6 maji si manipulim simbolik: kur Kryemoti mbulohet me një ditëlindje të shpikur
Vendimi për ta festuar të ashtuquajturën “ditëlindje të Skënderbeut” më 6 maj nuk është një zgjedhje e pafajshme kalendarike, por një akt i rëndë manipulimi simbolik. Aq më tepër kur dihet se dita e lindjes së Skënderbeut nuk dihet. Nuk ekziston asnjë burim historik serioz që e përcakton datën e saktë. Çdo datë e zgjedhur është konvencionale. Dhe pikërisht për këtë arsye, zgjedhja e 6 majit nuk mund të mbrohet si “traditë”, por duhet të analizohet si qëllim.
6 maji nuk është një ditë çfarëdo. Është Kryemoti, festa më e madhe pagane e popullit shqiptar, festa e ripërtëritjes së vitit, e ciklit natyror, e vazhdimësisë iliro-shqiptare përtej feve abrahamike. Ta mbivendosësh këtë ditë me një figurë historike – sado e madhe të jetë ajo – do të thotë ta zëvendësosh festën e popullit me kultin e individit. Kjo nuk është nderim i historisë; është fshirje selektive e saj.
Një nga justifikimet e heshtura që qarkullon për këtë datë është ideja se Skënderbeu, i pagëzuar si Gjergj, lidhet me Shën Gjergjin, i cili sipas kalendarit julian-ortodoks festohet më 6 maj. Kjo përpjekje për ta krishteruar simbolikisht Skënderbeun përmes kalendarit është historikisht dhe logjikisht e gabuar. Jo çdo Gjergj ka lindur ditën e Shën Gjergjit, ashtu siç jo çdo Mark ka lindur ditën e Shën Markut. Emri nuk përcakton datëlindjen.
Madje, nëse dikush do të ishte i sinqertë në këtë logjikë fetare, atëherë duhet të pranonte se Shën Gjergji në kalendarin katolik – kalendari që lidhet më natyrshëm me traditën perëndimore ku vendoset Skënderbeu – festohet më 24 prill, jo më 6 maj. Përse atëherë nuk zgjidhet 24 prilli? Përgjigjja është e thjeshtë dhe e pakëndshme: sepse 24 prilli nuk mbivendos Kryemotin. Pra, problemi nuk është Skënderbeu; problemi është 6 maji.
Këtu vjen era abrahamizëm ideologjik, anti-ilir dhe antipagan. Nuk kemi të bëjmë me një rastësi, por me një vazhdimësi mendësie që prej dekadash përpiqet ta mbulojë, relativizojë ose zhdukë dimensionin pagan dhe natyror të identitetit shqiptar, duke e zëvendësuar me figura të krishterizuara, data të shpikura dhe manifestime pompoze që shtypin traditën e vjetër popullore.
Njoftimi i fundit i OKTK “Shqiptaria”, i cili fton mbarë kombin të mblidhet më 6 maj 2026 për “përvjetorin e lindjes së Kryeheroit Kombëtar”, e bën këtë tendencë edhe më të qartë. Në tekst flitet për “ditë të shenjtë të historisë sonë”, për “trashëgimi të lavdishme”, për “unitet shpirtëror”, por nuk thuhet asnjë fjalë për Kryemotin, për festën e popullit, për ciklin e natyrës, për trashëgiminë parakristiane që ka mbajtur gjallë shqiptarët shumë më gjatë se çdo organizatë apo manifestim modern.
Ky nuk është unitet; është mbulim. Nuk është kujtesë historike; është zëvendësim simbolik. Dhe fakti që kjo bëhet pikërisht në një datë ku kishte 364 alternativa të tjera e bën të drejtë dyshimin se nuk kemi të bëjmë me padije, por me zgjedhje të vetëdijshme.
Skënderbeu nuk ka nevojë të përdoret për të mbuluar Kryemotin. Ai ka vendin e vet në histori dhe meriton përkujtim dinjitoz në një datë që nuk shkel mbi festën më të vjetër të popullit shqiptar. Kush e do vërtet Skënderbeun dhe kush e respekton trashëgiminë shqiptare, duhet ta kuptojë se identiteti nuk ndërtohet duke fshirë shtresat më të thella të tij.
Kryemoti nuk është pengesë për historinë; është themeli i saj.
