Një luftëtar i lidhur me ushtrinë siriane qeveritare jashtë burgut al-Aqtan në periferi të Raqqas të hënën, ndërsa po zhvilloheshin bisedimet që SDF-ja e dominuar nga kurdët, të dorëzonte kontrollin e burgut tek forcat qeveritare. Foto: Ghaith Alsayed / AP / NTB
NTB-Reuters-AFP / Document.no
Rreth 1500 të burgosur të IS-it thuhet se kanë shpëtuar nga një burg që ka qenë nën kontrollin e milicisë kurde SDF në Siri, sipas gazetës kurde online Rudaw.
Rudaw citon zëdhënësin e milicisë SDF, Farhad Shami, për informacionet.
Të hënën në orët e hershme të mëngjesit, ushtria qeveritare siriane deklaroi se anëtarë të IS-it kishin shpëtuar nga burgu Shaddadi, i cili kishte qenë nën kontrollin e SDF.
Ushtria qeveritare e akuzoi SDF-in për lirimin e të burgosurve të IS-it. Ushtria nuk specifikoi atëherë sa të burgosur dyshohet se ishin.
Akuzat për shkelje të armëpushimit
Grupi milic kurd i dominueshëm SDF deklaroi të hënën më parë se ata po sulmohen, pavarësisht armëpushimit që qeveria dhe kurdët e kanë arritur në lindje të Sirisë, dhe se ata kanë humbur kontrollin mbi burgun Shaddadi.
Sipas SDF, disa dhjetëra ushtarë kurdë u vranë dhe u plagosën ndërsa përpiqeshin të mbronin burgun kundër sulmuesve.
SDF gjithashtu deklaroi se koalicioni i udhëhequr nga SHBA nuk ndërhyri, edhe pse ata kërkuan ndihmë shumë herë. Koalicioni u krijua për të luftuar grupin ekstremist islamist IS gjatë luftës civile në Siri.
Ushtarakët e qeverisë siriane vendosën të hënën vonë një ndalim të plotë të lëvizjes në Shaddadi në provincën Hasaka, ku ndodhet burgu. Qeveria pritet të kontrollojë qytetin për të kërkuar luftëtarët e IS-it, sipas një deklarate të gazetës shtetërore Sana.
Frikë nga «kaosi dhe terrori»
Kurdët në vitet e fundit kanë pasur kontroll mbi një sërë burgjesh dhe kampe të paraburgimit ku mijëra persona me lidhje të supozuar me IS janë të mbyllur. Më i madhi është Al-Hol në provincën Hassaka, i cili ende strehon mbi 24,000 njerëz. Këtu ka gjithashtu një seksion të veçantë me gra të huaja që akuzohen se kanë qenë të lidhura me IS.
Kurdët të hënën ende ruanin kontrollin mbi kampin, por sipas një marrëveshjeje që u arrit gjatë fundjavës, forcat qeveritare duhet të marrin kontroll të plotë mbi Al-Hol dhe burgjet e tjera që strehonin anëtarë të supozuar të IS. Nuk është publikuar ndonjë afat kohor.
Më herët të hënën SDF njoftoi se ishin sulmuar gjithashtu nga fraksione të ushtrisë së qeverisë së Sirisë në një burg në Raqqa, pothuajse 20 milje jugperëndim të Hasaka. Edhe ky burg strehon shumë të burgosur që thuhet se kanë lidhje me IS, por që përfunduan pas hekurave kur forcat nën udhëheqjen kurde mposhtën IS në kalifatin e shpallur nga vetë grupi në vitin 2017.
Sipas SDF-së, kjo do të hapte derën për „kaos dhe terrorizëm“ nëse sulmuesit marrin kontrollin mbi burgun.
– Përplasje të dhunshme mes forcave tona dhe fraksioneve pranë burgut al-Aqtan në Raqqa, që mban të burgosur nga organizata terroriste IS, përbëjnë një zhvillim jashtëzakonisht të rrezikshëm, tha SDF në një deklaratë përmes qendrës së saj të shtypit të hënën.
Qendra e Gjysmëhënës së Kuqe u dogj
Drejtuesi i grupit në mërgim me bazë në Londër, Syrian Observatory for Human Rights (SOHR), Rami Abdulrahman, tha më herët të hënën për agjencinë gjermane të lajmeve DPA se edhe ai është i shqetësuar për destabilizimin e pjesës verilindore të Sirisë nëse të burgosurit e lidhur me IS arrijnë të ikin.
Ndërkohë, ushtria qeveritare duket se po forcon kontrollin në zonat që forcat kurde sapo kanë lënë.
Gazetarë të Reuters raportuan të hënën se anëtarë të shërbimit të sigurisë dhe policisë ushtarake të Sirisë kanë ngritur kontrolle në rrugët e Raqqa-s ku kontrollojnë ID-të e njerëzve.
Për më tepër, forcat qeveritare janë vendosur pranë impianteve të naftës dhe gazit në provincën Deir al-Zor, përfshirë fusha më të madhe të naftës në vend, al-Omar.
Ndërkohë, SOHR shkruan në faqen e saj të internetit se një qendër kurde e Gjysmëhënës së Kuqe në provincën Hasaka është plaçkitur dhe është djegur, për të cilën akuzohen luftëtarë fisnorë që janë besnikë ndaj qeverisë.
