Prof. Dr. Sabri Tahiri, Gjilan
Toleranca ndërfetare – një vlerë e çmuar e identitetit tonë kombëtar
Reagimet pozitive të shumë qytetarëve ndaj zgjedhjes së Justina Shiroka Pulës presidente të Kosovës na japin një rast të mirë për të reflektuar mbi një nga vlerat më të rëndësishme të shoqërisë shqiptare: tolerancën ndërfetare dhe aftësinë për ta vendosur interesin e përbashkët kombëtar e shtetëror mbi dallimet konfesionale.
Ky rast nuk duhet parë vetëm si një zhvillim politik, por edhe si një mundësi për të rikujtuar disa tipare të rëndësishme të identitetit dhe të traditës sonë qytetare.
Së pari, shqiptarët dëshmojnë se përkatësia fetare nuk është pengesë për bashkëjetesën dhe përfaqësimin e barabartë. Në një shoqëri me shumicë myslimane, pranimi pozitiv i një presidenteje katolike mund të lexohet si shprehje e respektit për dallimet fetare dhe e parimit se aftësia, integriteti dhe përgjegjësia shtetërore janë më të rëndësishme se përkatësia konfesionale.
Së dyti, shqiptaria është një lidhje më e gjerë se dallimet fetare. Historia jonë dëshmon se shqiptarët kanë ruajtur gjuhën, kulturën dhe vetëdijen kombëtare nëpër periudha të ndryshme historike, pavarësisht përhapjes së besimeve të ndryshme. Kjo trashëgimi na mëson se identiteti kombëtar nuk kërkon njëtrajtshmëri fetare, por respekt dhe solidaritet ndërmjet të gjithë shqiptarëve.
Së treti, besimi fetar është çështje e lirisë dhe e dinjitetit njerëzor. Për disa shqiptarë, feja është bindje e thellë shpirtërore; për të tjerë, ajo lidhet më shumë me traditën familjare e kulturore. Në një shoqëri demokratike, të dyja qasjet duhen respektuar. Askush nuk duhet të detyrohet të besojë, të mos besojë apo të ndryshojë bindjet e veta për t’u pranuar si qytetar i barabartë.
Së katërti, toleranca shqiptare është një pasuri që duhet ruajtur dhe zhvilluar. Ajo nuk nënkupton vetëm durimin ndaj tjetrit, por edhe respektimin aktiv të së drejtës së tij për të besuar ndryshe. Ajo kërkon që institucionet dhe qytetarët të kundërshtojnë fanatizmin, diskriminimin dhe çdo përpjekje për ta shfrytëzuar fenë si mjet përçarjeje.
Së pesti, përvoja shqiptare mund të shërbejë si shembull i vlefshëm për botën. Në një kohë kur dallimet fetare në disa pjesë të globit shndërrohen në burim konfliktesh, bashkëjetesa e komuniteteve të ndryshme në shoqërinë shqiptare përcjell një mesazh të rëndësishëm: mund të kemi besime të ndryshme dhe, njëkohësisht, të ndërtojmë institucione të përbashkëta, të mbrojmë lirinë dhe të jetojmë në paqe.
Megjithatë, kjo trashëgimi nuk duhet të na bëjë të vetëkënaqur. Ajo është përgjegjësi që duhet përtërirë çdo ditë përmes arsimit, kulturës demokratike, barazisë para ligjit dhe respektit të ndërsjellë.
Përfundim
Shqiptaria nuk ka nevojë për një fe të vetme që të mbetet e bashkuar. Përkundrazi, forca e saj qëndron në aftësinë për të bashkuar njerëz me tradita e bindje të ndryshme rreth vlerave të përbashkëta: gjuhës, kulturës, lirisë, dinjitetit njerëzor dhe atdheut.
Zgjedhja e një presidenteje të një besimi tjetër nga ai i shumicës na kujton se shteti demokratik u përket të gjithëve dhe se asnjë dallim fetar nuk duhet të jetë pengesë për barazinë qytetare.
Fe të ndryshme, por atdhe i përbashkët; bindje të ndryshme, por dinjitet i barabartë; tradita të ndryshme, por një përgjegjësi e përbashkët për të ardhmen.
Ky është një nga mesazhet më të bukura që shqiptarët mund t’ia përcjellin vetes, brezave të rinj dhe botës: shqiptaria na bashkon, liria na mbron, toleranca na fisnikron dhe respekti për njëri-tjetrin na bën më të fortë.
Më 11 tetor 2026
