Morali nën të brendshmet e femrës, politika në arkën e shtetit

Dikur njihja një gjermane, e cila seksin me çdo qenie që lëvizte mbi dy ose katër këmbë e konsideronte po aq normal sa e konsiderojmë normal ne njerëzit e zakonshëm, ushqimin e përditshëm.

Prandaj, ajo nuk kishte asgjë as kundër seksit me qentë endacakë.

Në atë shkëmbim të leverdishëm të epshit, për të dyja palët, ajo ishte aq humane, tolerante dhe e drejtë, saqë njeriu, po ta vështronte nga njëfarë distance, fare lehtë mund të mendonte se po merrte pjesë në një konferencë ndërkombëtare për të drejtat e njeriut.

Kur përpiqesha ta përshkruaja hobin e saj me një gjuhë të zgjedhur akademike, ajo tërbohej.

Më akuzonte se e përbuzja realizmin letrar, se i ikja realitetit dhe se e shmangia parimin më të rëndësishëm të artit: gjërat duhet të quhen me emrin e tyre të vërtetë.

Përkthyer në gjuhën e popullit, kjo do të thoshte:

P*dhit duhet t’i thuhet p*dh, ndërsa k*rit — k*r.

Në këtë pikë, duhet ta pranoj, ajo ishte konsekuente deri në skaj.

Nuk ma linte as hapësirën më të vogël për metaforë, për alegori, për simbolikë, e madje as për atë mjegullën e hollë letrare në të cilën shkrimtari, nganjëherë, përpiqet ta fshehë atë që tashmë është e qartë për të gjithë.

Pas konsultimeve të gjata me edukatën time — një edukatë që ishte mësuar ta përshkruante realitetin me mirësjellje, në mënyrë të tërthortë dhe, mundësisht, nga një distancë e sigurt — m’u kujtua një bashkatdhetare e imja.

As ajo nuk e refuzonte asnjë krijesë dykëmbëshe apo katërkëmbëshe.

Por, kur e pyesja, krejt rastësisht dhe vetëm për informacion:

— A të kënaqi mirë filan fisteku mbrëmë? A ta q*u mirë p*dhin?

ajo më shikonte me atë shprehjen e rreptë të një gruaje që sapo kishte qenë dëshmitare e rrënimit të një qytetërimi.

— Mos përdor fjalë të ndyra — më thoshte.

Kjo qasje e saj hipokrite dhe cinike më hutonte prej vitesh.

Sepse, nëse gjatë seksit pa prezervativ, pa ndonjë higjienë të veçantë dhe pa ato konsideratat e vogla me të cilat qytetërimi përpiqet ta ruajë dallimin midis njeriut dhe qenit endacak, kënaqësia kërkohet pikërisht në papastërtinë trupore, ndërsa përhapja e kësaj papastërtie mund të shoqërohet me sëmundje serioze seksualisht të transmetueshme, atëherë mbetet një pyetje e vogël, por e pakëndshme:

Si është e mundur që për të përshkrimi im të ishte më i ndyrë se vetë akti i saj i ndyrë seksual ?

Jo në kuptimin moral, por në kuptimin higjienik.

Dhe pikërisht këtu fillon ajo ngatërresa e madhe edukative, e cila, si një trashëgimi familjare, kalon brez pas brezi:

Fjala lahet me sapun, ndërsa vepra mbetet e ndyrë.

Për ta kuptuar këtë shkollë të çuditshme të moralit, m’u desh të mendoja përsëri edhe për mënyrën se si tradita fetare islame flet për seksualitetin.

Për të, seksi nuk është vetëm çështje trupore.

Madje nuk është as vetëm çështje shpirtërore.

Ai është çështje morale.

Sepse islami e ka zhvendosur moralin prej kohësh nën të brendshmet e grave, ku ai e ka fituar një adresë të përhershme, një numër shtëpie dhe një funksion shoqëror.

Që nga ai çast, trupi i gruas është shndërruar në njëfarë regjistri moral të fesë islame.

Gruaja e hap me gishta këtë regjistër, i cili ndodhet nën të brendshmet e saj; burri e lëpin me gjuhë dhe e q*n me k*rin e tij, ndërsa shoqëria, më pas, ia lëshon një dëshmi nderi.

Dhe nëse gjithçka është bërë sipas rregullave të Kamasutrës islame, burri është hero, ndërsa gruaja është kurvë.

Kështu lind një formë e veçantë e socializmit të k*rit: privilegjet i përkasin burrit, faji i përket gruas, ndërsa morali u përket burrave si një e mirë publike, të cilën, për ndonjë arsye të pakuptueshme, e kanë shndërruar në pronë private.

