KUR HISTORIA INSTRUMENTALIZOHET PËR IDEOLOGJI — NJË PËRGJIGJE NDAJ LEXIMIT SELEKTIV TË IDENTITETIT SHQIPTAR !
Debati publik fiton nga argumentet, jo nga etiketimet. Për këtë arsye, shkrimi i fundit i Prof. Milazim Krasniqit nuk ngre një debat të ri historik; ai dëshmon se sa lehtë mund të zëvendësohen faktet me përfundime ideologjike.
Askush nuk e mohon krimet e kryera nga regjimet serbe ndaj shqiptarëve dhe boshnjakëve myslimanë. Ato janë të dokumentuara dhe përbëjnë një pjesë tragjike të historisë së Ballkanit. Por prej këtij fakti nuk rrjedh përfundimi se identiteti kombëtar shqiptar duhet të përkufizohet përmes një feje të vetme, apo se çdo diskutim mbi historinë fetare të shqiptarëve është domosdoshmërisht pjesë e një projekti armiqësor.
Këtu qëndron dobësia kryesore e këtij interpretimi.
Në vend që të polemizojë me dokumente, me burime historike dhe me argumente, autori zgjedh t’i etiketojë si “shpellarë” ata që kanë një këndvështrim tjetër mbi historinë dhe identitetin. Madje, ai arrin deri aty sa t’i cilësojë “thirrje kriminale” thirrjet për rikthim në një besim fetar, ndonëse liria për të ndryshuar ose zgjedhur besimin është një e drejtë themelore e garantuar në çdo shtet demokratik.
Kur një debat akademik zëvendësohet me etiketime, nuk kemi më shkencë. Kemi polemikë ideologjike.
Historia e shqiptarëve nuk fillon me periudhën osmane dhe as nuk përfundon me të. Ajo përfshin Dardaninë, Arbërinë mesjetare, trashëgiminë e krishterë, periudhën osmane, Rilindjen Kombëtare dhe shtetformimin modern. Çdo përpjekje për ta reduktuar këtë histori në një identitet të vetëm fetar është një thjeshtim që nuk i bën drejtësi së kaluarës sonë.
Po aq problematik është edhe insinuimi se çdo lëvizje ose individ që flet për rikthimin në besimin e të parëve është domosdoshmërisht në shërbim të projekteve serbe. Kjo nuk është analizë historike; është një përfundim i përgjithshëm që nuk zëvendëson provat.
Nëse dikush pretendon se një ide është e gabuar, atëherë duhet ta rrëzojë me dokumente, me burime dhe me arsyetim. Etiketimet nuk janë argumente.
Krimet e projekteve serbomëdha nuk mund të përdoren për të mbyllur çdo debat mbi historinë fetare të shqiptarëve. Përkundrazi, pikërisht sepse shqiptarët kanë vuajtur nga ideologjitë përjashtuese, ata duhet të jenë të parët që mbrojnë lirinë e mendimit, lirinë e ndërgjegjes dhe të drejtën për debat.
Manastiri i Deçanit
Rikthimi i një shqiptari në një besim fetar, nëse bëhet me vullnet të lirë, nuk është krim. Po ashtu, mbetja në besimin aktual nuk është tradhti. Këto janë zgjedhje personale që mbrohen nga rendi kushtetues dhe nga parimet universale të të drejtave të njeriut.
Shqiptarët nuk kanë nevojë për histori të lexuar në mënyrë selektive. Ata kanë nevojë për një histori të plotë, ku pranohen të gjitha shtresat e identitetit të tyre, pa përjashtime dhe pa frikë nga debati.
Debati akademik nuk forcohet duke i etiketuar kundërshtarët. Ai forcohet duke iu përgjigjur argumenteve me argumente. Pikërisht aty matet serioziteti i një studiuesi.
