Flori Bruqi, Prishtinë
Konvertimi i një pjese të shqiptarëve të fesë islame në fenë katolike është një dukuri shoqërore dhe kulturore që ka marrë vëmendje vitet e fundit, veçanërisht në Dardani.
Konvertimi i një pjese të shqiptarëve të fesë islame në fenë katolike është një dukuri shoqërore dhe kulturore që ka marrë vëmendje vitet e fundit, veçanërisht në Dardani.
Ky proces nuk udhëhiqet nga një arsye e vetme, por nga një gërshetim i faktorëve historikë, kombëtarë dhe gjeopolitikë: [1, 2]
I. Kthimi në “fenë e të parëve”
Shumë shqiptarë që zgjedhin katolicizmin e shohin këtë hap si një rikthim në rrënjët e tyre historike përpara periudhës së pushtimit osman. .
Historikisht, para islamizimit masiv në shekujt XVII–XVIII, pjesa më e madhe e shqiptarëve në veri dhe në Dardanisë i përkisnin kishës katolike.
Për këta individë, konvertimi përjetohet më shumë si një riafirmim i identitetit kombëtar sesa thjesht një ndryshim teologjik. [1, 2, 3, 4]
II. Identifikimi me vlerat perëndimore dhe evropiane
Në debatet publike dhe shoqërore, katolicizmi shpesh lidhet me identitetin kulturor evropian.
Disa shqiptarë e shohin kalimin në krishtërim si një mënyrë për të dëshmuar përkatësinë e tyre natyrale ndaj familjes dhe vlerave të vendeve të Bashkimit Evropian, duke u larguar nga ndikimet kulturore të Lindjes së Mesme apo Turqisë. [1]
III. Roli historik i kishës katolike në çështjen kombëtare
Kisha Katolike gëzon një respekt të gjatë në historinë shqiptare për shkak të kontributit të saj në ruajtjen e gjuhës, shkrimit dhe kulturës shqipe (përmes figurave si Gjergj Kastrioti – Skënderbeu, Pjetër Bogdani, Gjergj Fishta dhe Nënë Tereza).
Ky element kombëtar e bën katolicizmin të duket si një institucion i afërt me aspiratat kombëtare.
4. Fenomeni i “Laranëve” (Kripto-krishterimi)
Në disa zona të Dardanisë (si p.sh. në Has apo rrethinën e Gjakovës), ka ekzistuar historikisht dukuria e kripto-krishterimit. Këto ishin familje që publikisht mbanin emra dhe praktika islame për t’u shpëtuar taksave (xhizjes) dhe presioneve të Perandorisë Osmane, por fshehurazi brenda shtëpisë praktikonin katolicizmin.
Për pasardhësit e këtyre familjeve, zyrtarizimi si katolikë sot është thjeshtë nxjerrja në dritë e një trashëgimie që ruhej në fshehtësi. [1, 2, 3]
5. Liria fetare dhe lëvizjet e organizuara
Pas luftës në Dardani dhe rënies së regjimit komunist në Shqipëri, u krijua një hapësirë e plotë e lirisë së besimit.
Lëvizje të ndryshme kulturore ose raste të konvertimit të organizuara në grupe familjare apo shoqata (siç ka ndodhur në zona si Deçani apo Klina) kanë inkurajuar njerëzit që ta bëjnë këtë kalim publikisht pa frikë nga paragjykimet shoqërore. [1, 2]
Edhe pse ky fenomen ka rritur profilin e saj në media, statistikat e përgjithshme tregojnë se shumica e popullsisë shqiptare në rajon mbetet tradicionalisht e deklaruar në fenë islame, dhe shoqëria shqiptare vazhdon të vlerësojë lart harmoninë dhe tolerancën ndërfetare në Dardaninë e sotme demokratike.
