Autori: Pouia Tajali
Sot, Sarvnaz Chitsaz flet në konferenca ndërkombëtare për lirinë, barazinë dhe të drejtat e grave në cilësinë e kryetares së Komisionit të Grave të Këshillit Kombëtar të Rezistencës së Iranit (NCRI). Ajo merr pjesë në takime politike në Evropë, thekson domosdoshmërinë e pjesëmarrjes së grave në udhëheqjen politike dhe paraqet një vizion për të ardhmen e Iranit në kuadër të programeve të NCRI-së. Megjithatë, ajo që vihet shumë më pak në dukje në prezantimet e saj të sotme publike është përfshirja e saj prej disa dekadash në strukturat e grupit terrorist Muxhahedinët e Popullit të Iranit (MEK); një grup, historia e të cilit është e ndërthurur me luftën e armatosur, shërbimin si mercenarë të diktatorit Saddam Hussein, akte të dokumentuara terroriste dhe polemika serioze në fushën e të drejtave të njeriut dhe financave.
Shqyrtimi i dokumenteve të publikuara nga vetë Muxhahedinët tregon se Chitsaz nuk ka qenë thjesht një figurë politike aktive në fushën e të drejtave të grave. Ajo ka mbajtur përgjegjësi në sektorë të ndryshëm të organizatës, që nga rrjetet studentore mbështetëse të MEK-ut në Shtetet e Bashkuara, te marrëdhëniet me jashtë, aktivitetet mediatike, strukturat e lidhura me Ushtrinë Çlirimtare Kombëtare dhe Këshilli Drejtues. Rëndësia e kësaj qëndron në faktin se këto të dhëna nuk janë regjistruar në një raport akuzues të hartuar nga kundërshtarët e organizatës, por në botimin zyrtar të vetë saj.
Një nga dokumentet më të rëndësishme për të kuptuar të kaluarën e Sarvnaz Chitsaz është numri 119 i revistës Iran Liberation, i botuar në shtator 1993. Kjo revistë, e cila në atë kohë i përkiste organizatës Muxhahedinët e Popullit, publikoi biografitë e disa anëtarëve dhe drejtuesve të organizatës në një raport mbi formimin e Këshillit Drejtues të Grave. Numri origjinal ruhet sot në arkivin digjital të Universitetit të Exeter-it.
Rëndësia e këtij dokumenti qëndron te burimi i tij. Në vitin 1993, gjatë prezantimit të grave që ishin pjesë e strukturës drejtuese, Muxhahedinët publikuan të dhëna mbi të kaluarën e Chitsaz, të cilat sot përbëjnë një bazë për shqyrtimin kritik të pozitës së saj politike. Këto informacione përfaqësojnë versionin zyrtar të organizatës për të kaluarën e Chitsaz.
Sipas këtij dokumenti, pas Revolucionit Iranian të vitit 1979, ajo iu bashkua studentëve mbështetës të Muxhahedinëve në Universitetin Shtetëror të Ajovës (Iowa State University) në Shtetet e Bashkuara dhe, ndërmjet viteve 1981 dhe 1984, veproi në komitetin politik të Shoqatave të Studentëve Myslimanë Iranianë (Muslim Iranian Students Societies) në Ajova.
Rëndësia e kësaj të kaluare nuk qëndron vetëm në kohëzgjatjen e lidhjes së saj me organizatën. Biografia e vitit 1993 tregon se aktivizmi studentor ishte pika fillestare e një rrugëtimi që e çoi Chitsaz drejt përgjegjësive më të rëndësishme brenda organizatës. Prandaj, paraqitja e saj vetëm në bazë të pozicionit aktual, pa përmendur rrugën politike që ka ndjekur, nuk mund të ofrojë një tablo të plotë të identitetit të saj organizativ.