Kundërpërgjigje ndaj Majlinda Nikçit : 6 maji si datë përkujtimore – mes simbolikës historike dhe pluralizmit kulturor
Pretendimi se përkujtimi i Skënderbeut më 6 maj përbën “manipulim simbolik” dhe “mbulim të Kryemotit” është një interpretim ideologjik, jo një domosdoshmëri historike. Ai nis nga një premisë e saktë – se data e lindjes së Skënderbeut nuk dihet – por përfundon në një konkluzion të tepruar, duke e shndërruar çdo përpjekje për përkujtim simbolik në akt armiqësor ndaj trashëgimisë pagane.
1. Datat konvencionale nuk janë manipulim
Historia funksionon shpesh me data konvencionale, veçanërisht për figura mesjetare. As lindja e Homerit, as e Aleksandrit të Madh, as e shumë figurave themelore evropiane nuk dihen saktësisht – megjithatë ato përkujtohen.
Të zgjedhësh një datë përkujtimore nuk do të thotë ta shpallësh atë si fakt biologjik, por ta përdorësh si pikë referimi kulturore dhe historike.
Ta quash këtë “shpikje” me prapavijë armiqësore është keqlexim i funksionit të simbolikës historike.
2. Kryemoti nuk është monopol simbolik i një date
Ideja se 6 maji i “përket” ekskluzivisht Kryemotit dhe se çdo ngjarje tjetër e zbeh apo e fshin atë, e ngurtëson traditën, në vend që ta ruajë.
Në realitet:
• Kryemoti është festuar në forma të ndryshme, në data të ndryshme lokale,
• është festë popullore, ciklike dhe natyrore, jo kalendarike në kuptimin strikt modern.
Asnjë përkujtim historik nuk e ndalon askënd ta festojë Kryemotin. Një festë popullore nuk zhduket sepse ekziston edhe një përvjetor historik në të njëjtën ditë.
3. Skënderbeu nuk është “kult individi”, por figurë themelore kolektive
Ta paraqesësh Skënderbeun si “kult individi që zëvendëson festën e popullit” është reduktim i rolit të tij historik. Skënderbeu nuk është figurë private apo fetare; ai është:
• simbol i rezistencës kolektive,
• figurë unifikuese përtej feve,
• produkt i një shoqërie që kishte ende shtresa të forta parakristiane.
Pra, ai nuk qëndron kundër Kryemotit, por brenda vazhdimësisë historike të këtij populli.
4. Argumenti i “krishterimit të detyruar” është spekulativ
Lidhja e 6 majit me Shën Gjergjin nuk është provë e ndonjë komploti “abrahamik”. Edhe nëse ekziston kjo përkimësi:
• ajo nuk e përkufizon Skënderbeun si figurë fetare,
• nuk e ndryshon karakterin kombëtar të përkujtimit.
Për më tepër, vetë tradita shqiptare ka funksionuar për shekuj me mbivendosje simbolesh pagane, të krishtera dhe më vonë islame, pa i përjashtuar ato reciprokisht. Ta quash këtë “anti-ilire” është anakronizëm.
5. Identiteti shqiptar nuk është zero-sum
Teza se përkujtimi i Skënderbeut “fshin shtresat më të thella të identitetit” niset nga një logjikë ose–ose, që nuk i përshtatet historisë shqiptare.
Identiteti shqiptar është:
• shtresor, jo ekskluziv,
• inklusiv, jo përjashtues,
• dhe i ndërtuar mbi bashkëjetesë simbolesh, jo mbi pastrim të tyre.
Të nderosh Skënderbeun nuk do të thotë të mohosh Kryemotin, ashtu siç të ruash Kryemotin nuk kërkon refuzimin e figurave historike.
Përfundim
6 maji mund të jetë një ditë me më shumë se një kuptim, dhe kjo nuk është dobësi, por pasuri kulturore. Rreziku real nuk qëndron te përkujtimet, por te radikalizimi simbolik, ku çdo datë kthehet në front ideologjik.
Skënderbeu nuk ka nevojë të mbrojë veten nga Kryemoti, as Kryemoti nga Skënderbeu.
Ajo që ka nevojë mbrojtje është aftësia jonë për t’i mbajtur të dyja pa i vënë në luftë artificiale
Sebep me kriju diskutime kote.
Randesi per popullin shqiptar asht TE FESTOHET LINDJA E GJERGJ KASTRIOTIT.
Ma mire le te diskutohet perkujtimi i vdekjes se sulltan Muratit ne Prishtine, pushtuesit, masakrues i shqiptarve nga Kleri antishqiptar musliman me Naim Rerrnaven ne kry. Ky asht taman problem.