Mojtaba Khamenei Foto: Zyra e Udhëheqësit të Lartë Iranian / Reuters / NTB
Mojtaba Khamenei (56) është emëruar si udhëheqësi i lartë i Iranit pasi babai i tij u vra në sulmet amerikane dhe izraelite. Trump e quan atë «të papranueshëm».
Garda Revolucionare e Iranit thotë se do të mbështes liderin e ri suprem
NTB / VG
Garda Revolucionare e Iranit thotë se janë të gatshëm të mbështesin liderin e ri suprem, Mojtaba Khamenei, djalin e Ali Khameneit.
Kjo del nga një deklaratë të dielën mbrëma.
Ky është drejtuesi i ri i Iranit, Mojtaba Khamenei. Mojtaba Khamenei (56) është emëruar drejtuesi më i lartë i Iranit pasi babai i tij u vra në sulmet amerikane dhe izraelite. Trump e quan atë „të papranueshëm“. Kjo fotografi, e marrë në Teheran më 3 tetor 2024 dhe e shpërndarë nga zyra e drejtuesit më të lartë të Iranit, tregon Mojtaba Khamenei. Asambleja e Ekspertëve të Iranit njoftoi më 8 mars 2026 se Mojtaba Khamenei bëhet drejtuesi i ri më i lartë i vendit.
Kjo fotografi, e marrë në Teheran më 3 tetor 2024 dhe e shpërndarë nga zyra e drejtuesit më të lartë të Iranit, tregon Mojtaba Khamenei. Asambleja e Ekspertëve të Iranit njoftoi më 8 mars 2026 se Mojtaba Khamenei bëhet drejtuesi i ri më i lartë i vendit. Foto: – / AFP / NTB Foto e Kari Aarstad Aase Ai, ndryshe nga babai i tij, ka mbajtur një profil shumë të ulët. Ai kurrë nuk ka pasur pozicione publike, nuk ka mbajtur fjalime apo dhënë intervista.
Vetëm një numër i kufizuar fotosh dhe videove të tij janë publikuar.
Edhe pse ai kurrë nuk ka pasur një detyrë formale qeveritare, ai ka qenë prej kohësh një figurë me ndikim në sfond. Ai ka lidhje të ngushta me Gardën Revolucionare, e cila dominon forcat e sigurisë dhe ekonominë e Iranit.
Dokumentet diplomatike amerikane e përshkruanin atë si «fuqinë pas menteshës» dhe një figurë «të aftë dhe të fuqishme» në regjimet, shkruan BBC.
Anëtarët e turmës mbajnë postera me imazhe të udhëheqësit të atëhershëm shpirtëror të Iranit, Ayatollah Ruhollah Khomeini, ndërsa mblidhen për të parë arkivolin e tij, të mbështjellë në një kuti qelqi, në sheshin Mossala në verilindje të Teheranit më 5 qershor 1989. Khomeini ishte themeluesi i Republikës Islamike të Iranit, e cila u krijua pas revolucionit të vitit 1979, kur Shahu i Iranit u rrëzua. Foto: [CHRISTOPHE SIMON, PASCAL GEORGE] / AFP / NTB
Emërimi shënon herën e parë që nga Revolucioni Islamik në 1979 që udhëheqja supreme e Iranit kalon nga babai te djali.
Kjo në vetvete mund të jetë e diskutueshme. Kur Republika Islamike u themelua në vitin 1979, ajo bazohej në faktin se udhëheqësi suprem duhet të zgjidhej për statusin dhe udhëheqjen e tij fetare, jo përmes trashëgimisë.
Trump e quan atë «të papranueshëm»
Presidenti Donald Trump më parë e ka quajtur Mojtaba Khamenei «të papranueshëm» për rolin e tij si udhëheqës i lartë, sipas CBC.
– Udhëheqësi i ardhshëm i lartë i Iranit nuk do të zgjasë shumë nëse Teherani nuk merr miratimin tim fillimisht, tha Trump të dielën sipas The Guardian.
Presidenti amerikan hodhi poshtë perspektivën e udhëheqjes së Khameneit dhe insistoji që Uashingtoni duhet të ketë një zë në drejtimin politik të ardhshëm të Iranit.
Kandidatura e Mojtabas mund të ketë marrë një shtysë të papritur nga deklaratat e Trumpit.
Donald Trump Foto: ROBERTO SCHMIDT / AFP / NTB
Në një konferencë për shtyp të martën, Trump tha se shumë nga personat që qeveria e tij kishte parë si udhëheqës potencialë të Iranit ishin vrarë pasi filluan luftime.
– Shpejt nuk do të njohim më askënd, tha ai sipas New York Times.
Ministri i Jashtëm i Iranit Abbas Araghchi ka mohuar ndërhyrjen amerikane. Për NBC News ai thotë se vendi nuk do të pranojë ndërhyrjen e Trump në zgjedhjen e kryetarit të ri të shtetit.
– Ne nuk lejojmë askënd të ndërhyjë në çështjet tona të brendshme, tha Araghchi.
