Katër liderët…, secili më i pasur se tjetri. Kah i morën paratë për gjithë këtë pasuri këta e të tjerët…?!
Lirim Gashi, Prizren
Kur udhëtoni sot përgjatë autostradave dhe rrugëve kryesore të Kosovës, përballeni me kulla shumëkatëshe që ngrihen si kërpudhat pas shiut.
Por ato nuk janë fryt i ndonjë zhvillimi të natyrshëm ekonomik, por rezultat i pasurimit të vrullshëm dhe të dyshimtë të atyre që kanë zhveshur shtetin nga miliarda euro – nga një buxhet që ushqehet me taksat dhe djersën e qytetarëve të thjeshtë, me ndihmat ndërkombëtare dhe me borxhet që do t’i paguajnë gjeneratat e ardhshme.
Në çdo shtet normal, kur ka më shumë ndërtesa banimi sesa kërkesë, çmimet bien. Por në Kosovë ndodh e kundërta: sa më shumë që ndërtohet, aq më shumë rriten çmimet. Sepse këtu nuk sundon tregu i lirë, por logjika e hajnisë, e lidhjeve politike dhe e mafisë ndërtimore.
Në këtë lojë të pistë, shumë pronarë të tokave mashtrohen, shantazhohen apo shpronësohen me padrejtësi. Shpesh këtë e bëjnë njerëz të fuqishëm nga qeveritë e kaluara – sidomos nga AAK-ja dhe PDK-ja – që për vite me radhë nuk u ngopën duke zhveshur popullin nga pronat publike e private.
Ndër grupet më të paskrupullta janë ata që lidhen me Hashim Thaçin, Ramush Haradinajn dhe Isa Mustafën, të cilët në bashkëpunim me avokatë, prokurorë e gjyqtarë të korruptuar, ia kanë marrë qytetarëve pronën si të ishte plaçkë private.
Statistikat janë alarmante: sipas Transparency International, Kosova është ndër vendet më të korruptuara në Evropë. Sipas Bankës Botërore, rreth 40% e tokave në Kosovë janë në kontest gjyqësor – shumica për shkak të manipulimeve dhe padrejtësive në gjykata.
Dikur njerëzit kishin besim në drejtësi e shtet. Sot, për shumicën, gjykata është vendi ku padrejtësia legalizohet. Në vend që të mbrojnë të drejtën, shumë gjyqtarë e prokurorë ndihmojnë të fuqishmit politikë.
Fjalët e filozofit gjerman Kant nuk kanë qenë kurrë më aktuale: “Ligji moral brenda meje dhe qielli me yje mbi mua.” Por në Kosovë, nuk ka mbetur as ligj moral, as ndonjë yll mbi kokë – vetëm kulla betoni që ngrihen mbi padrejtësi, dhe popull që hesht.
Por kjo nuk mund të vazhdojë përgjithmonë. Ata që vodhën do të përballen me ndëshkimin – nëse jo sot, nesër. Drejtësia vonon, por nuk harron. Dhe nëse nuk vjen nga shteti, do të vijë nga populli.
Sepse një popull që i është marrë toka, shtëpia dhe dinjiteti, do të zgjohet. Dhe kur të zgjohet, nuk do të kërkojë vetëm drejtësi – por edhe hak. E atëherë, ata që sot ndërtojnë mbi djersën e popullit, do të pendohen që kanë lindur.
Unë i ftoj me gjithë zemër të gjithë qytetarët që janë shpronësuar me dhunë nga hajnat e paturpshëm të pasluftës – ata që e trajtuan shtetin si plaçkë lufte dhe pronën si trofe për pazaret e tyre politike – të mos rrinë më duarkryq, por të bashkohen dhe të organizohen në një shoqatë të fuqishme për kthimin e pronës dhe dinjitetit.
Është koha të kthejmë ndershmërinë në qendër të veprimit qytetar dhe të nisim betejën ligjore kundër këtyre vampirëve modernë të sistemit. Ata kurrë s’kanë ndërtuar asgjë me mundin e tyre – vetëm kanë vjedhur mundin e të tjerëve. Prandaj, përgjigjja ndaj tyre nuk është më heshtja, por drejtësia – e organizuar, e mençur dhe e pamëshirshme.
Bashkohuni në një front të përbashkët juridik! Angazhoni avokatët më të zotët, më të pavarur dhe më të guximshëm – ata që nuk përkulen para oligarkëve, as për miliona euro, as për një kolltuk, as për një premtim!
Sepse prona e marrë me forcë është një dhunim. Heshtja jonë është bashkëfajësi. Mirëpo kur qytetari ngrihet, bashkë me të ngrihet edhe historia, morali dhe vetë drejtësia.
Mos kërkoni më lëmoshë në dyert e atyre që ju grabitën. Kërkoni llogari. Dhe mos harroni: kush lufton për të drejtën e vet, nuk është vetëm viktimë – ai është edhe themelues i një shoqërie të re.
Nëse do të shikonte Zoti në sytë e një fëmije të shpronësuar, ndoshta do të qante. Por Zoti, në tokën tonë, është shndërruar në një monument të heshtur.
