Luan Dibrani, Prishtinë
Një reagim ndaj deklaratave të Myftiut të Kosovës, Naim ef. Tërnava
Deklarata e Myftiut të Kosovës, Naim ef. Tërnava, lidhur me rastin e djegies së Kuranit në Gjakovë, përfaqëson një reagim të nxituar dhe institucionalisht të papërgjegjshëm, sepse flet në emër të shoqërisë shqiptare pa u ditur ende autorët e aktit dhe pa përfundim zyrtar të organeve të drejtësisë. Një gjuhë e tillë, e ngarkuar me akuza dhe insinuata, nuk kontribuon në qetësi, por në tension dhe përçarje.
Në një shtet laik dhe demokratik, askush nuk ka të drejtë të ndërtojë narrativa fajësuese para drejtësisë, e aq më pak të etiketojë grupe shoqërore apo bindje shpirtërore si rrezik për shoqërinë.
Shqiptarët nuk kanë traditë vandalizmi fetar
Historia e popullit shqiptar është e qartë: shqiptarët nuk kanë traditë djegieje librash, përdhosjeje simbolesh fetare apo dhune në emër të besimit. Përkundrazi, shqiptaria është ndërtuar mbi parimin e bashkëjetesës dhe mbi një identitet kombëtar që i ka paraprirë çdo përkatësie fetare.
Për këtë arsye, përpjekjet për ta lidhur një akt të paqartë kriminal me “shqiptarinë” apo me rikthimin në rrënjë janë deformim i realitetit historik dhe njollosje e qëllimshme e identitetit kombëtar.
Teza e rreme për “98% mysliman”
Disa deklarata dhe interpretime të pasakta përmendin se shqiptarët janë “98% myslimanë”, duke përdorur këtë për të justifikuar akuza dhe përçarje. Kjo është tezë e rreme dhe e rrezikshme, sepse:
- Në trojet shqiptare nuk ekziston një kombinim fetar që përcakton identitetin kombëtar.
- Përqindjet që mund të lidhen me myslimanët vërtet i përkasin Bosnjës dhe jo shqiptarëve në Kosovë apo trojet shqiptare.
- Shqiptarët nuk mund të përkufizohen nga feja – ata janë shqiptarë para se të jenë besimtarë, dhe kjo është themeli historik i kombit tonë.
Çdo përpjekje për të identifikuar shqiptarinë me një përkatësi fetare bie ndesh me realitetin historik, rendin kushtetues dhe interesin kombëtar.
Alarm selektiv dhe përgjegjësi selektive
Gjatë luftës në Kosovë u vranë mbi 1400 fëmijë shqiptarë mmbi 12000 qytetar gra ,burra ,pleq e plaka. Për këtë krim madhor nuk pati alarm institucional fetar të kësaj përmase. Sot, ndërkaq, për një akt ende të pahetuar , prodhohet histeri publike dhe mobilizim emocional antikombëtare duke e nënçmuar, ngacmuar edhe shtresën intelektuale.
Ky disproporcion ngre pyetje legjitime mbi selektivitetin moral dhe mbi mënyrën se si përdoren ndjenjat fetare në hapësirën publike.
Liria e besimit nuk kriminalizohet
Është parim themelor kushtetues që askush nuk mund të stigmatizohet për bindjet e tij shpirtërore. Rikthimi apo qëndrimi në një besim të caktuar nuk është akt urrejtjeje, as provokim, dhe as nuk përbën rrezik për shoqërinë.
Çdo gjuhë publike që nënkupton të kundërtën, qoftë edhe në mënyrë të tërthortë, është e papranueshme juridikisht dhe moralisht.
Institucionet fetare dhe kufijtë e përgjegjësisë
Bashkësia Islame e Kosovës ka rol të rëndësishëm shpirtëror, por nuk ka mandat të flasë në emër të të gjithë shqiptarëve, as të formësojë narrativën kombëtare. Kur ky kufi tejkalohet, rrezikohet kohezioni shoqëror dhe hapet terren për përçarje.
Institucionet fetare duhet të kontribuojnë në qetësi, maturi dhe respekt për ligjin, jo në gjuhë alarmuese dhe etiketime kolektive.
Një vijë e qartë
Ne i respektojmë vëllezërit tanë shqiptarë te besimit myslimanë si pjesë të pandashme të kombit. Por askush nuk ka të drejtë të fusë përçarje mes shqiptarëve duke instrumentalizuar fenë apo duke folur në emër të një shumice që nuk e ka autorizuar as kush Bashkësinë Islame as Naim Tërnaven.
Shqiptarët janë shqiptarë para se të jenë besimtarë.
Ky është realitet historik dhe themel i bashkëjetesës sonë.
Luan – Asllan Dibrani
Shkrimtar dhe qytetar shqiptar
Janar 2026
