Nga: Sak Muji, Rugovë – Zvicër
(Sylë Mujaj)
___
Në katin e errët të burgut famëkeq të Nishit, atje ku betoni i ftohtë rrëfen më shumë histori sesa fjalët, u takuam për herë të parë. Një milic, me emrin Saviç, më thirri në ambulancën e burgut duke më thënë:
“Merre bashkëatdhetarin tënd!”
Ai burrë i rrëzuar në oborr, i rrahur deri në palcë, ishte një shqiptar. I zgjata dorën dhe i thashë:
“Vëlla, si quhesh?”
Ai më dha një emër që s’do ta harroj kurrë:
“Asllan Dibrani.”
Që nga ajo ditë, rrugëtimi ynë nuk u nda më. Bashkë në qelitë e errësirës, bashkë në dhimbjet fizike, në izolime, tortura e frikë të përditshme. Qelia jonë s’kishte dritë, por kishim dritën tonë të brendshme: qëndresën.
Në “shtëpinë e bardhë” të tmerrit, ku “Grupa për ndjekje të veçantë” na shpinte si kafshë për të na shkatërruar, ne vizatonim me thëngjill, me tul buke, në copa kartoni, në fundet e enëve të ushqimit. Aty krijonte Asllani – Luani – figura që mbaheshin mend për jetë.
Ai nuk ishte vetëm një i burgosur politik. Ishte një artist, një poet, një njeri me vizion të qartë për kombin. Një flamur në mes të qelisë.
Unë – që atëherë quhesh Syle Mujaj në dosjet e UDB-së – isha dëshmitar i gjallë i përulësisë dhe përuljes që nuk e njohu kurrë.
Një jetë, një vizatim
Sot, katër dekada më vonë, mbajmë në trupin dhe shpirtin tonë plagët e asaj kohe. Plagë që nuk shërohen me kohë, por me drejtësi. Me kujtim. Me vërtetësi.
Prandaj, sot propozoj një vizatim të përbashkët, një përmendore në letër për dy shpirtra që nuk u thyen kurrë.
Një portret ku unë dhe Luani – Asllani – të jemi bashkë sërish, jo në një qeli, por në kujtesën kombëtare.
Ky vizatim do jetë pjesë e librit tim “Malësori”, ku jo vetëm historia ime, por edhe ajo e bashkëvuajtësit tim të dashur do të marrë formë e ngjyrë.
⸻
Thirrje për brezin e ri
Brezi i sotëm mund të mos e njohë burgun e Nishit, mund të mos ketë dëgjuar për “Shtëpinë e Bardhë” të izolimit apo për grupet që i thërrisnin “ubij irredentista!” – por ka një detyrë të shenjtë: të kujtojë.
Kujtesa është drejtësi. Kujtesa është komb.
Nëse harrojmë Luanin, nëse harrojmë dhimbjen, ne humbim më shumë se histori: humbim dinjitetin.
⸻
Epilogu
Në emër të atyre që nuk jetojnë më, në emër të atyre që nuk u përkulën, dhe në emër të një shprese që jeton përtej hekurave:
Ky vizatim do të lindë si dëshmi, si homazh, si një akt dashurie për Kosovën që nuk u dorëzua kurrë.
⸻
Me nderim të thellë,
Sak Mujaj – Rugovasi që nuk e përmirësoi UDB-ja
