Ushtria e Kosovës nuk është produkt i një individi apo i një qeverie të vetme. Ajo është rezultat i një strategjie afatgjatë të SHBA-së, NATO-s dhe institucioneve të Kosovës
Pretendimi i Ramush Haradinajt se ish-sekretari amerikan i Mbrojtjes, James Mattis, doli personalisht për ta pritur dhe se dha “dritën e gjelbër” për Ushtrinë e Kosovës, duhet parë me kujdes.
Nga faktet publike dihen disa gjëra: Transformimi i Forcës së Sigurisë së Kosovës (FSK) në forcë me kapacitete ushtarake nuk ishte ide që lindi në vitin 2017 me qeverinë Haradinaj. Ai ishte një proces afatgjatë që filloi menjëherë pas pavarësisë së Kosovës dhe mbështetjes amerikane për ndërtimin e institucioneve të sigurisë. Në mars 2008, administrata e George W. Bush autorizoi ndihmë ushtarake për Kosovën, ndërsa NATO dhe KFOR filluan përgatitjet për krijimin e FSK-së.
FSK-ja u themelua zyrtarisht në vitin 2009 si forcë e lehtë e sigurisë, me mbikëqyrje të NATO-s. Që atëherë, objektivi strategjik i shumë qeverive të Kosovës ka qenë evoluimi gradual drejt një ushtrie moderne.
Në vitin 2018, gjatë mandatit të Haradinajt si kryeministër, Kuvendi i Kosovës miratoi paketën ligjore që hapi rrugën për transformimin e FSK-së në ushtri. Ky ishte një moment i rëndësishëm politik, por ai erdhi pas shumë vitesh planifikimi institucional dhe mbështetjeje amerikane e perëndimore. Nuk ka ndonjë dokument zyrtar amerikan apo deklaratë publike të Pentagonit që thotë se Mattis personalisht “e autorizoi” krijimin e Ushtrisë së Kosovës në kuptimin juridik ose politik.
SHBA e mbështeti transformimin, por vendimi ishte sovran i institucioneve të Kosovës dhe pjesë e një procesi të gjatë shtetformues.
Prandaj, nëse Haradinaj thotë se Mattis e priti dhe i dha mbështetje politike, kjo mund të jetë e besueshme si pjesë e kontakteve të nivelit të lartë mes qeverisë së Kosovës dhe administratës amerikane. Por nëse krijohet përshtypja se Ushtria e Kosovës lindi vetëm nga një takim Haradinaj–Mattis, kjo nuk përputhet me historinë e procesit.
Ushtria e Kosovës nuk është pra, produkt i një individi apo i një qeverie të vetme. Ajo është rezultat i një strategjie afatgjatë të SHBA-së, NATO-s dhe institucioneve të Kosovës, e nisur pas luftës së vitit 1999, e formalizuar pas pavarësisë më 2008 dhe e konkretizuar ligjërisht në vitin 2018.
Pra, më afër së vërtetës është të thuhet se Haradinaj ishte njëri nga aktorët politikë që e shtyu përpara fazën vendimtare të transformimit në vitet 2017–2018, por projekti i Ushtrisë së Kosovës ishte shumë më i hershëm dhe kishte rrënjë që nga periudha e administratës Bush dhe procesit të pavarësisë së Kosovës.
