Nga: Isuf Bajraktari
Publikimi i fundit nga mediumi EURACTIV, ku një zyrtar i Bashkimit Evropian e përshkruan dhunën policore në Kosovë si “endemike”, ka shkaktuar debat të gjerë publik dhe ka ngritur pyetje serioze mbi natyrën dhe performancën e institucioneve tona të sigurisë. Një akuzë e tillë, nëse është e bazuar në të dhëna reale, kërkon reflektim dhe përgjegjësi. Por nëse është e mbështetur në raste të izoluara dhe e përgjithësuar në mënyrë të nxituar, atëherë përbën një rrezik për de-legjitimimin e forcës së ligjit në Kosovë.
Në analizën e këtij debati, duhet të mbajmë një qasje të matur, të balancuar dhe profesionale. Është e vërtetë që gjatë viteve të fundit janë regjistruar incidente ku pjesëtarë të Policisë së Kosovës kanë tejkaluar autorizimet e tyre ligjore për të cilat vetë institucionet e drejtësisë kanë ndërmarrë masa, përfshirë suspendime dhe procedime penale. Rasti i fundit i Agon Zejnullahut, për të cilin janë vënë nën hetim pesë zyrtarë policorë, është një shembull tragjik që kërkon drejtësi dhe transparencë.
Por po aq e rëndësishme është të theksohet se Policia e Kosovës është ndër institucionet më të besuara në vend, e përbërë nga profesionistë që i shërbejnë rendit dhe ligjit në kushte shpesh të vështira. Etiketimi i gjithë institucionit si përfaqësues i dhunës “endemike” është jo vetëm i padrejtë, por edhe i rrezikshëm, sidomos kur nuk shoqërohet me analiza statistikore të sakta dhe krahasimore me vendet tjera.
Në demokracitë perëndimore, si Gjermania, Suedia apo Franca, nuk mungojnë rastet e abuzimeve nga forcat e sigurisë, madje shpeshherë me pasoja shumë më të rënda se në vendin tonë. Ajo që i dallon këto shtete është forca e institucioneve të llogaridhënies dhe besimi qytetar në drejtësinë që vjen përmes proceseve të pavarura. Kjo është rruga që edhe Kosova duhet ta ndjekë me përkushtim dhe pa kompromis.
Nga ana tjetër, nuk mund të anashkalohet roli i Bashkimit Evropian dhe misionit EULEX, të cilët kanë investuar miliona euro për ndërtimin e kapaciteteve të Policisë së Kosovës. Nëse pas gjithë këtyre përpjekjeve, një zyrtar i BE-së konstaton se dhuna është bërë “endemike”, atëherë kjo nuk është vetëm dështim i institucioneve vendore, por edhe i vetë mekanizmave ndërkombëtarë të mbështetjes dhe monitorimit.
Po ashtu, në këtë debat nuk mund të mungojë edhe kritika e tërthortë ndaj sjelljes qytetare në raport me ligjin dhe uniformën shtetërore. Përderisa është e drejtë që qytetarët të kërkojnë përgjegjësi dhe të protestojnë kundër abuzimeve, është po aq e rëndësishme që respekti ndaj autoritetit ligjor dhe urdhrave policorë të mos përçmohet apo relativizohet. Shteti i së drejtës ndërtohet me institucione të forta, por edhe me qytetarë të ndërgjegjshëm, që e kuptojnë se ligji është mburojë për të gjithë, jo pengesë për askënd.
Për të ecur përpara, nevojitet një qasje e trefishtë:
- Institucionet e drejtësisë duhet të veprojnë me vendosmëri dhe pa ndikim politik ndaj çdo rasti të dhunës së panevojshme policore.
- Partnerët ndërkombëtarë duhet të rivlerësojnë strategjitë e tyre të mbështetjes, për të siguruar që investimet në trajnim të japin rezultate konkrete dhe të matshme.
-
Shoqëria civile dhe qytetarët duhet të mbajnë një qasje të përgjegjshme dhe ligjore, duke ndihmuar në ruajtjen e rendit e jo në tensionimin e tij.
Në vend se të etiketojmë, le të kërkojmë reforma. Në vend se të përgjithësojmë, le të analizojmë. Dhe në vend se të hedhim fajin vetëm te njëra palë, le të pranojmë se ndërtimi i një shteti funksional kërkon përgjegjësi të ndarë, dhe mbi të gjitha, respekt për ligjin, institucionet dhe njëri-tjetrin.
