Lajmi i fundit: “Ambasada e Izraelit njoftoi sot mbylljen pa afat në Tiranë, deri në ndryshimin e situatës, ndërsa gjatë gjithë paradites një nga grupet aktive të protestës postonte lajme të rreme se nga Izraeli po vinin katër avionë në ditë në Shqipëri, për ta bërë Shqipërinë si Gaza. Lajmi për mbylljen e ambasadës u festua në rrjetet sociale nga drejtuesit e protestës si një çlirim i dytë i Shqipërisë.”
Po radhisim vargun e personaliteteve me prejardhje hebreje që ndihmuan çështjen shqiptare, veçanërisht Kosovën, gjatë gjithë shekullit XX, i ndërgjegjshëm se lista mund të jetë akoma e paplotë:
• Lav Trocki (me raportet e tij mbi masakrat serbe ndaj shqiptarëve në luftërat ballkanike)
• Leo Freundlich (Me raportin e tij me titull “Golgota shqiptare” mbi genocidin serb ndaj shqiptarëve në luftërat ballkanike)
• Ljubica Stefan (Kroate me prejardhje hebreje që në vitet 90 shkroi dhe botoi në Lubjanë trilogjinë „Serbia dhe shqiptarët“ ku denonconte gjenocidin serb ndaj shqiptarëve dhe s’mori asnjë mirënjohje as nga Prishtina e as nga Tirana)
• Filip Cohen – me librin e tij historik „Lufta e fshehtë serbe“ i cili denoncon genocidin e vazhdueshëm serb në Ballkan si ndaj shqiptarëve, ashtu dhe ndaj hebrenjve.
Gjatë fundit të viteve ’90, kur Kosova po përballej me spastrimin etnik nga regjimi i Millosheviqit, një numër i rëndësishëm i personaliteteve ndërkombëtare me origjinë hebreje – kryesisht zyrtarë të lartë amerikanë, intelektualë dhe diplomatë – luajtën një rol vendimtar në sensibilizimin e opinionit publik, ndërhyrjen e NATO-s dhe shpëtimin e popullatës civile.
Shumë prej tyre u nisën nga kujtesa historike e Holokaustit për të mos lejuar një tragjedi të ngjashme në zemër të Evropës.
Emrat kryesorë që u angazhuan për Kosovën:
• Madeleine Albright (Sekretarja e Shtetit e SHBA-së): Ishte figura qendrore diplomatike që udhëhoqi politikën e jashtme amerikane drejt ndërhyrjes ushtarake. Ajo zbuloi origjinën e saj hebreje më vonë gjatë jetës (prindërit e saj i kishin shpëtuar Holokaustit). Albright ishte arkitektja e Konferencës së Rambujesë dhe shtytësja kryesore brenda administratës Clinton për nisjen e bombardimeve të NATO-s.
• Tom Lantosh (Kongresmen amerikan): I vetmi i mbijetuar i Holokaustit që ka shërbyer në Kongresin e SHBA-së. Lantos ishte njëri ndër zërat më të fuqishëm pro-shqiptarë në Uashington. Ai bashkëpunoi ngushtë me Ligën Qytetare Shqiptaro-Amerikane të Joe DioGuardit që nga fillimi i viteve ’90 për të dënuar shkeljet e të drejtave të njeriut në Kosovë.
• Eli Wiesel (Shkrimtar dhe fitues i Çmimit Nobel për Paqe): I mbijetuar i Holokaustit, Wiesel vizitoi kampet e refugjatëve kosovarë në Maqedoni dhe Shqipëri gjatë pranverës së vitit 1999. Ai u bë një zë ndërgjegjeje në mbarë botën, duke deklaruar publikisht se bota nuk guxonte të qëndronte indiferente ndaj krimeve serbe në Kosovë.
• Wesley Clark (Gjeneral i Ushtrisë së SHBA-së): Si Komandant Suprem i Forcave Aleate të NATO-s në Evropë, Gjenerali Clark (i cili ka origjinë hebreje nga ana e babait të tij) udhëhoqi me sukses fushatën 78-ditëshe të bombardimeve ajrore (Operation Allied Force) që detyroi kapitullimin e forcave serbe.
• Sandy Berger (Këshilltar për Siguri Kombëtare i SHBA-së): Si pjesë e celulës kryesore të vendimmarrjes së Presidentit Bill Clinton, Berger (po ashtu me origjinë hebreje) ndihmoi në koordinimin e strategjisë politike dhe ushtarake për ndërhyrjen e NATO-s në Kosovë.
• Richard Holbrooke (Diplomat amerikan): Ndonëse njihet më shumë për Marrëveshjen e Dejtonit për Bosnjën, Holbrooke luajti një rol kyç si emisar special në Kosovë në vitet 1998–1999. Ai zhvilloi negociata të drejtpërdrejta dhe ultimative me Slobodan Millosheviqin në Beograd para fillimit të sulmeve të NATO-s.
• George Soros (Filantrop): Përmes Fondacionit të tij për Shoqëri të Hapur (Open Society Foundations), miliarderi me origjinë hebreje-hungareze ndau miliona dollarë ndihmë humanitare emergjente për refugjatët e Kosovës gjatë luftës dhe investoi fuqishëm në rindërtimin e institucioneve të arsimit dhe shoqërisë civile menjëherë pas vitit 1999.
