Legjenda e Shatit (Nënshatit)

___

“Ishin njëherë e një kohë tre mbretëresha. Babai i tyre ishte i vjetër dhe i kishte ardhur koha të shkonte tek të parët e tij , por s’kishte asnjë mashkull në shpi. Çfarë të bënte? Kujt t’ja linte gjithë atë pasuri? Si të linte një emër të lavdishëm e që të mos përmendej se i ishte zhdukur fisi mbretëror? . Tre motrat ishin aqtë mira dhe të mençura e donin të linin jë monument që të ishte dëshmitar në botë për ato dhe prejardhjen e tyre, të ndjenjës së tyre fetare, dhe vendosën të ndërtonin tre kisha për ” sevap” për dashninë e Zotit dhe që të tregohej nga populli, Kisha e Shurdhahit, Rashit, dhe e Shatit ( Nënshatit). Duhej të ndërtoheshin të gjitha njëlloj, këmbanoret në të njëjtën lartësi , në mënyrë që motrat ti shihnin njëlloj dhe të flisnin në mes tyre kur të donin. Muratorët shiheshin nga larg, me dylbi në mënyrë që asnjëra të ishte më e madhe se tjetra. Kur mbaruan së ndërtuari tre kampanoret të mrekullueshme , motrat shikuan njëra tjetrën në paqe perëndimin.

Kjo legjendë sipas vendeve ku tregohet dhe personave që e tregojnë i shtojnë kishën e Shasit , disa të tjerë kishën e Gushtës, atëherë ishin katër motra, numri tre ësgtë numër i shenjtë zanash, e katërta nuk ka të bëjë fare , flitet vetëm për xhelozinë e kambanoreve.

Lavdia e Shatit ishte e barabartë në fuqi . Në fakt turku sa herë ka tentuar, nuk ja ka dalë t’a pushtojë e t’a zotërojë . Natyrisht rezistenca e paepur e ndërtesës ishte falë edhe vlerave të banorëve. Por atë që nuk e bëri forca , ja doli t’a bënte tradhëtia. Sipas traditës vendase , kishat e Shurdhahut e Nënshatit ishin e njëjta ( të ndërtuara njëlloj) gjë dhe nuk mund të saktësohet se ku qëndruan më shumë ipezhgvitë, ( nuk ka as kujtime të qarta nëse ishin , murgjër e fretën apo prifta laikë, por thuhet vetëm se kanë qenë rezidencë

(vend banim) e Ipezhgvinjëve”.