Pjesa më e diskutueshme e biografisë së Chitsaz ka të bëjë me përgjegjësitë e saj në strukturat e lidhura me Ushtrinë Çlirimtare Kombëtare, forcën ushtarake të Muxhahedinëve të Popullit, e cila u krijua gjatë periudhës kur organizata ishte e vendosur në Irak. Revista Iran Liberation shprehet qartë se, pas aktiviteteve të saj në organizatat studentore, Chitsaz u transferua në bazat kufitare të Muxhahedinëve dhe punoi në sektorin e marrëdhënieve me jashtë të Ushtrisë Çlirimtare Kombëtare. I njëjti dokument thotë se ajo mori pjesë në operacionet Forty Stars dhe Eternal Light në vitin 1988. Po ashtu, gjatë një operacioni në pranverën e vitit 1991, ajo punoi në mbështetjen logjistike dhe ishte përgjegjëse për municionet në fronte të ndryshme.
Këto informacione përbëjnë disa nga elementet më të rëndësishme të dokumentit historik, sepse paraqesin një imazh të Chitsaz që shkon shumë përtej aktiviteteve të zakonshme politike apo të të drejtave të njeriut. Në rrëfimin e vetë Muxhahedinëve, emri i saj lidhet me strukturën ushtarake të organizatës, operacionet e saj dhe përgjegjësitë që kishin të bënin me municionet.
Në këtë kontekst, përmendja e emrit të Chitsaz në lidhje me operacionet ushtarake dhe mbështetjen logjistike me municione nuk është një hollësi e parëndësishme. Kjo e kaluar ngre pyetje serioze për pozicionin e saj brenda strukturës ushtarake të organizatës dhe mënyrën se si paraqitet e kaluara e saj në prezantimet publike të sotme. Ajo që është e qartë është se vetë Muxhahedinët kanë regjistruar në biografinë e saj përgjegjësi të lidhura me strukturat ushtarake dhe logjistike të organizatës. Kjo çështje ka rëndësi për vlerësimin e një figure që sot flet për kundërshtimin e dhunës, lirinë dhe të drejtat e njeriut. Pyetja kritike është nëse është dhënë një shpjegim i qartë për marrëdhënien ndërmjet aktiviteteve të saj aktuale dhe së kaluarës ushtarake e organizative. Dhe a janë të vetëdijshëm audiencat ndërkombëtare, që e njohin atë si mbrojtëse të të drejtave të grave, për këto të dhëna?
Dokumentet historike tregojnë se aktivitetet e Chitsaz brenda Muxhahedinëve nuk kufizoheshin në sektorin ushtarak. Sipas biografisë së vitit 1993, ajo mbajti përgjegjësi në departamente të ndryshme të marrëdhënieve me jashtë të organizatës dhe, për një periudhë, ushtroi funksione drejtuese në sektorin e lajmeve të Muxhahedinëve. Më pas, ajo u transferua në Gjenevë, ku punoi në fushën e marrëdhënieve me organizatat ndërkombëtare. Po sipas të njëjtit dokument, Chitsaz shërbeu si përfaqësuese e Muxhahedinëve në vendet skandinave dhe më vonë u bë përgjegjëse për çështjet evropiane. Pozicioni i fundit i deklaruar përpara përzgjedhjes së saj në strukturën drejtuese ishte drejtimi i departamentit të marrëdhënieve ndërkombëtare të organizatës.
Kjo pjesë e së kaluarës së Chitsaz është po aq e rëndësishme sa përgjegjësitë e saj të lidhura me Ushtrinë Çlirimtare Kombëtare. Marrëdhëniet me jashtë të një organizate politike shërbejnë për të paraqitur qëndrimet e organizatës, për të vendosur kontakte me personalitete dhe institucione të huaja dhe për të zgjeruar praninë e saj ndërkombëtare. Prandaj, aktivitetet aktuale të Chitsaz në qarqet politike evropiane duhet të shqyrtohen krahas përvojës së saj të hershme pikërisht në këtë fushë.
Nga kjo perspektivë, ia vlen të shqyrtohet nëse pozicioni i saj aktual në Komisionin e Grave të NCRI-së, përveç funksionit të tij në fushën e të drejtave të njeriut, përfaqëson një vazhdimësi të rolit të saj politik dhe komunikues brenda rrjetit të Muxhahedinëve. Dokumentet historike ofrojnë një bazë të rëndësishme për ngritjen e kësaj çështjeje.