Po pse është kështu?

Sepse burrat, këta nëpunës të palodhur të inspektoratit moral, vetë vendosin se ku fillon morali, ku mbaron, kujt i përket dhe kujt mund t’i hiqet.

Gruaja është fajtore edhe atëherë kur burri e ka futur tashmë moralin e vet nën të brendshmet e saj.

Atje ku, krejt rastësisht, ndodhet vagina, e cila mezi pret që po ai burrë “i moralshëm ” t’ia derdhë lëngun e tij epshor, derisa nga orgazma e fortë t’i vijë të urinojë.

Dhe atëherë njeriu, nëse ende nuk e ka humbur çdo shpresë te arsyeja, duhet të pyesë veten:

Ku ndodhet, në të vërtetë, papastërtia?

Te fjala?

Te vepra?

Te trupi?

Apo ndoshta te ajo aftësi e lashtë mashkullore për ta shpallur të moralshme papastërtinë e vet morale, sapo ta ketë ruajtur mjaft gjatë nën të brendshmet e gruas?

Këtu, për zhgënjimin tim të madh, përfundon historia e seksit.

Dhe fillon historia e politikës shqiptare dhe asaj ballkanike.

Ose, ndoshta edhe më saktë:

këtu njeriu e kupton se historia e seksit nuk ka qenë kurrë vetëm histori seksi.

I njëjti mekanizëm që e vendos moralin nën të brendshmet e gruas, e pastaj e përcakton se kush është i pastër, kush është i ndyrë, kush është i ndershëm, kush është kurvë, kush ka monopol mbi kënaqësinë dhe kush e ka për detyrë të turpërohet nga kënaqësia e vet natyrore — i njëjti mekanizëm, vetëm në një zyrë pak më të madhe, është instaluar edhe në politikë.

Vetëm se atje nuk flitet më për p*dha e k*ra.

Flitet për popullin.

Për shtetin.

Për ligjet.

Për patriotizmin.

Për moralin publik.

Procedura, megjithatë, ka mbetur e njëjtë.

Fillimisht morali përvetësohet.

Pastaj shpallet pronë private.

Dhe më pas përdoret për t’ua matur të tjerëve ndershmërinë, patriotizmin, përshtatshmërinë dhe pastërtinë morale.

Ai që ka pushtetin përcakton se çfarë është morale.

Ai që nuk ka pushtet merr detyrime morale.

Dhe kështu krijohet rendi i përsosur shoqëror:

pushtetit i përket liria, ndërsa popullit morali.

Ndërsa hoxhallarët dhe priftërinjtë ua hedhin sytë grave nën të brendshmet për të kontrolluar se ku ndodhet morali i tyre, politikanët i hedhin sytë e tyre në arkën e shtetit për të kontrolluar se ku ndodhen paratë.

Dallimi është vetëm në terminologji.

E para quhet imoralitet.

E dyta quhet politikë.

Dhe, në raste veçanërisht solemne — interes publik.

Politika jonë, në këtë pikë, nuk ka ndryshuar shumë.

Edhe ajo e ka qejf ta mbajë moralin atje ku është më e lehtë për ta kontrolluar:

nën sipërfaqen e tokës,

nën ligjet,

nën premtimet,

nën përgjegjësinë,

dhe, nëse rrethanat e lejojnë, nën të brendshmet e grave.

Popullit, pra, i mbetet ferri.

Hajdutëve politikë u përket kati i fundit i parajsës.

Me pamje.

Me sigurim.

Dhe, natyrisht, me buxhetin e shtetit në katin përdhes.

Tani, shpresoj, e kuptoni pse jam bërë rebel i letërsisë dhe i artit.

Jo sepse e përbuz moralin.

Përkundrazi.

Rebelizoj sepse nuk e pranoj adresën e tij të rreme.

Sepse jam kundër moralit që matet me trupin e tjetrit, me të brendshmet e tjetrit dhe me turpin e tjetrit.

Sepse jam kundër moralit që predikohet publikisht, ndërsa privatisht futet në xhep.

Sepse jam kundër moralit që nga gruaja kërkon dëlirësi, nga populli bindje, ndërsa nga politikani vetëm një shërbim të vogël:

që, nëse është e mundur, të mos kapet.

Kjo është lufta ime e vogël kundër moralit të rremë të shoqërisë shqiptare — dhe përtej saj.

Sepse aty ku morali banon nën të brendshmet e dikujt tjetër, politika herët a vonë do të përfundojë në arkën e shtetit.

Miku im, Xhafer Shatri, e ka kuptuar që moti misionin dhe natyrën e krijimtarisë sime letrare, artistike, politike, filozofike dhe satirike.

