Mes stuhive të kohës dhe gjykimit të historisë

Nga: Ramiz Tafilaj

Houston, ShBA, 14 qeshor, 2026

Një reflektim personal për Dr. Sali Berishën, Kosovën dhe rrugëtimin e kombit shqiptar

Ka raste kur historia e një njeriu lidhet aq fort me historinë e kombit të vet, sa bëhet e vështirë të ndash njërën nga tjetra. Jo sepse ai njeri është i përsosur, por sepse ka qenë i pranishëm në momentet kur janë marrë vendime që kanë ndikuar në fatin e një populli të tërë.

Kur mendoj për Dr. Sali Berishën, nuk mendoj vetëm për një politikan. Mendoj për një periudhë të tërë të historisë sonë. Mendoj për vitet kur Shqipëria po dilte nga diktatura, për vitet kur Kosova po kërkonte lirinë e saj, për vitet kur shqiptarët po përpiqeshin të gjenin vendin e tyre në Evropë dhe në botën demokratike.

Unë e njoh Dr. Sali Berishën që nga viti 1991. Kanë kaluar më shumë se tri dekada nga ajo kohë. Kam pasur rastin ta takoj, ta dëgjoj dhe ta ndjek në shumë etapa të jetës së tij politike. Prandaj ky shkrim nuk është as biografi dhe as analizë e ftohtë politike. Është një reflektim personal i një njeriu që ka qenë dëshmitar i shumë ngjarjeve që kanë formësuar historinë tonë moderne.

Në këto më shumë se tridhjetë vite, kam parë shumë figura politike që erdhën dhe ikën. Kam parë emra që dikur mbushnin titujt e gazetave dhe sot mezi kujtohen. Por emri i Sali Berishës ka mbetur pjesë e pandashme e debatit publik shqiptar. Kjo nuk ndodh rastësisht.

Sepse ai ishte pjesë e lëvizjes që shembi sistemin komunist. Ishte pjesë e brezit që hapi rrugën e pluralizmit politik. Ishte pjesë e proceseve që e orientuan Shqipërinë drejt Perëndimit. Dhe mbi të gjitha, ishte pjesë e një epoke që ndryshoi rrjedhën e historisë së shqiptarëve.

Shpesh, kur flasim për figura politike, harrojmë atmosferën e kohës në të cilën ato kanë vepruar. Brezat e rinj e kanë të vështirë ta imagjinojnë Shqipërinë e fillimit të viteve ’90. Ishte një vend i lodhur nga izolimi, nga varfëria dhe nga mungesa e lirisë. Në atë kohë, shpresa ishte ndoshta pasuria më e madhe që kishin shqiptarët.

Pikërisht në atë periudhë nisi edhe rrugëtimi politik i Dr. Berishës.

Më vonë, gjatë viteve, Shqipëria do të përjetonte sfida, kriza dhe përparime. Por ka disa arritje që kanë mbetur të gdhendura në kujtesën kombëtare.

Njëra prej tyre është pa dyshim anëtarësimi i Shqipërisë në NATO në vitin 2009. Për shumë vende kjo mund të duket një ngjarje e zakonshme diplomatike. Për ne shqiptarët nuk ishte e tillë. Ishte konfirmimi se Shqipëria kishte lënë pas përfundimisht izolimin dhe ishte bërë pjesë e familjes së madhe euroatlantike. Ishte një moment krenarie kombëtare që do të kujtohet gjatë.

Një tjetër vepër që mbart jo vetëm rëndësi ekonomike, por edhe simbolike, është Autostrada e Kombit.

Për disa ajo është një rrugë. Për shqiptarët ajo është shumë më tepër. Ajo është lidhja fizike e dy pjesëve të të njëjtit komb. Ajo është rruga që afroi familje, biznese, studentë dhe qytetarë nga të dy anët e kufirit. Ajo është një nga ato vepra që nuk maten vetëm me kilometra asfalt, por me ndikimin që kanë në jetën dhe ndërgjegjen kombëtare.