Një element edhe më i rëndësishëm është se, në shtator 1993, Iran Liberation publikoi emrin e Sarvnaz Chitsaz ndër anëtarët zëvendësues të Këshillit Drejtues të Muxhahedinëve. Ky këshill u prezantua në të njëjtin vit në kuadër të ndryshimeve strukturore të organizatës, ndërsa Muxhahedinët e paraqitën si simbol të rolit të grave në drejtimin e organizatës.
Prania e emrit të Chitsaz në listën e anëtarëve zëvendësues tregon se, sipas versionit zyrtar të organizatës, ajo konsiderohej një person me përvojë dhe pozitë të konsoliduar brenda strukturës organizative. Kjo e kaluar ndryshon ndjeshëm nga imazhi i një aktivisteje shoqërore të pavarur, të përqendruar ekskluzivisht në çështjen e të drejtave të grave.
Shqyrtimi i së kaluarës së Chitsaz do të ishte i paplotë pa njohjen e organizatës Muxhahedinët e Popullit të Iranit. Organizata u formua në vitet 1960 dhe, pas Revolucionit të vitit 1979 dhe përshkallëzimit të mosmarrëveshjeve me Republikën Islamike, hyri në një fazë përballjeje të armatosur në vitin 1981. Zhvendosja e udhëheqjes jashtë Iranit dhe vendosja e mëvonshme në Irak krijuan kushtet për formimin e Ushtrisë Çlirimtare Kombëtare dhe zgjerimin e operacioneve të armatosura të organizatës.
Historia e dhunshme e Muxhahedinëve nuk është dokumentuar vetëm në raportet e kundërshtarëve të tyre. Në raportet e tij zyrtare, Departamenti Amerikan i Shtetit e ka përshkruar grupin si një organizatë me histori aktivitetesh terroriste, duke iu referuar vrasjes së shtetasve amerikanë në Iran gjatë viteve 1970, akteve të dhunës dhe operacioneve të armatosura të organizatës.
Në tetor 1997, Muxhahedinët e Popullit u përfshinë në listën amerikane të Organizatave të Huaja Terroriste. Ky përcaktim mbeti në fuqi deri në shtator 2012, kur Departamenti Amerikan i Shtetit e shfuqizoi atë. Megjithatë, në deklaratën e tij zyrtare, Departamenti theksoi se shfuqizimi i këtij përcaktimi nuk nënkuptonte harrimin e aktiviteteve të mëparshme terroriste të Muxhahedinëve. Ai iu referua posaçërisht vrasjes së shtetasve amerikanë gjatë viteve 1970 dhe një sulmi të vitit 1992 në territorin e Shteteve të Bashkuara, duke shprehur gjithashtu shqetësim për akuzat e keqtrajtimit të vetë anëtarëve të organizatës. Ky qëndrim zyrtar ka rëndësi të madhe, sepse tregon se heqja e Muxhahedinëve nga lista amerikane e organizatave terroriste nuk e fshiu historinë e tyre.
Krahas kësaj të kaluare, historia e Muxhahedinëve është shoqëruar edhe me kritika lidhur me të drejtat e njeriut dhe me çështje financiare. Në raportin e saj të vitit 2005, Human Rights Watch, duke u mbështetur në dëshmitë e ish-anëtarëve, ngriti akuza për ndalim, keqtrajtim dhe ushtrim presioni ndaj anëtarëve kundërshtarë. Nga ana tjetër, në vitin 2009, Departamenti Amerikan i Drejtësisë njoftoi se shtatë persona kishin pranuar fajësinë për dhënien e mbështetjes materiale ndaj Muxhahedinëve në një çështje të lidhur me mbledhjen e fondeve, në një kohë kur organizata ishte ende në listën amerikane të organizatave terroriste. Sipas prokurorisë, në këtë rast ishte përdorur emri i një komiteti për të drejtat e njeriut për të mbledhur donacione, ndërsa fondet po mblidheshin në mbështetje të aktiviteteve të MEK-ut. Kjo çështje është veçanërisht e rëndësishme për shqyrtimin e marrëdhënies ndërmjet emërtimeve të lidhura me të drejtat e njeriut dhe aktiviteteve organizative.
