Evropa është një kontinent i shumë kulturave, gjuhëve dhe identiteteve. Në këtë hapësirë të larmishme jeton edhe populli shqiptar, një nga popujt më të lashtë të Ballkanit, me një histori të gjatë rezistence, ruajtjeje të kulturës dhe përpjekjeje të vazhdueshme për liri.
Për shumë shqiptarë në Evropë – veçanërisht për ata që jetojnë në diasporë – sot shtrohet një pyetje themelore: si mund të ruhet identiteti i tyre kombëtar, duke qenë njëkohësisht pjesë aktive e një shoqërie të hapur evropiane?
Historia shqiptare është e lidhur ngushtë me luftën për liri. Për shekuj me radhë, populli shqiptar është detyruar të mbrojë gjuhën, kulturën dhe traditat e tij në kushte të vështira historike. Megjithatë, pavarësisht shtypjes politike dhe ndryshimeve të mëdha historike, vetëdija për identitetin dhe përkatësinë kombëtare ka mbetur e fortë.
Sot, qindra mijëra shqiptarë jetojnë në vende të ndryshme të Evropës, ndër to edhe në Gjermani. Ata punojnë, krijojnë familje, kontribuojnë në shoqëri dhe janë pjesë e rëndësishme e zhvillimit ekonomik dhe kulturor të Evropës. Megjithatë, përballë tyre qëndron një sfidë e rëndësishme: gjetja e ekuilibrit mes integrimit dhe ruajtjes së identitetit.
Integrimi nuk do të thotë të harrosh prejardhjen tënde. Përkundrazi, një shoqëri e shëndetshme evropiane ndërtohet mbi respektin për diversitetin kulturor. Njerëzit që e njohin dhe e vlerësojnë identitetin e tyre kulturor, janë në gjendje të respektojnë më mirë edhe kulturat e tjera.
Në komunitetin shqiptar, gjuha, familja dhe tradita zënë një vend qendror. Përcjellja e gjuhës shqipe tek brezat e rinj nuk është vetëm një detyrë kulturore, por edhe një çështje vetëdijeje dhe dinjiteti kombëtar. Pa gjuhën, një popull humb një pjesë të kujtesës së tij historike.
Në të njëjtën kohë, është e rëndësishme që diaspora shqiptare të marrë pjesë aktive në kulturën demokratike të Evropës. Evropa ka nevojë për qytetarë që marrin përgjegjësi, që marrin pjesë në debatet shoqërore dhe që mbrojnë vlerat e lirisë dhe demokracisë.
Historia e shqiptarëve dëshmon se liria dhe dinjiteti nuk janë kurrë të dhëna njëherë e përgjithmonë. Ato duhet të mbrohen vazhdimisht përmes arsimit, përgjegjësisë kulturore dhe angazhimit shoqëror.
Në këtë kuptim, diaspora shqiptare mund të shërbejë si një urë lidhëse mes kulturave: mes Ballkanit dhe Evropës, mes historisë dhe së ardhmes.
Ruajtja e identitetit shqiptar nuk bie ndesh me integrimin evropian. Përkundrazi, ajo mund të jetë një kontribut i vlefshëm për një Evropë që e sheh shumëllojshmërinë kulturore si një pasuri dhe forcë.
Evropa nuk ka nevojë për më pak identitet, por për më shumë respekt të ndërsjellë midis identiteteve të popujve të saj.
* Autor dhe publicist i pavarur në Gjermani