Kur udhëton sot nga Tirana në Prishtinë dhe sheh lëvizjen e lirë të njerëzve, nuk mund të mos mendosh se sa shumë ka ndryshuar jeta e shqiptarëve falë kësaj vepre.

Por nëse ka një temë që ka prekur zemrën e çdo shqiptari, ajo është Kosova.

Brezi ynë nuk mund të harrojë vitet e vështira të Kosovës. Nuk mund të harrojë sakrificat, vuajtjet dhe ëndrrën e madhe për liri. Pikërisht në ato vite u krijua edhe një bashkëpunim i rëndësishëm mes Dr. Sali Berishës dhe Presidentit historik të Kosovës, Dr. Ibrahim Rugova.

Të dy vinin nga përvoja të ndryshme, por i bashkonte një ideal i madh: e drejta e popullit të Kosovës për liri, dinjitet dhe vetëvendosje.

Sot, kur Kosova është shtet i pavarur, është më e lehtë të harrojmë sa e gjatë dhe e vështirë ka qenë ajo rrugë. Por ata që i kanë jetuar ato vite e dinë se çdo zë në mbështetje të Kosovës kishte rëndësi. Për këtë arsye besoj se historia do të vazhdojë të zbardhë shumë ngjarje dhe shumë kontribute që ende nuk njihen plotësisht nga publiku.

Kam bindjen se me kalimin e kohës do të kuptohen më qartë edhe shumë aspekte të rolit që ka luajtur Dr. Berisha në mbështetje të çështjes së Kosovës dhe të interesave kombëtare shqiptare në përgjithësi.

Vitet e fundit ai u përball me sfidën më të madhe personale dhe politike të karrierës së tij. Shpallja “non grata” shkaktoi debat të madh në Shqipëri, Kosovë dhe diasporë. Kishte nga ata që menduan se ky ishte fundi i tij politik. Kishte të tjerë që besuan se figura e tij do të zbehej me kalimin e kohës.

Por ajo që pashë unë ishte diçka tjetër.

Pashë një njeri që nuk u dorëzua.

Pashë një njeri që vazhdoi të dalë para qytetarëve, të mbrojë bindjet e tij dhe të kërkojë që historia ta gjykojë me fakte dhe jo me emocione të momentit.

Edhe gjatë asaj periudhe, unë nuk e humba besimin tim tek ai. Përkundrazi. Në shumë aktivitete patriotike, kombëtare dhe kulturore ku kam marrë pjesë, Dr. Berisha vazhdoi të ftohej si mysafir nderi dhe të pritej me respekt të veçantë. Kjo më bëri të kuptoj se lidhja mes figurave historike dhe popullit nuk ndërtohet vetëm nga pushteti. Ajo ndërtohet nga kujtesa, nga përjetimet dhe nga ndjenja e përbashkët e një rruge të kaluar së bashku.

Sot, kur shoh pas në kohë, nuk shoh vetëm sukseset apo debatet politike. Shoh një periudhë të tërë të historisë shqiptare. Shoh një popull që luftoi për demokraci. Shoh një Kosovë që fitoi lirinë. Shoh një Shqipëri që u bë pjesë e NATO-s. Shoh rrugën që bashkoi më shumë se kurrë shqiptarët në të dy anët e kufirit.

Historia do të vazhdojë të japë gjykimet e saj. Brezat e ardhshëm do të kenë këndvështrimet e tyre. Por besoj se një gjë do të mbetet e pandryshuar: vendi që ai zë në historinë moderne të shqiptarëve.

Sepse në fund të fundit, historia nuk kujton vetëm ata që kanë qeverisur. Historia kujton ata që kanë ndikuar në rrjedhën e kohës së tyre.

Dhe për shumë shqiptarë, Sali Berisha mbetet një prej tyre.

Dhe në shumë prej këtyre ngjarjeve, emri i Sali Berishës gjendet i pranishëm.