Prof. Sabri Tahiri, Gjilan
Kriza e vazhdueshme politike në Kuvendin e Republikës së Kosovës po shndërrohet gradualisht në një provë serioze për vetë qëndrueshmërinë e shtetit. Bllokadat institucionale, mungesa e kompromisit dhe përplasjet e vazhdueshme ndërmjet subjekteve politike nuk janë më thjesht shenja të mosmarrëveshjeve demokratike, por tregues të një kulture politike që rrezikon të prodhojë destabilitet afatgjatë.
Nëse proceset kyçe shtetërore, si zgjedhja e drejtuesve institucionalë, vazhdojnë të dështojnë dhe vendi shtyhet vazhdimisht drejt zgjedhjeve të reja, Kosova rrezikon të hyjë në një rreth vicioz politik. Një cikël i tillë konsumon energjinë institucionale, shteron burimet financiare dhe dobëson besimin qytetar në demokraci. Historia politike e shteteve të brishta tregon se krizat e përsëritura institucionale shpesh hapin rrugë për stagnim ekonomik, rritje të emigrimit dhe dobësim të sovranitetit shtetëror.
Një pjesë e klasës politike, e cila për dekada ka qenë në qendër të vendimmarrjes, ka krijuar një realitet ku interesi publik shpesh mbetet në hije përballë interesave të ngushta partiake dhe personale. Pasurimi i shpejtë i disa individëve dhe përjetësimi i pushtetit politik kanë krijuar një hendek të dukshëm ndërmjet qytetarëve dhe elitave politike. Ky hendek nuk është vetëm moral, por edhe institucional, sepse minon besimin në shtet dhe në funksionimin e drejtë të demokracisë.
Në këtë kontekst, përgjegjësia politike bie mbi të gjitha subjektet politike proporcionalisht me peshën e votës që kanë marr nga votuesit. Ajo nuk është më vetëm çështje retorike, por domosdoshmëri historike. Çdo vonesë në marrjen e vendimeve thelbësore dhe çdo kalkulim i ngushtë partiak e shtyn vendin më pranë një krize të thellë institucionale, e cila mund të ketë pasoja të parikuperueshme për stabilitetin dhe zhvillimin e vendit.
Rekomandime për dalje nga kriza dhe forcim të përgjegjësisë shtetërore:
1. Vendosja e prioriteteve shtetërore mbi interesat partiake
Subjektet politike duhet të trajtojnë funksionimin e institucioneve si obligim kushtetues dhe jo si mjet presioni politik.
2. Krijimi i një kulture të kompromisit institucional
Kompromisi nuk duhet parë si dobësi, por si instrument i domosdoshëm për stabilitet demokratik dhe funksionim të shtetit.
3. Reforma për kufizimin e cikleve të shpeshta zgjedhore
Duhet të shqyrtohen ndryshime ligjore që minimizojnë bllokadat institucionale dhe pengojnë vendin të hyjë vazhdimisht në zgjedhje të reja.
4. Rritja e transparencës dhe llogaridhënies publike
5. Pasuria dhe aktivitetet e zyrtarëve publikë duhet të jenë objekt kontrolli të rreptë institucional dhe publik.
6. Forcimi i rolit të qytetarit në mbikëqyrjen demokratike
Qytetarët duhet të ushtrojnë presion demokratik përmes votës së ndërgjegjshme dhe kërkesës së vazhdueshme për përgjegjësi politike.
Ndërtimi i një elite të re politike përmes meritokracisë
Partitë politike duhet të hapen ndaj kuadrove të reja profesionale dhe të largohen nga praktikat e përjetësimit të elitave të njëjta.
Në këtë moment kritik, Kosova nuk përballet vetëm me një krizë politike, por me një provë historike të maturisë së klasës së saj politike dhe të vetëdijes qytetare. Nëse vendi vazhdon të rrëshqasë drejt cikleve të pafundme krizash, atëherë dëmi nuk do të jetë vetëm institucional, por edhe historik.
Koha për kalkulime të ngushta ka përfunduar. Sot kërkohet vizion shtetëror, përgjegjësi morale dhe guxim politik. Çdo dështim për të vepruar me maturi dhe përgjegjësi në këtë moment mund të mbetet në histori si një nga gabimet më të rënda ndaj shtetit dhe ndaj sakrificave të qytetarëve të tij.
Më 28. Prill 2026
