Sipas INA-s së Shkupit të para disa viteve, gjobat për lejimin apo pirjen e duhanit në lokalet e mbyllura, ishin deri në 5 mijë auro. Mirëpo në Kosovë , para disa vitesh një ndër deputetët kryesor të AAK-ës, “i nervozuar” pinte duhen hapur në Parlament…! Prandaj, kur deputeti apo deputetët se respektjnë ligjin, nuk ke se si të presësh mbarësi e respektim ligji prej të tjerëve…?!
Nga Sabri Tahiri
____
Pirja e duhanit në ambiente të mbyllura nuk është thjesht një zgjedhje individuale – është cenim i drejtpërdrejtë i shëndetit publik.
Shkenca e ka dëshmuar pa ekuivok se ekspozimi ndaj tymit pasiv dëmton rëndë edhe joduhanpirësit, veçanërisht fëmijët, gratë shtatzëna dhe personat me sëmundje kronike.
Për këtë arsye, në Kosovë është miratuar ligji që ndalon pirjen e duhanit në ambiente të mbyllura publike. Por çfarë po ndodh në realitet?
Gjithandej në Kosovë, e edhe në Gjilanin tim të bukur, mjafton të hysh në një kafene apo restorant për të kuptuar se ligji ekziston vetëm në letër. Tym, tavolina plot me cigare të ndezura, ajër i rëndë dhe askund asnjë shenjë ndërhyrjeje institucionale.
Kjo situatë nuk është më rastësi – është shndërruar në normë. Pyetja që shtrohet është: ku janë inspektorët e autorizuar për mbikëqyrjen e zbatimit të ligjit?
Institucionet kanë përgjegjësi të qartë ligjore për të garantuar respektimin e këtij ndalimi. Kur ligji nuk zbatohet për një kohë kaq të gjatë, kemi të bëjmë me dështim sistemik. Mosveprimi institucional përbën në vetvete një formë tolerance të paligjshmërisë. Nëse inspektoratet nuk ndërhyjnë, nëse nuk shqiptohen gjoba, nëse nuk merren masa ndëshkuese ndaj bizneseve që shkelin ligjin, atëherë mesazhi që i jepet qytetarëve është i rrezikshëm: ligji është opsional.
Zbatimi rigoroz i ndalimit të duhanit nuk është luks – është standard civilizues. Ai lidhet drejtpërdrejt me mbrojtjen e shëndetit publik, me edukimin qytetar dhe me ndërtimin e një kulture respekti ndaj mjedisit dhe tjetrit. Një shtet serioz matet pikërisht në aftësinë për të zbatuar ligjet që vetë i miraton.
Nuk kërkohet asgjë e jashtëzakonshme. Kërkohet vetëm: Kontroll i rregullt dhe i papritur i lokaleve;
Zbatim i menjëhershëm i gjobave sipas ligjit;
Transparencë publike mbi numrin e inspektimeve dhe masave ndëshkuese;
Fushatë vetëdijësuese për qytetarët dhe bizneset.
Nëse duam një shoqëri më të shëndetshme dhe më të përgjegjshme, duhet të fillojmë nga respektimi elementar i ligjit.
Heshtja institucionale nuk është neutralitet – është bashkëpërgjegjësi morale.
Është koha që pushteti lokal dhe ai qendror të dalin nga pasiviteti dhe të dëshmojnë se ligji vlen për të gjithë. Sepse shëndeti publik nuk është çështje kompromisi.
Gjilan, 16. Shkurt 2026