Vetëqeverisja po zvogëlohet
Dy javët e fundit, qeveria në Damask ka nisur një ofensivë të madhe kundër zonave të kontrolluara nga kurdët në veri dhe lindje të Sirisë.
Ofensiva filloi në qytetin e madh Aleppo, ku forcat qeveritare morën kontrollin mbi dy lagje të dominuara nga kurdët.
Më pas, ofensiva vazhdoi drejt lindjes dhe jugut, dhe gjatë fundjavës SDF ra dakord të dorëzonte kontrollin mbi Raqqan dhe Deir al-Zorin, qytete dhe provinca ku shumica e popullsisë janë arabe.
Qytetet ishin gjithashtu të rëndësishme në kalifatin që IS krijoi gjatë luftës civile.
SDF luajti një rol vendimtar për të mundur IS-in dhe mori nën kontroll qytetet që dikur i kontrollonte IS gjatë përleshjeve. Në ofensivë ata morën mbështetje ajrore nga koalicioni i udhëhequr nga SHBA, por që nga rënia e regjimit të Assad-it, SHBA ka krijuar lidhje me presidentin e ri të Sirisë dhe ish-udhëheqësin rebel Ahmed al-Sharaa.
Marrëveshja e armëpushimit
Rajonet kurde të vetëqeverisura kanë pësuar një tkurrje të madhe gjatë ditëve të fundit, por SDF ende ka kontroll mbi provincën Hasaka, e cila përfshin, ndër të tjera, qytetin me shumicë kurde Qamishli, ku autoritetet e vetëqeverisjes kurde kanë administratën e tyre.
Këtu ndodhen gjithashtu burgjet më të mëdha me të burgosur që akuzohen për përkatësi ndaj ISIS.
Tërheqja e SDF përbën ndryshimin më të madh në hartë në lidhje me atë se kush kontrollon çfarë në Siri që nga rënia e regjimit të Assad më 2024, pas 14 vitesh lufte civile.
Qysh për më shumë se një vit kanë vazhduar negociata mbi mënyrën se si forcat kurde do të integroheshin në ushtrinë e qeverisë. Një marrëveshje u arrit në mars, por palët asnjëherë nuk u pajtuan mbi mënyrën se si do të kryhej ky integrim.
Marrëveshja që sapo është arritur, nënkupton që të gjitha ushtritë e SDF do të përfshihen në ushtrinë qeveritare si «individë», jo si njësitë, ashtu si donin kurdët. Sipas marrëveshjes, SDF gjithashtu duhet të largojë të gjithë ata që kanë lidhje me PKK-në turko-kurde, një grup që ka luftuar për dekada për autonomi më të madhe kurde në juglindje të Turqisë.
Përplasje
Pavarësisht armëpushimit, të hënën në mbrëmje shpërthyen përplasje në qytetin Raqa, ku një gazetar i agjencisë franceze të lajmeve AFP dëgjoi zhurma nga betejat e ashpra. Më vonë atë mbrëmje të hënës, një burim nga ministria e mbrojtjes siriane tha se përplasjet kishin ndaluar, por pa dhënë detaje.
Në provincën Deir al-Zor, një korrespondent i AFP vuri re automjete ushtarake që shkonte drejt lindjes nga lumi Eufrat, dhe makina dhe këmbësorë që prisnin për një urë që kalonte mbi lumë. Një shofer 50-vjeçar, Mohammed Khalil, i tha AFP-së se «shpresojmë që gjërat të përmirësohen më shumë se sa ishin. Nuk kishte … liri» gjatë SDF.
– Ne nuk po kërkojmë asnjë mrekulli. Ne thjesht duam një jetë të qëndrueshme dhe normale, tha mësuesja 49-vjeçare Safia Keddo.
SDF kishte marrë kontrollin mbi pjesë të mëdha të provincave Deir al-Zor dhe Raqqa, ndërsa milicia, me mbështetjen e një koalicioni të udhëhequr nga SHBA, shpërnguli IS gjatë luftës civile.
Reagimet ndërkombëtare
Presidenti i Sirisë, Ahmed al-Sharaa, dhe presidenti i SHBA-së, Donald Trump, diskutuan të hënën në një bisedë telefonike garanci që duhet të mbrojnë të drejtat kurde, njofton zyra e Sharaas.
Të njëjtën ditë, Sharaa u takua me liderin e SDF-së, Mazloum Abdi, për të diskutuar marrëveshjen e armëpushimit. Një burim kurd me njohuri për takimin i tha AFP-së se bisedimet nuk ishin pozitive.
Presidenti i Turqisë, Recep Tayyip Erdogan, lavdëroi nga ana e tij të hënën ushtrinë qeveritare siriane për ofensivën e saj “të kujdesshme”, pavarësisht asaj që Erdogan e quajti “provokime” nga SDF-ja.
Edhe BE-ja komentoi situatën të hënën. Shefja e diplomacisë së BE-së, Kaja Kallas, tha se të gjitha aktivitetet ushtarake duhet të ndalojnë menjëherë dhe se marrëveshja e armëpushimit duhet të respektohet.