Përballë këtyre të dhënave, Sarvnaz Chitsaz duhet të përgjigjet: cili ka qenë saktësisht roli i saj në operacionet ushtarake dhe në përgjegjësitë e lidhura me municionet? A vazhdon ajo ta mbrojë të kaluarën e armatosur të Muxhahedinëve? A është e gatshme t’u përgjigjet pyetjeve lidhur me këto çështje përpara mediave të pavarura dhe organizatave për të drejtat e njeriut?
Përgjegjësia për llogaridhënie u përket gjithashtu politikanëve evropianë të lidhur me këtë lëvizje. Deputetët e Parlamentit Evropian që deklarojnë se mbrojnë të drejtat e njeriut dhe luftojnë terrorizmin dhe pastrimin e parave duhet të sqarojnë: A janë të vetëdijshëm për të kaluarën e këtyre individëve dhe të organizatës së tyre? Mbi çfarë baze u ofrojnë atyre platforma publike dhe mbështetje politike? Sa transparente janë burimet financiare të këtyre ndërveprimeve? Dhe, më e rëndësishmja, a zbatohen standardet evropiane për të drejtat e njeriut dhe kundër terrorizmit në vlerësimin e partnerëve politikë me të njëjtin seriozitet me të cilin theksohen në rezoluta dhe ligje?
Pyetja përfundimtare është e qartë: A është Chitsaz e gatshme të japë përgjigje për të kaluarën e saj organizative me të njëjtën çiltërsi me të cilën flet sot për të drejtat e njeriut? Dhe a janë politikanët evropianë të gatshëm t’i shpjegojnë opinionit publik mbështetjen dhe lidhjet e tyre me këtë lëvizje?
Burimet dhe dokumentacioni
- Iran Liberation, numri 119, shtator 1993; biografia e Sarvnaz Chitsaz dhe raporti mbi Këshillin Drejtues të Grave të Muxhahedinëve, veçanërisht faqja 8. Arkivi i Universitetit të Exeter-it.
Shiko dokumentin origjinal - Departamenti Amerikan i Shtetit, 28 shtator 2012; deklarata për shfuqizimin e përcaktimit terrorist të Muxhahedinëve dhe theksimi i historisë së aktiviteteve të tyre terroriste.
Shiko deklaratën - Departamenti Amerikan i Shtetit, Raporti mbi Terrorizmin i vitit 2008; historia e aktiviteteve të armatosura dhe operacioneve terroriste të Muxhahedinëve.
Shiko raportin - Human Rights Watch, maj 2005; raporti No Exit mbi akuzat për keqtrajtim të anëtarëve kundërshtarë të Muxhahedinëve.
Shiko raportin - Departamenti Amerikan i Drejtësisë, 28 prill 2009; çështja e shtatë të pandehurve të lidhur me mbledhjen e fondeve dhe dhënien e mbështetjes materiale ndaj Muxhahedinëve.
Shiko njoftimin zyrtar - Komisioni i Grave i Këshillit Kombëtar të Rezistencës së Iranit, 2025 dhe 2026; fjalimet e Sarvnaz Chitsaz dhe prezantimi i pozicionit të saj aktual.
Fjalimi i vitit 2025 | Fjalimi i vitit 2026
Sarvnaz Chitsaz: Behind the Face of a Women’s Rights Advocate, a History in the Military and Leadership Structures of the MEK
BY: Pouia Tajali
Today, Sarvnaz Chitsaz speaks at international conferences about freedom, equality, and women’s rights in her capacity as Chair of the Women’s Committee of the National Council of Resistance of Iran (NCRI). She attends political gatherings across Europe, emphasizes the necessity of women’s participation in political leadership, and presents a vision for Iran’s future within the framework of the NCRI’s programs. However, what receives far less attention in her current public profiles is her decades-long involvement in the structures of the terrorist group Mujahedin-e Khalq (MEK); a group whose history is intertwined with armed struggle, serving as mercenaries for dictator Saddam Hussein, documented acts of terrorism, and serious human rights and financial controversies.