Dhe nuk është çudi.

Njeriu që ka kaluar aq gjatë në burg, herët a vonë, e kupton edhe atë që të tjerët nuk arrijnë ta kuptojnë as pas një jete të tërë të kaluar jashtë tij.

Xhaferi e ka përjetuar në shpirt njëkohësisht edhe fatin e Kasanovës, edhe disiplinën e murgut.

Prandaj, kur më lexon, nuk pyet më:

“Çfarë deshi të thotë autori?”

Ai thjesht buzëqesh.

Sepse e di.

Burgu njeriut ia mëson dy gjëra të mëdha: sa shumë mund të durojë dhe sa shumë mund të imagjinojë.

Kurse letërsia, në fund të fundit, është pikërisht ajo qeli burgu në të cilën imagjinata ka harruar t’i dorëzojë çelësat.

***

Nekada sam poznavao jednu Nemicu koja je seks sa svakim bićem koje se kretalo na dve ili četiri noge smatrala podjednako normalnim kao što mi, obični ljudi, smatramo svakodnevni obrok.

Zato nije imala ništa ni protiv seksa sa psima lutalicama.

U toj obostrano korisnoj razmeni požude bila je toliko humana, tolerantna i pravedna da bi čovek, posmatrajući je sa izvesne udaljenosti, bez većih teškoća mogao pomisliti da prisustvuje međunarodnoj konferenciji o ljudskim pravima.

Kad bih pokušao da njen hobi opišem biranim akademskim jezikom, besnela bi.

Optuživala bi me da prezirem književni realizam, da bežim od stvarnosti i da izbegavam najvažnije načelo umetnosti: stvari treba nazvati pravim imenom.

Prevedeno na narodni jezik, to bi značilo:

Pički treba reći pička, a kurcu — kurac.

U tome je, moram priznati, bila dosledna do krajnjih granica.

Nije mi ostavljala ni najmanji prostor za metaforu, alegoriju, simboliku, niti za onu tanku književnu izmaglicu u kojoj pisac ponekad pokušava da sakrije ono što je svima već odavno jasno.

Posle dugih konsultacija sa sopstvenim vaspitanjem — vaspitanjem koje je bilo naviklo da stvarnost opisuje pristojno, posredno i, po mogućnosti, sa bezbedne udaljenosti — setio sam se jedne svoje sunarodnice.

Ni ona nije odbijala nijedno dvonožno ili četvoronožno stvorenje.

Ali kada bih je, sasvim slučajno i isključivo informativno, upitao:

— Je l’ te dobro zadovoljio taj i taj sinoć? Je l’ ti dobro jebao pičku?

pogledala bi me onim strogim izrazom žene koja je upravo prisustvovala propasti jedne civilizacije.

— Ne koristi prljave reči — govorila bi mi.

Ovaj njen licemerni i cinični odnos godinama me je zbunjivao.

Jer ako se tokom seksa bez kondoma, bez naročite higijene i bez onih sitnih obzira kojima civilizacija pokušava da sačuva razliku između čoveka i psa lutalice, zadovoljstvo traži upravo u telesnoj prljavštini, dok širenje te prljavštine može biti praćeno ozbiljnim polno prenosivim bolestima, onda ostaje jedno malo, ali neprijatno pitanje:

Kako je moguće da je moj opis za nju bio prljaviji od samog njenog prljavog seksualnog čina?

Ne u moralnom, nego u higijenskom smislu.

I upravo tu počinje ona velika obrazovna zabuna koja se, poput nekog porodičnog nasledstva, prenosi s kolena na koleno:

Reč se pere sapunom, a delo ostaje prljavo.

Da bih razumeo tu neobičnu školu morala, morao sam ponovo da razmislim i o načinu na koji islamska verska tradicija govori o seksualnosti.

Za nju seks nije samo telesno pitanje.

Nije čak ni samo duhovno pitanje.

On je moralno pitanje.

Jer islam je moral odavno preselio pod ženske gaćice, gde je dobio stalnu adresu, kućni broj i društvenu funkciju.

Od tog trenutka žensko telo postalo je neka vrsta moralnog registra islamske vere.

Žena prstima otvara taj registar koji se nalazi pod njenim gaćicama; muškarac ga liže jezikom i jebe svojim kurcem, a društvo mu potom izdaje potvrdu o časti.

A ako je sve urađeno prema pravilima islamske Kamasutre, muškarac je heroj, a žena kurva.

Tako nastaje jedan naročiti oblik kurčevog socijalizma: privilegije pripadaju muškarcu, krivica pripada ženi, dok moral pripada muškarcima kao javno dobro koje su, iz nekog neshvatljivog razloga, pretvorili u privatnu svojinu.

