetë qenë arrestuar dhe pesë oficerë qenë plagosur.
Gjithashtu në Oslo, disa qindra vetë u paraqitën përpara parlamentit të shtunën për të mbështetur luftën e iranianëve. Shumë ish-iranianë thuhet të kenë qenë midis të pranishmëve. Disa hixhabe dhe flamuj iranianë u vunë në zjarr, sipas NTB- së.
Demonstrata të fuqishme kanë tronditur Iranin ditët e fundit, pasi një grua e re u vra në paraburgim të të ashtuquajturës “polici morale”. Foto: Wana News Agency, Reuters/NTB
Aftenposten
Përktheu: Drini
