Lëvizja e Deçanit në trevjetorin e mbrojtjes së identitetit kombëtar, trashëgëmisë dhe identitetit laik – kulturor të kombit

____

Më 20 tetor 2026, në Sallën e Kongreseve të Hotel Grand në Prishtinë, u mbajt manifestimi për shënimin e trevjetorit të Lëvizjes së Deçanit, me pjesëmarrjen e veprimtarëve, intelektualëve, përfaqësuesve të diasporës dhe qytetarëve të angazhuar në çështjet e identitetit kombëtar shqiptar.

Ky përvjetor shënoi tri vite të veprimtarisë së një nisme qytetare që ka vendosur në qendër të programit të saj mbrojtjen e trashëgimisë kombëtare, kujtesës historike, figurës së Gjergj Kastriotit – Skënderbeut, gjuhës shqipe dhe vlerave të shtetit laik.

Gjatë këtyre viteve, Lëvizja ka zhvilluar organizimin e saj në Kosovë dhe ka zgjeruar veprimtarinë në diasporë, përfshirë Zvicrën, duke synuar bashkëpunim më të gjerë me shqiptarët në Evropë.

Identiteti ynë kombëtar është formuar përmes një historie të gjatë qëndrese, zhvillimi kulturor dhe përpjekjesh për liri e pavarësi.

Figura e Gjergj Kastriotit, veprat e rilindësve, flamuri kombëtar, gjuha shqipe dhe monumentet e trashëgimisë sonë mbeten pasuri të përbashkëta të shqiptarëve, pavarësisht bindjeve të tyre fetare.

Mbrojtja e këtyre vlerave duhet të mbetet përgjegjësi e institucioneve arsimore, shkencore, kulturore dhe shtetërore.

Lëvizja e Deçanit e konsideron të rëndësishëm zhvillimin e debatit publik mbi ndikimin e ideologjive që mund të cenojnë trashëgiminë historike ose të synojnë nënshtrimin e institucioneve shtetërore ndaj autoriteteve fetare.

Një çështje që kërkon vëmendje të veçantë është shfaqja e ekstremizmit politik dhe fetar në hapësirën publike, përfshirë përpjekjet e mundshme për shfrytëzimin e protestave qytetare për qëllime ideologjike.

Ngjarjet e fundit në Tiranë, të shoqëruara me përplasje ndërmjet protestuesve dhe Policisë së Shtetit, dëmtim të pronës dhe incidente të dhunshme, përbëjnë arsye për shqetësim dhe kërkojnë hetim të paanshëm.

Njëkohësisht, shqetësimet e ngritura në debatin publik në Kosovë për ndikimin e islamizmit politik dhe për mundësinë e instrumentalizimit të protestave në Prishtinë meritojnë trajtim serioz dhe të mbështetur në fakte.

Lëvizja e Deçanit, në përputhje me orientimin e saj të deklaruar, kundërshton çdo projekt politik që synon shndërrimin e Kosovës, Shqipërisë apo shoqërive të tjera shqiptare nga sisteme demokratike e laike në sisteme teokratike, ku ligjet dhe institucionet shtetërore do t’i nënshtroheshin autoritetit fetar.

Nuk mund të pranohet që dhuna, kërcënimi, presioni ideologjik apo cenimi i institucioneve kushtetuese të përdoren si mjete për imponimin e një rendi fetar.

Në këtë kontekst, u bëhet thirrje institucioneve kompetente të Kosovës, Shqipërisë dhe Maqedonisë së Veriut të verifikojnë çdo pretendim konkret për përfshirjen e organizatave, drejtuesve fetarë ose rrjeteve të financuara nga jashtë në veprimtari që nxisin ekstremizëm të dhunshëm apo synojnë përmbysjen e paligjshme të rendit kushtetues.

Vëmendje duhet t’u kushtohet sidomos deklaratave publike që bëjnë thirrje për imponimin e një sistemi teokratik, propagandës që nxit urrejtje dhe çdo përpjekjeje për përdorimin e fesë si instrument dhune politike.

Megjithatë, bartja e shamisë, ferexhesë, mbajtja e mjekrës ose pjesëmarrja paqësore në një protestë nuk mund të konsiderohen vetvetiu prova të ekstremizmit. Përgjegjësia duhet të përcaktohet sipas veprimeve, deklaratave dhe provave, jo sipas pamjes së jashtme apo përkatësisë fetare.

Lëvizja e Deçanit mund të shprehë kundërshtim të vendosur ndaj islamizmit politik, duke respektuar njëkohësisht të drejtën e qytetarëve myslimanë për besim, praktikë fetare dhe pjesëmarrje në jetën demokratike.

Shqiptaria dhe të drejtat qytetare nuk duhet të vendosen në kundërshtim me njëra-tjetrën. Shteti laik është garancia e lirisë së të gjithëve.

Duke marrë parasysh shqetësimet për ndikimet e jashtme politike dhe ideologjike, kërkohet që institucionet të ushtrojnë mbikëqyrje ligjore mbi financimet e organizatave që veprojnë në territorin e tyre.

Çdo dyshim për financim të ekstremizmit nga struktura shtetërore ose joshtetërore të vendeve të huaja duhet të hetohet mbi bazën e dokumenteve, transaksioneve financiare dhe provave të besueshme.

Kjo vlen edhe për ndërtimet fetare që mund të jenë realizuar pa lejet përkatëse. Institucionet duhet të kontrollojnë ligjshmërinë e tyre dhe të zbatojnë rregullat urbanistike pa përjashtime dhe pa diskriminim.

U bëhet thirrje institucioneve shtetërore që të forcojnë mbrojtjen e rendit kushtetues, të ruajnë ndarjen e shtetit nga feja dhe të parandalojnë radikalizimin e dhunshëm.

Kërkohet bashkëpunim ndërmjet institucioneve të sigurisë, drejtësisë, arsimit dhe kulturës për identifikimin e veprimtarive të paligjshme, mbrojtjen e monumenteve historike dhe zhvillimin e edukimit qytetar.

Në të njëjtën kohë, duhet garantuar e drejta për protesta paqësore, liria e shprehjes dhe liria e besimit.

Shqetësimet për ruajtjen e identitetit, të drejtave kombëtare dhe trashëgimisë shqiptare përfshijnë Kosovën, Shqipërinë, Maqedoninë e Veriut, Malin e Zi, Luginën e Preshevës dhe diasporën.

Në këtë drejtim, bashkëpunimi me organizata të tjera qytetare dhe kulturore, përfshirë Organizatën Shqiptaria dhe Lëvizjen për Rikthim, mund të mbështesë diskutimin publik, studimin e historisë dhe ruajtjen e vlerave kombëtare.

Kjo përgjegjësi kërkon angazhim demokratik, respekt të ligjit dhe bashkëpunim institucional.

Me rastin e trevjetorit, u shprehim mirënjohje organizatorëve, drejtuesve, veprimtarëve, bashkatdhetarëve të ardhur nga diaspora dhe të gjithë pjesëmarrësve të manifestimit në Prishtinë.

Lëvizja e Deçanit e ka vendosur në qendër të veprimtarisë së saj debatin mbi identitetin kombëtar dhe raportin ndërmjet fesë e shtetit.

Ky debat duhet të vazhdojë me përgjegjësi, argumente dhe respekt për të drejtat themelore.

Asnjë ideologji politike nuk duhet të qëndrojë mbi Kushtetutën, ligjin dhe liritë e qytetarëve.

Trashëgimia e Gjergj Kastriotit, gjuha shqipe, flamuri kombëtar dhe vlerat demokratike meritojnë mbrojtje të vazhdueshme.

______