Në orën 5:15 të mëngjesit të 26 korrikut 1963, një tërmet i fuqishëm e zgjoi Shkupin në tmerr. Brenda pak sekondash, qyteti u kthye në gërmadha – 80% e ndërtesave u shkatërruan dhe mbi 1,100 njerëz humbën jetën.
Në mesin e këtij shkatërrimi ndodhej edhe zemra e vjetër e qytetit – zona përreth stacionit të trenit, ku gjendej Kisha Katolike dhe dhjetëra shtëpi të familjeve shqiptare katolike. Edhe pse Kisha dhe shumë prej banesave të tyre mbetën të paprekura ose me dëme të vogla, ato u rrënuan më vonë, jo nga tërmeti, por me vendim institucional. “Komisioni për Verifikimin e Dëmeve” urdhëroi shembjen e tyre nën pretekstin e sigurisë publike.
Por e vërteta ishte ndryshe.
Pas tërmetit, nisi ndërtimi i një Shkupi të ri – një qytet i planifikuar pa praninë e shqiptarëve në qendër. Shtëpitë e shqiptarëve katolikë, të mbijetuara nga fatkeqësia natyrore, u zhdukën nga harta e qytetit përmes një politike të heshtur, por të vendosur: spastrimi etnik dhe fetar në zemër të Shkupit.
Ky proces i heshtur zhduku jo vetëm muret e shtëpive dhe altarët e kishës, por edhe kujtesën e një komuniteti që kishte jetuar aty me breza. Nga një lagje plot jetë e histori, shqiptarët katolikë u zhvendosën në periferi, në harresë, jashtë çdo harte zyrtare të qytetit që dikur e kishin quajtur shtëpi.
Tërmeti i vitit 1963 nuk ishte vetëm një tragjedi natyrore. Për shqiptarët katolikë të Shkupit, ai u kthye në një pikë kthese historike – fillimi i një fshirjeje të qëllimshme nga hapësira publike dhe kujtesa kolektive.
NJË PADREJTËSI!
Etika e katolicizmit është e lidhur me parimet, vlerat dhe standardët shekullore, tradicionale të etikës së gjithëmbarëshme të krishterë.
Sa i përket pasurisë dhe pasanikëve, qëndrimi i Kishës Katolike Romake, artikulohet si vijon: “Më parë deveja do të përbirohet nëpër vrimë të gjylpanës, sesa që pasaniku do të hyjë në Mbretërinë e Zotit!”
Parimet etike të katolicizmit janë të mirënjohura, si:
“- Kur dikush të godet në njënën faqe, ktheja edhe faqen tjetër”
“- Kush të godet me gurë, ti ktheja atij me bukë!”
*