Ushtarë të Federatës Ruse në Ukrainë
Abedin Sutaj, Dr. Sc., Vjenë
Një pjesë jo e vogël e mediave në Shqipëri, në periudha të caktuara, kanë shfaqur qëndrime të afërta me interesa ruse. Kjo është vërejtur jo përmes pronësisë së drejtpërdrejtë, por përmes përmbajtjes së emisioneve dhe mënyrës se si janë ndërtuar debatet publike.
Shpesh këto emisione janë paraqitur në formë teorish komploti, ku janë ftuar figura publike me prirje të theksuara ideologjike, përfshirë rryma enveriste, përfaqësues të qarqeve të caktuara fetare apo zëra me orientime të ndryshme politike. Megjithëse të ndryshëm në bindje ideologjike e fetare, këta zëra shpesh janë bashkuar në një pikë të përbashkët: një qëndrim kritik, herë-herë mohues, ndaj Kosovës dhe konsolidimit të saj si shtet.
Kjo frymë nuk është kufizuar vetëm në qarqe të caktuara politike. Ajo është vërejtur herë pas here edhe në segmente të ndryshme shoqërore – si në disa rrethe katolike, ashtu edhe në disa rrethe myslimane në Shqipëri. Nuk bëhet fjalë për komunitete në tërësi, por për individë apo grupe të caktuara brenda tyre. Megjithatë, ajo që bie në sy është se, kur bëhet fjalë për qëndrime të ashpra kundër Kosovës, ndarjet tradicionale veri-jug apo fetare zbehen dhe krijohet një lloj bashkimi i pazakontë rreth kësaj pike.
Në thelb, mesazhi që përcillet në këto raste është se forcimi i Rusisë në skenën ndërkombëtare do të dobësonte pozitën e Kosovës. Duke qenë se Rusia mbështet hapur Serbinë në arenën ndërkombëtare, çdo rritje e ndikimit rus shihet si rrezik për pavarësinë dhe të ardhmen shtetërore të Kosovës.
Kjo qasje ka kontribuar në krijimin e një klime dyshimi ndaj orientimit perëndimor dhe në relativizimin e pavarësisë së Kosovës, duke e paraqitur atë si të pasigurt ose të përkohshme.
Fryma kundër Kosovës dhe popullit të saj – duke e akuzuar herë për provincializëm, herë për prirje fetare të theksuara, herë për çështje të të folmes – është vërejtur edhe te disa figura publike të njohura në debatet kulturore e politike. Në intervista dhe shkrime të ndryshme, janë shfaqur qëndrime që përputhen me kritika të ashpra ndaj orientimit politik dhe kulturor të Kosovës.
Debati është shtrirë edhe në fushën e gjuhës dhe të standardit. Në disa raste, gegnishtja dhe përdoruesit e saj janë vënë në qendër të polemikave, madje duke u paraqitur si problem për gjuhën letrare. Kjo ka krijuar perceptimin e një përplasjeje identitare, ku çështje gjuhësore janë përdorur për të thelluar ndarje kulturore.
Në diskutimet mbi luftën dhe periudhën e pasluftës, janë shfaqur interpretime të ndryshme lidhur me rolin e figurave politike dhe ushtarake, si dhe mbi mënyrën se si u menaxhua kriza humanitare. Është theksuar se ndërhyrja e NATO-s ishte faktor vendimtar në mbrojtjen e popullsisë së Kosovës, ndërsa ndihmat ndërkombëtare luajtën rol të rëndësishëm në përballimin e situatës së refugjatëve.
Nga ana tjetër, janë ngritur akuza për keqpërdorime dhe përfitime të padrejta gjatë asaj periudhe, duke krijuar një debat të ashpër mbi përgjegjësitë morale dhe politike.
Propaganda kundër Kosovës nuk ka lindur rastësisht. Ajo ka rrënjë në disa tradita politike dhe ideologjike të zhvilluara gjatë shekullit XX. Një pjesë lidhet me trashëgiminë e periudhës së izolimit, kur çështja e Kosovës trajtohej më shumë si mjet retorik sesa si projekt konkret shtetformues.
Një tjetër burim ndikimi ishte trashëgimia jugosllave, e ndërtuar mbi konceptin e bashkëjetesës federative, ku çdo projekt i pavarur shtetëror i Kosovës shihej si destabilizues.
Në vitet ’90, përplasja u bë më e dukshme me daljen e një orientimi të qartë perëndimor në politikën kosovare, i cili theksonte rrugën paqësore dhe mbështetjen ndërkombëtare për pavarësi. Kjo u përplas me mendësi të tjera ideologjike, të cilat e shihnin çështjen e Kosovës përmes një këndvështrimi tjetër historik e politik.
Në thelb, përplasja mund të përmblidhet në dy vizione:
– Kosova si projekt kombëtar i orientuar drejt strukturave perëndimore;
– Kosova si entitet që duhet të ruajë distancë dhe të balancojë ndërmjet fuqive të ndryshme.
Në plan konkret, qëndrimet kritike ndaj Kosovës janë shfaqur në disa forma:
Relativizmi i pavarësisë së saj – paraqitja si projekt i përkohshëm apo i varur nga fuqitë e mëdha.
Delegjitimimi i elitës politike kosovare – sidomos i krahut me orientim të qartë perëndimor, duke e paraqitur si të dobët apo të varur.
Instrumentalizimi i debatit gjuhësor – përdorimi i çështjes së standardit për të krijuar ndarje identitare ndërmjet Shqipërisë dhe Kosovës.
Përzierja e fesë në debat politik – paraqitja e Kosovës herë si tepër laike, herë si tepër fetare, sipas nevojës polemike.
Këto qëndrime janë dëgjuar jo vetëm në Shqipëri, por edhe në hapësirën shqiptare në Maqedoninë e Veriut, ku faktorë të ndryshëm politikë dhe kulturorë kanë pasur interes në dobësimin e subjektivitetit politik të Kosovës.
Nga këndvështrimi gjeopolitik, çështja paraqitet e qartë: Rusia ka mbështetur vazhdimisht Serbinë në forume ndërkombëtare, duke kundërshtuar njohjen e Kosovës. Prandaj, çdo forcim i ndikimit rus në rajon shihet si dobësim i pozitës ndërkombëtare të Kosovës. Në këtë kuptim, çdo rrëfim politik që relativizon pavarësinë e saj përkon, në plan objektiv, me interesat e bllokut lindorë; turke, arabe , iraniane dhe Moskës, pavarësisht qëllimeve të shpallura të aktorëve të brendshëm.