A zašto je tako?

Zato što muškarci, ti neumorni činovnici moralnog inspektorata, sami odlučuju gde moral počinje, gde se završava, kome pripada i kome može biti oduzet.

Žena je kriva čak i onda kada je muškarac svoj moral već gurnuo pod njene gaćice.

Tamo gde se, sasvim slučajno, nalazi vagina, koja jedva čeka da joj taj isti „moralni“ muškarac izlije svoju požudnu tečnost, sve dok joj od snažnog orgazma ne dođe da mokri.

I tada čovek, ako još nije izgubio svaku nadu u razum, mora da se zapita:

Gde se, zapravo, nalazi prljavština?

U reči?

U delu?

U telu?

Ili možda u onoj drevnoj muškoj sposobnosti da sopstvenu prljavštinu proglasi moralnom čim je dovoljno dugo sačuva pod ženskim gaćicama?

Tu se, na moje veliko razočaranje, završava istorija seksa.

I počinje istorija albanske i balkanske politike.

Ili, možda još preciznije:

tu čovek shvata da istorija seksa nikada nije bila samo istorija seksa.

Isti mehanizam koji moral smešta pod tuđe gaćice, a zatim određuje ko je čist, ko je prljav, ko je častan, ko je kurva, ko ima monopol nad uživanjem i ko ima obavezu da se stidi sopstvenog prirodnog zadovoljstva — isti taj mehanizam, samo u nešto većoj kancelariji, instaliran je i u politici.

Samo što se tamo više ne govori o pičkama i kurčevima.

Govori se o narodu.

O državi.

O zakonima.

O patriotizmu.

O javnom moralu.

Procedura je, međutim, ostala ista.

Najpre se moral prisvoji.

Zatim se proglasi privatnom svojinom.

A onda se njime drugima mere poštenje, patriotizam, podobnost i moralna čistota.

Onaj ko ima vlast određuje šta je moralno.

Onaj ko nema vlast dobija moralne obaveze.

I tako nastaje savršen društveni poredak:

vlasti pripada sloboda, a narodu moral.

Dok hodže i popovi zaviruju ženama pod gaćice da bi kontrolisali gde se nalazi njihov moral, političari zaviruju u državnu kasu da bi proverili gde se nalazi novac.

Razlika je samo u terminologiji.

Prvo se zove nemoral.

Drugo se zove politika.

A u naročito svečanim prilikama — javni interes.

Naša politika se, u tom pogledu, nije mnogo promenila.

I ona voli da moral drži tamo gde ga je najlakše kontrolisati:

ispod površine zemlje,

ispod zakona,

ispod obećanja,

ispod odgovornosti,

i, ako okolnosti to dopuštaju, pod ženskim gaćicama.

Narodu, dakle, ostaje pakao.

Političkim lopovima pripada poslednji sprat raja.

Sa pogledom.

Sa obezbeđenjem.

I, naravno, sa državnim budžetom u prizemlju.

Sada, nadam se, razumete zašto sam postao buntovnik književnosti i umetnosti.

Ne zato što prezirem moral.

Naprotiv.

Bunim se zato što ne prihvatam njegovu lažnu adresu.

Jer sam protiv morala koji se meri tuđim telom, tuđim gaćicama i tuđom sramotom.

Protiv morala koji se javno propoveda, a privatno stavlja u džep.

Protiv morala koji od žene zahteva čednost, od naroda poslušnost, a od političara samo jednu malu uslugu:

da, ako je moguće, ne bude uhvaćen.

To je moja mala borba protiv lažnog morala albanskog društva — i šire od njega.

Jer tamo gde moral stanuje pod tuđim gaćicama, politika će pre ili kasnije završiti u državnoj kasi.

Moj prijatelj Xhafer Shatri, odavno je shvatio misiju i prirodu mog književnog, umetničkog, političkog, filozofskog i satiričnog stvaralaštva.

I nije nikakvo čudo.

Čovek koji je toliko dugo proveo u zatvoru pre ili kasnije shvati i ono što drugi ne uspeju da shvate ni posle čitavog života provedenog izvan njega.

Xhafer je u svojoj duši istovremeno iskusio i sudbinu Kazanove i disciplinu monaha.

Zato, kada me čita, više ne pita:

„Šta je autor hteo da kaže?“

On se samo osmehne.

Jer zna.

Zatvor čoveka nauči dvema velikim stvarima: koliko može da izdrži i koliko može da zamisli.

A književnost je, na kraju krajeva, upravo ona zatvorska ćelija u kojoj je mašta zaboravila da preda ključeve.