Punim artistik i portretit të Lola Aleksi Gjoka nga piktorit Sak Muji
Sak Muji, Rugovë – Zvicër
Në kujtesën e artit shqiptar, emri i Lola Aleksi Gjokës mbetet i skalitur me dritë si një ndër figurat më të dashura që mishëruan shpirtin, kulturën dhe fisnikërinë e Shqipërisë së viteve ’30.
Portreti i saj – si ai i ruajtur në fotografitë e rralla familjare, ashtu edhe ai i realizuar në veprën artistike në pirografi – sjell një bukuri të qetë, të mençur dhe të përmbajtur, një bukuri që rrezaton dinjitet pa pasur nevojë për teprim.
Në vitet e rinisë, Lola Aleksi Gjoka shfaqet e veshur me kostumin tradicional të Shqipërisë së Mesme, një veshje që përmbledh finesën, traditën dhe estetikën kombëtare. Në atë kohë, artistët që ngjiteshin në skenë zgjidhnin shpesh veshjen kombëtare si shprehje identiteti dhe krenarie kulturore.
Fotografitë e vitit 1935 e paraqesin atë me një qetësi fisnike dhe një bukuri të natyrshme, të shoqëruar nga modesti dhe një prani skenike e përmbajtur – cilësi që do ta shoqëronin gjatë gjithë jetës së saj artistike.
Një moment i rëndësishëm i karrierës së saj është fotografia e vitit 1937, e realizuar pas koncertit në Fiera di Levante, Bari, ku ajo shfaqet përkrah tri ikonave të mëdha të këngës shqiptare: Tefta Tashko Koço, Jorgjia Truja dhe Maria Kraja.
Së bashku, ato paraqitën para publikut italian një Shqipëri dinjitoze, të kulturuar dhe artistikisht të pjekur, duke u bërë ambasadore të vërteta të kulturës sonë kombëtare. Fotografitë e realizuara pas koncerteve festive, përfshirë ato në ballkonin e Bashkisë së Tiranës, pasqyrojnë atmosferën e gjallë dhe optimiste të asaj kohe.
Lola shfaqet përkrah kolegëve të saj artistë me një buzëqeshje të butë dhe një qëndrim të natyrshëm, duke e përfaqësuar artin shqiptar me elegancë, përkushtim dhe masë. Portreti i realizuar në pirogarafi përbën një rikthim të saj në dritë dhe e përjetëson figurën e Lolës në mënyrën më fisnike.
Çdo vijë, nuancë dhe dritë e skalitur me dorë e shndërron këtë vepër në një homazh artistik dhe njerëzor, ku kujtesa familjare dhe interpretimi artistik bashkohen në një gjuhë të vetme. Nuk është thjesht një riprodhim i një fotografie, por një përjetësim i shpirtit, qetësisë dhe fisnikërisë së saj. Kjo kronologji nuk është vetëm një rrëfim familjar. Ajo përfaqëson një pjesë të rëndësishme të historisë së artit shqiptar, një dëshmi e një kohe kur arti buronte nga përkushtimi dhe kur gra si Lola Aleksi Gjoka ishin shtylla të bukurisë, talentit dhe identitetit kulturor kombëtar.
Nga Sak Muji / d.v./
