Në një kohë kur bota po kalon një nga periudhat më të paqëndrueshme ekonomike që nga kriza financiare globale, qytetarët e Kosovës kanë të drejtë të pyesin: a janë reale premtimet për rritje të mëdha pagash, apo janë thjesht fjalë fushate?
Është e vërtetë se Kosova ka një borxh publik relativisht të ulët. Por kjo e vërtetë po keqpërdoret në diskursin politik. Borxhi i ulët nuk është para e lirë, as çek i bardhë për shpenzime populiste. Ai është një rezervë strategjike për kohë krize, për siguri ekonomike dhe për investime që krijojnë zhvillim afatgjatë.
Sot, huamarrja nuk është më ajo që ishte para një dekade. Lufta në Ukrainë, rritja e normave të interesit dhe pasiguria globale e kanë bërë kredinë më të shtrenjtë dhe më të kushtëzuar. Edhe kreditë e ashtuquajtura “të buta” kërkojnë reforma, disiplinë fiskale dhe stabilitet politik. Nuk jepen për të financuar rritje pagash pa mbulesë ekonomike.
Premtimet për rritje të shpejta pagash, të financuara me borxh, krijojnë tri pasoja të rrezikshme: së pari, rrisin deficitin buxhetor, së dyti, e shtrëngojnë buxhetin për investime publike, dhe së treti, ia transferojnë koston brezave të ardhshëm.
Pagat rriten në mënyrë të qëndrueshme vetëm kur rritet ekonomia reale: produktiviteti, investimet, punësimi dhe baza tatimore. Çdo rrugë tjetër është iluzion afatshkurtër. Nëse pagat rriten artificialisht, pa rritje prodhimi, atëherë ose rriten taksat, ose rritet borxhi – dhe të dyja, në fund, i paguan qytetari.
Kosova sot ka një avantazh të rrallë në rajon: hapësirë fiskale dhe borxh të ulët. Ta shndërrosh këtë avantazh në mjet fushate është papërgjegjësi shtetërore. Historia ekonomike e vendeve të vogla e tregon qartë: krizat nuk vijnë kur borxhi është i lartë, por kur borxhi i ulët keqpërdoret.
Prandaj, pyetja që publiku duhet t’ua bëjë politikanëve nuk është “sa do t’i rrisni pagat?”, por: me çfarë ekonomie, me çfarë produktiviteti dhe me çfarë sigurie për të nesërmen?
Në kohën kur bota po shtrëngohet, maturia fiskale nuk është dobësi – është mençuri shtetërore.