Është shnderruar në një heshtje që peshon si plumb mbi shpirtrat tanë, dhe që kumbon si kambanë e mortit sa herë një tjetër tokë, një tjetër truall, një tjetër amanet i gjyshit, shndërrohet në kullë të hajnisë, apo në një kështjellë betoni që ngrihet mbi dhimbjen e popullit dhe që pështyn mbi varrin e drejtësisë.
Shikojeni Kosovën! Jo me sytë e një qytetari të zakonshëm që ecën rrugëve të pluhurosura të jetës së përditshme, por me sytë e një shpirti që është përballur me tradhtinë, me mashtrimin dhe me heshtjen e organizuar të drejtësisë së drejtë si litari në thes.
Kullat ngrihen – jo si dëshmi e përparimit, por si monumente të lakmisë, si altarë të një feje të re: feja e hajnisë me përkrahje shtetërore.
Në këtë teatër grotesk të përditshmërisë sonë, aktorët janë të njohur. Nuk luajnë më me maska. Nuk e kanë më nevojë. Sepse në këtë vend, nuk ndëshkohet më hajduti, por viktima që guxon të thërrasë: “Kjo tokë ishte e imja!” Dhe ç’është më tragjike: ndëshkimi i saj bëhet përmes një sistemi që quhet “drejtësi”. Një drejtësi që pi verë me gjykatësit e emëruar nga hajnat, që flet në bodrum me prokurorët e blerë dhe që hesht kur e ndien britmën e popullit.
I përfytyroj këta hajdutë të mëdhenj – jo si njerëz, por si larva që lëpijnë palcën e kombit tonë. Dikur ishin ushtarë të lirisë. Sot janë sheikë të krimit. I kanë shndërruar tokat tona në parajsa për kullat e tyre dhe popullin në skllevër që paguajnë me jetën e fëmijëve kredinë për një dhomë nën çatinë e robërisë së re.
Çfarë është prona në këtë vend?
Një kujtim i largët i gjyshit që na mësonte kufijtë e tokës me rrëfime. Një kujtim që sot fshihet me një vendim gjykate të shkruar natën, nga dora e një njeriu që ka harruar çfarë do të thotë të kesh nder. Dhe fshihen këto kufij me një guxim të ftohtë, pa ndjesi, pa mëshirë – sikur të fshije një fjali nga një letër, jo një jetë nga një familje.
Kjo nuk është më vetëm padrejtësi. Kjo është një vepër satanike e organizuar në kabinetet ku pihet kafe me fytyrën e popullit të shtypur, ku gëzimi i një ministri matet me metrat katrorë që i janë vjedhur një jetimi.
E ndiej shpesh një klithmë që më merr përdhe. Vjen nga një burrë i moçëm që e nxjerr fotografinë e një prone nga një kuti e prishur, që rënkon: “Kjo ishte e imja… kjo ishte jeta ime!” Por as gjykata nuk e njeh më, as shteti, as mediat. Ai plak është për ta vetëm një pengesë në projektin e radhës, një “nënshkrim që nuk pranon të vdesë”.
Por ndoshta jemi në fundin e natës. E pikërisht në fundin e natës, kur errësira bëhet më e dendur, fillon drita. Kjo dritë nuk vjen nga ndonjë zyrë e qeverisë. Vjen nga brendia e njeriut që nuk pranon më të heshtë. Vjen nga revolta e shenjtë që lind kur të kanë marrë gjithçka dhe ende nuk të kanë rrëzuar.
Po, unë jam zëri i atyre që nuk kanë zë. Unë jam kujtesa e tokës së shkelur, i murrave që dëgjuan klithmat e fëmijëve të përzënë, i plepave që panë të ngriheshin kulla në vend të foleve të zogjve.
Mos më provokoni.
Sepse nuk kam më asgjë për të humbur. Dhe njeriu që s’ka më frikë nga humbja, është më i rrezikshmi. Kam miq të mëdhenj – jo nga bota e rrenave, por nga bota e betejave të vërteta. Kam përkrahjen e të pashpresëve, të atyre që nuk gjunjëzohen sepse janë mësuar të ecin lakuriq, të zhveshur nga gjithçka – përveç dinjitetit.
Merreni këtë tekst si një rrëfim, si një shpallje, si një dënim filozofik, apo si një shpërthim biblik. Më pak s’mund të jetë. Sepse nuk është më çështje toke, por e shpirtit. E ajo që shkelet mbi tokë është njëherësh edhe qiell, edhe gjak, edhe histori.
Dhe kur të vijë dita e llogarisë – sepse ajo do të vijë – nuk do të ketë më amnisti për krimin që ka ngritur kulla mbi varret e drejtësisë.
Unë nuk do të ndalem. Sepse përmes meje flet një popull që ka duruar shumë. Dhe njeriu që duron shumë – kur shpërthen – e shemb edhe murin më të lartë të betonit.
Unë jam Lirim Gashi. Dhe kjo nuk është vetëm një letër.
Kjo është vetë aktakuza.