– Është në duart e popullit iranian të zgjedhë udhëheqësin e tij të ri, shton ai.
Ministri i Mbrojtjes i Izraelit tha javën e kaluar se ai që do të zgjidhet si pasardhës i Khamenei do të jetë «një objektiv i padiskutueshëm për eliminim».
Me lidhje të ngushta me shërbimin e sigurisë
Mojtaba Khamenei lindi më 8 shtator 1969 në qytetin Mashhad dhe është i dyti nga gjashtë fëmijët e Khameneit.
Ai u rrit ndërsa babai i tij ishte një kundërshtar aktiv i shahut. Sipas një biografie zyrtare, shtëpia e tyre një herë u sulmua nga policia sekrete e shahut, SAVAK, e cila e rrahu babanë e tij.
Ai shërbeu në ushtri gjatë Luftës Iran-Irak dhe filloi studimet fetare në Qom në vitin 1999.
Një grua mban një fotografi të udhëheqësit të ndjerë suprem të Iranit, Ayatollah Ali Khamenei, pasi djali i tij, Mojtaba Khamenei, u prezantua si udhëheqësi i ri suprem i Iranit. Foto: Majid Asgaripour / Reuters / NTB
Qom është qendra e Iranit për mësimin teologjik shiit, dhe Mojtaba Khamenei ka rangun shpirtëror hojjatoleslam.
Disa kritikë besojnë se Khamenei nuk ka dokumentacionin shpirtëror për të qenë udhëheqësi suprem. Hojjatoleslam është një nivel më poshtë rangut ayatolla, që kishin si babai ashtu edhe themeluesi i republikës islame.
Pas vdekjes dhe bërit të tyre martirë të babait dhe gruas së tij në luftën kundër SHBA-së dhe Izraelit, pozita e Mojtabës është forcuar mes vijës së fortë të politikës. Khamenei më i ri tani ka kontroll mbi një Iran në luftë dhe mbi rezervat e vendit të uraniumit me përqendrim të lartë – mjaftueshëm për të ndërtuar armë bërthamore nëse vendos ta bëjë, shkruan AP.
Para emërimit, Mojtaba kishte një rol si një lloj kombinimi i këshilltarit, portierit dhe ndërmjetësit të pushtetit, sipas think-tank amerikane United Against Nuclear Iran.
Ai më parë është akuzuar për ndërhyrje në zgjedhjet presidenciale në 2005 dhe 2009. Shumë njerëz tani presin që ai do të vazhdojë politikën e rreptë dhe brutale të të atit.
SHBA-ja vendosi sanksione ndaj Mojtaba Khamenei në 2019. Departamenti amerikan i Thesarit tha se ai përfaqësonte udhëheqësin suprem «në kapacitet zyrtar megjithëse ai kurrë nuk ishte zgjedhur ose emëruar për një post qeveritar», sipas Politico.
Departamenti tha se Ali Khamenei kishte deleguar disa nga përgjegjësitë e tij tek Mojtaba, i cili kishte punuar ngushtë me komandantin e Gardës Revolucionare dhe milicisë Basij.
I zgjedhur gjatë luftës
Khamenei u zgjodh më 8 mars nga Asambleja e Ekspertëve, e cila përbëhet nga 88 klerikë të lartë myslimanë shiitë. Kur asambleja diskutonte zgjedhjen e një udhëheqësi të ri të martën, Izraeli sulmoi një ndërtesë në Qom, një nga qendrat kryesore të islamit shiit, ku asambleja tradicionalisht mblidhet për të votuar për një udhëheqës të ri.
Njerëzit qëndrojnë pranë ndërtesës së shkatërruar të Kuvendit të Ekspertëve të Iranit në Qom Foto: Media Sociale / Reuters / NTB
Por ndërtesa ishte bosh, dhe klerikët u takuan në mënyrë digjitale për arsye sigurie, sipas New York Times.
Gjatë shqyrtimeve, shumica e klerikëve më të vjetër në kuvend shtynë për emërimin e Khameneit. Ata argumentuan se ai kishte kualifikimet e nevojshme për të drejtuar Iranin në këtë moment.
Disa klerikë gjithashtu mendonin se pasi ayatolla të ishte vrarë nga Amerika dhe Izraeli, zgjedhja e djalit të tij do të nderonte trashëgiminë e tij. Edhe gruaja e Mojtabas, Zahra Haddad Adel, e cila vinte nga një familje me lidhje të ngushta me klerikët iranianë, u vra në sulm.
Mojtaba Khamenei Foto: Majid Asgaripour / Reuters / NTB
– Mojtaba është zgjedhja më e mençur tani sepse ai është i njohur mirë me drejtimin dhe koordinimin e aparatit të sigurisë dhe ushtarak, thotë analisti Mehdi Rahmati në Teheran për New York Times.
– Ai tashmë kishte përgjegjësinë për këtë.
Por Rahmati pranoi që emërimi bart rrezikun për të polarizuar më tej një popullsi që është thellësisht e ndarë, me shumë iranianë që janë shumë kundër sundimit brutal të republikës islame.
