SHBA-ja ne konflikt me Gjykatën Penale Ndërkombëtare !

Kjo Gjykate është selektive ,dhe pa kredibilitet nderkombëtar. Shtetet e Bashkuara kanë pasur gjithmonë një marrëdhënie komplekse me Gjykatën Penale Ndërkombëtare (GPN), e cila gjykon personat e akuzuar për krime lufte, gjenocid dhe krime kundër njerëzimit. Ato ndihmuan në krijimin e gjykatës, por nuk iu bashkuan kurrë tribunalit, pjesërisht për shkak të frikës se një hap i tillë do t’i ekspozonte amerikanët veçanërisht ata të ushtrisë ndaj ndjekjeve penale të motivuara politikisht.

Shumë politikanë amerikanë, veçanërisht ata të krahut të djathtë, e kanë konsideruar atë si një kërcënim ndaj vete rendit shtetërorë Amerikan. Megjithatë, në periudha të caktuara, SHBA-ja ka qenë një nga partneret më të rëndësishme të gjykatës. Ajo ka ofruar informacione të inteligjencës, ndihmë diplomatike dhe mbështetje të tjera kur kjo u shërbente interesave amerikane. Për shembull, administrata Biden ofroi ndihmë vendimtare në hetimin e gjykatës mbi veprimet ruse në Ukrainë.

Megjithatë, nën administratën Trump, marrëdhënia ka kaluar nga ajo komplekse në një marrëdhënie hapur konfliktuoze! Keto dite Administrata Trump vendosi sanksione ndaj presidentit të gjykatës, si dhe ndaj një avokati të lartë në zyrën e prokurorit. Kjo e çon në 13 numrin total të zyrtarëve të gjykatës që u nënshtrohen sanksioneve amerikane, përfshirë gjysmën e gjykatësve të saj.

Sekretari Amerikan Rubio ka shkuar edhe më tej, duke njoftuar se SHBA-ja synon ta shpërbëjë GPN-në “tullë pas tulle, nëse është e nevojshme” përfshirë këtu edhe ushtrimin e presionit ndaj shteteve anëtare që të tërhiqen nga gjykata. Brenda pak ditësh nga ai njoftim muajin e kaluar, Venezuela njoftoi tërheqjen e saj, e ndjekur më pas nga Çadi. GJPK-ja (Gjykata Penale Ndërkombëtare) nuk ka forcë policore dhe as kompetenca për të lëshuar urdhra të detyrueshëm për paraqitjen e dëshmitarëve apo dorëzimin e provave. Hetuesit e saj nuk mund t’i vizitojnë vendet ku janë kryer krimet për të mbledhur prova pa lejen e shtetit ku ndodhen ato vende.

Ajo mund t’i ndalojë të dyshuarit vetëm nëse ata dorëzohen vullnetarisht, ose nëse shtetet i arrestojnë ata në emër të gjykatës. Gjithashtu, për financimin e saj, ajo varet nga shtetet anëtare. Si pasojë, GJPK-ja mund të funksionojë në mënyrë efektive vetëm kur shtetet bashkëpunojnë. Shtetet anëtare kanë detyrimin kontraktual për ta ndihmuar gjykatën, por nëse nuk e bëjnë këtë, GJPK-ja ka pak mundësi veprimi. Megjithatë, deri më tani, shtetet shpesh e kanë ndihmuar gjykatën sepse normat ndërkombëtare e kërkonin këtë dhe sepse dëmi në reputacion që do të shkaktonte refuzimi do të ishte i rëndë.

Tani, SHBA-ja po i vë në shënjestër drejtpërdrejt këto norma. Për shembull, Venezuela mbeti shtet anëtar edhe pas vendimit të prokurorit të GJPK-së në vitin 2021 për të hetuar nëse qeveria e saj kishte kryer krime kundër njerëzimit. Kështu që, vëzhguesit e vunë re faktin kur ajo u tërhoq muajin e kaluar ndoshta për shkak të presionit amerikan, ose sepse sulmi i SHBA-së ndaj gjykatës u dha një mbulesë politike drejtuesve të saj, apo ndoshta si pasojë e një kombinimi të të dyjave.

Disa vende që përndryshe mund ta mbështesnin gjykatën, tani do ta shohin si tepër të kushtueshme ta bëjnë këtë,” nëse SHBA-ja vendos sanksione apo pasoja për ato që mbeten anëtare, tha Kate Cronin-Furman, e cila studion të drejtat e njeriut në marrëdhëniet ndërkombëtare. Për vendet e tjera që tashmë donin të tërhiqeshin, kjo mund ta bëjë procesin më të lehtë.

Vendet që e mbështesin fuqimisht misionin e GJPK-së dhe kundërshtojnë politikën e jashtme të Trumpit, ka gjasa ta shtojnë mbështetjen e tyre për gjykatën, tha ajo. Por kjo mbështetje mund të mos ndihmojë në planin afatgjatë.

Një nga sfidat më të mëdha për GJPK-në ka qenë lufta kundër perceptimit të mbajtur ndër të tjera edhe nga administrata Trump se ajo është thjesht një instrument tjetër politik.

Kjo sfidë do të shtohet edhe më shumë nëse GJPK-ja fillon të shihet si një institucion kundër Trumpit, në vend që të shihet si një arbitër neutral i drejtësisë.