An examination of documents published by the MEK itself reveals that Chitsaz has not merely been a political figure active in the field of women’s rights. She has held responsibilities in various parts of the organization, ranging from student networks supporting the MEK in the United States to foreign relations, media activities, structures associated with the National Liberation Army, and the Leadership Council. The significance of these findings lies in the fact that these records were documented not in an accusatory report by the organization’s opponents, but in the MEK’s own official publication.
One of the most important documents for understanding Sarvnaz Chitsaz’s background is Issue No. 119 of Iran Liberation, published in September 1993. The publication, which at the time belonged to the MEK, published the biographies of several members and officials of the organization in a report concerning the formation of its Women’s Leadership Council. The original issue is now preserved in the University of Exeter’s digital archive.
The importance of this document lies in its source. In 1993, while introducing women serving within its leadership structure, the MEK published details of Chitsaz’s background that today provide a basis for critically examining her political position. This information constitutes the organization’s official account of Chitsaz’s past.
According to this document, following the 1979 Iranian Revolution, she joined students supporting the MEK at Iowa State University in the United States and served on the political committee of the Muslim Iranian Students Societies in Iowa between 1981 and 1984.
The significance of this background is not merely the length of her association with the organization. The 1993 biography demonstrates that her student activism marked the beginning of a path that led Chitsaz to more important responsibilities within the organization. Therefore, presenting her solely on the basis of her current position, without referring to the political path she followed, cannot provide a complete picture of her organizational identity.
The most controversial part of Chitsaz’s biography concerns her responsibilities within structures associated with the National Liberation Army, the MEK’s military force established while the organization was based in Iraq. Iran Liberation explicitly states that, following her activities in student organizations, Chitsaz was transferred to the MEK’s border bases and worked in the foreign relations department of the National Liberation Army. The same document states that she participated in the Forty Stars and Eternal Light operations in 1988. It also states that, during an operation in the spring of 1991, she worked in logistical support and was responsible for ammunition on various fronts.
This information is among the most significant elements of the historical document because it presents a picture of Chitsaz that goes far beyond ordinary political or human rights activities. In the MEK’s own account, her name is linked to the organization’s military structure, its operations, and responsibilities involving ammunition.
Against this background, the inclusion of Chitsaz’s name in connection with military operations and ammunition logistics is not a marginal detail. This record raises serious questions about her position within the organization’s military structure and how her past is presented in her current public profiles. What is clear is that the MEK itself recorded responsibilities connected to the organization’s military and logistical structures in her biography. This issue is significant when evaluating a figure who today speaks about opposition to violence, freedom, and human rights. The critical question is whether a clear explanation has been provided concerning the relationship between her current activities and her military and organizational past. And are international audiences who know her as a women’s rights advocate aware of these records?
Historical documents indicate that Chitsaz’s activities within the MEK were not limited to its military branch. According to the 1993 biography, she held responsibilities in various departments of the organization’s foreign relations apparatus and, for a period, served in a managerial capacity in the MEK’s news department. She was subsequently transferred to Geneva, where she worked in the field of relations with international organizations. According to the same document, Chitsaz also served as the MEK’s representative in Scandinavian countries and was later placed in charge of European affairs. Her last reported position before being selected for the leadership structure was director of the organization’s international relations department.
This part of Chitsaz’s background is just as important as her responsibilities associated with the National Liberation Army. The foreign relations department of a political organization serves to communicate the organization’s positions, establish contacts with foreign figures and institutions, and expand its international presence. Therefore, Chitsaz’s current activities in European political circles should be examined alongside her longstanding experience in precisely this field.
From this perspective, it is worth examining whether her current position within the NCRI Women’s Committee, in addition to its human rights function, represents a continuation of her political and communications role within the MEK network. Historical documents provide a substantial basis for raising this question.
