Varr i një të krishtere shqiptare në Manastir – Dëshmi e identitetit kombëtar dhe fetar
Në një cep të qetë të qytetit të Manastirit (sot Bitola, Maqedonia e Veriut), ndodhet një kryq varri i thjeshtë por thellësisht domethënës, që mban mbishkrimin në gjuhën shqipe për zonjën Dona Tiko, e lindur në Korçë më 1850 dhe ndarë nga jeta më 19 shtator 1922. I vendosur në një stil tipik ortodoks, ky varr përfaqëson më shumë se një kujtim familjar – ai është një dëshmi historike e pranisë shqiptare të krishterë në Manastir, si dhe e përdorimit të gjuhës shqipe në jetën shpirtërore dhe kulturore të komunitetit shqiptar në këtë qytet.
Mbi gurin e bardhë shkruhet:
“Këtu gjendet Dona Tiko, lindur në Korçë më 1850, vdiq më 19 Shtator 1922. Jufalët Krishtit, të qoftë e ati ndronjënea. Zot e ai, Zoti ju jini.”
Megjithëse dëmtuar nga koha, mbishkrimi ruan thelbin e një përshëndetjeje të krishterë për të ndjerën, duke u lutur që ajo të gjejë paqe në praninë e Krishtit dhe të Zotit.
Ky varr është një simbol i ndërlidhjes mes kombit, fesë dhe gjuhës, në një qytet ku shqiptarët dhanë kontribut të çmuar në arsim, kulturë dhe identitet kombëtar. Vendosja e gjuhës shqipe mbi një varr në vitin 1922 pasqyron edhe ndikimin e Kongresit të Alfabetit të Manastirit (1908), kur u unifikua alfabeti i shqipes me shkronja latine – një akt që u përqafua gjerësisht nga komunitetet shqiptare në të gjitha trevat.
Ky monument i heshtur ruan zërin e një epoke që nuk duhet harruar.
