Ka një narrativë që po tentohet të imponohet: se Kosova është shoqëri islamike dhe se politikanët thjesht po reflektojnë vullnetin e një popullate fetare.
Kjo është e pavërtetë.
Shqiptarët e Kosovës historikisht nuk janë identifikuar si popull fetar në kuptimin politik. Identiteti i tyre ka qenë kombëtar, gjuhësor dhe kulturor, ndërsa feja ka qenë dimension privat.
Ajo që po shohim sot nuk është “shprehje e popullit”, por rritje e ndikimit të strukturave fetare dhe tolerim apo mbështetje politike ndaj tyre.
Politikanët nuk po i bëjnë lëshime sepse populli kërkon fetarizim – por sepse fetarizimi krijon terren më të lehtë për kontroll social, klientelizëm dhe ndikim ideologjik.
Në këtë kuptim, krijohet një rreth vicioz:
– struktura fetare fitojnë hapësirë publike
– politika i përdor për legjitimitet dhe mobilizim
– pastaj kjo paraqitet si “realitet shoqëror” edhe kur nuk është shumicë
Prandaj është e rëndësishme të ndahet qartë:
besimi personal i qytetarëve ≠ projektet politike që përdorin fenë
Shqiptarët nuk kanë nevojë për identitet fetar politik për të ekzistuar si komb. Historia e tyre dëshmon pikërisht të kundërtën: mbijetesa kombëtare erdhi nga tejkalimi i ndarjeve fetare.
Kur shoqëria reduktohet në etiketa fetare, dobësohet kohezioni kombëtar dhe hapet rrugë për ndikime të jashtme dhe manipulim politik.