More importantly, in September 1993, Iran Liberation published Sarvnaz Chitsaz’s name among the alternate members of the MEK Leadership Council. The council was introduced that year as part of structural changes within the organization, and the MEK portrayed it as a symbol of women’s role in its leadership.
The inclusion of Chitsaz’s name on the list of alternate members indicates that, in the organization’s official account, she was regarded as an individual with an established organizational background and position. This history differs considerably from the image of an independent social activist focused exclusively on women’s rights.
An examination of Chitsaz’s past would be incomplete without understanding the Mujahedin-e Khalq organization. The organization emerged in the 1960s and, following the 1979 Revolution and escalating disagreements with the Islamic Republic, entered a phase of armed confrontation in 1981. The relocation of its leadership outside Iran, followed by its establishment in Iraq, laid the groundwork for the formation of the National Liberation Army and the expansion of the organization’s armed operations.
The MEK’s violent history has not been documented solely in reports by its opponents. In its official reports, the U.S. Department of State described the group as having a history of terrorist activities, referring to the killing of American citizens in Iran during the 1970s, acts of violence, and the organization’s armed operations.
In October 1997, the MEK was placed on the U.S. list of Foreign Terrorist Organizations. This designation remained in effect until September 2012, when the U.S. Department of State revoked it. Nevertheless, in its official statement, the Department emphasized that revoking the designation did not mean forgetting the MEK’s past terrorist activities. It specifically referred to the killing of American citizens in the 1970s and a 1992 attack on U.S. soil, while also expressing concern about allegations of mistreatment of the organization’s own members. This official position is highly significant because it demonstrates that the MEK’s removal from the U.S. terrorist list did not erase its historical record.
Alongside this history, the MEK’s record has also been marked by human rights criticism and financial controversies. In its 2005 report, Human Rights Watch, drawing on testimony from former members, raised allegations of detention, mistreatment, and pressure against dissident members. Meanwhile, in 2009, the U.S. Department of Justice announced that seven individuals had pleaded guilty to providing material support to the MEK in a fundraising case, at a time when the organization was on the U.S. terrorist list. According to prosecutors, the name of a human rights committee had been used to collect donations in this case, while the funds were being raised in support of MEK activities. This case is particularly significant when examining the relationship between human rights labels and organizational activities.
In light of these records, Sarvnaz Chitsaz must answer the following questions: What exactly was her role in military operations and ammunition-related responsibilities? Does she still defend the MEK’s armed past? Is she prepared to answer questions about these matters before independent media outlets and human rights organizations?
The responsibility for accountability also extends to European politicians associated with this movement. Members of the European Parliament who claim to defend human rights and combat terrorism and money laundering must clarify: Are they aware of the backgrounds of these individuals and their organization? On what basis do they provide them with platforms and political support? How transparent are the financial sources behind these interactions? And, most importantly, are Europe’s human rights and counterterrorism standards applied to the assessment of political partners with the same seriousness emphasized in resolutions and legislation?
The final question is clear: Is Chitsaz prepared to answer questions about her organizational past with the same openness with which she speaks about human rights? And are European politicians prepared to explain their support for and connections with this movement to the public?
Sources and Documentation
- Iran Liberation, Issue No. 119, September 1993; biography of Sarvnaz Chitsaz and report on the MEK Women’s Leadership Council, particularly page 8. University of Exeter Archive.
View the original document - U.S. Department of State, September 28, 2012; statement revoking the MEK’s terrorist designation and emphasizing its history of terrorist activities.
View the statement - U.S. Department of State, 2008 Terrorism Report; history of the MEK’s armed activities and terrorist operations.
View the report - Human Rights Watch, May 2005; No Exit report concerning allegations of mistreatment of dissident MEK members.
View the report - U.S. Department of Justice, April 28, 2009; case involving seven defendants connected to fundraising and the provision of material support to the MEK.
View the press release - NCRI Women’s Committee, 2025 and 2026; Sarvnaz Chitsaz’s speeches and information about her current position.
2025 speech | 2026 speech
